Ignacy Krasicki
Lektura „Bajki Krasickiego” w jednym zdaniu
W krótkich wierszowanych bajkach o zwierzętach i ludziach Krasicki pokazuje wady, jak pycha, pochlebstwo, fałszywa pobożność i okrucieństwo silnych, i uczy, jak ich unikać.
16 bajek · 4 min czytania
Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.
Dalsze części są schowane, żeby nie zdradzić fabuły. Odsłonisz je jednym kliknięciem.
W krótkich wierszowanych bajkach o zwierzętach i ludziach Krasicki pokazuje wady, jak pycha, pochlebstwo, fałszywa pobożność i okrucieństwo silnych, i uczy, jak ich unikać.
„Według mnie, ten najlepszy, co się najmniej chwali”Lew
„Nie mogę się nacieszyć, kiedy patrzę na cię!”Lis
„Mnie to kadzą”Szczur
„Smacznyś, słaby i w lesie!”Wilki
„Jak ja ciebie mam wziąć na się, / Kiedy starsi nie wzięli?”Cielę
„Jam był wolny, dziś w klatce — i dlatego płaczę”Stary czyżyk
„Wiesz, dlaczego dzwon głośny? Bo wewnątrz jest próżny”Mądry
„Boleję nad waszą stratą”Czapla
„Miej ty sobie pałace, ja mój domek ciasny; / Prawda, nie jest wspaniały — szczupły, ale własny”Żółw
„Spuśćcie się tylko na mnie, ja kota nawrócę!”Mysz
„Pierwej niżeli biegać, nauczcie się chodzić”Jaskółka
16 punktów
W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.
Na sprawdzian i wypracowanie
Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.
Bajka 1
Poeta wylicza ludzi, którzy nie mają typowych wad swojego zawodu: celnika, który nie kradnie, żołnierza, który się nie chwali, i poetę, który nie zmyśla. Rozmówca odpowiada, że to żadna bajka, bo wszystko to może być prawdą.
„Prawda, jednakże ja to między bajki włożę.”poeta
Dlaczego ważna: Poeta ironicznie pokazuje, że taka uczciwość jest tak rzadka, jak wymyślona opowieść.
W streszczeniu →Bajka 3
Lis zachwyca się oczami i piórami kruka, aż dochodzi do głosu, który „pewnie” też jest śliczny. Kruk zaczyna śpiewać, ser wypada, a lis go zabiera.
„Pewnie i głos śliczny będzie.”lis
Dlaczego ważna: Scena pokazuje, jak pochlebstwo odbiera rozum temu, kto lubi być chwalony.
W streszczeniu →Bajka 6
Dwa wilki napotykają w lesie jagnię i chcą je rozerwać. Jagnię pyta, jakim prawem, ale słyszy tylko, że jest smaczne, słabe i w lesie, i zostaje zjedzone.
„Smacznyś, słaby i w lesie!”wilki
Dlaczego ważna: Bajka pokazuje, że silny nie potrzebuje racji, by skrzywdzić słabego.
W streszczeniu →Bajka 7
Ścigany przez psy zajączek prosi o pomoc konia, wołu, kozła, owcę i cielę. Każdy odsyła go do następnego, aż wszystkie sposoby ratunku upadają.
„Wśród serdecznych przyjaciół psy zająca zjadły.”narrator
Dlaczego ważna: Scena pokazuje, że przyjaźń sprawdza się w niebezpieczeństwie, a nie w dobrych czasach.
W streszczeniu →Bajka 8
Młody czyżyk radzi staremu, by nie płakał, bo w klatce ma wygody. Stary odpowiada, że młodemu wybacza, bo ten urodził się w klatce.
„Jam był wolny, dziś w klatce — i dlatego płaczę”stary czyżyk
Dlaczego ważna: Scena pokazuje, że wolność docenia tylko ten, kto ją znał.
W streszczeniu →Bajka 12
Lew oddaje urząd małpie, potem lisowi, a obaj rządzą źle. Na koniec wół znów zostaje ministrem.
„Znowu wół był ministrem i wszystko naprawił.”narrator
Dlaczego ważna: Scena uczy, że rządzić powinni rzetelni, a nie ci, którzy tylko bawią władcę.
W streszczeniu →Bajka 13
Czapla niesie raka w krzaki, bo chce go zjeść jak ryby. Rak spostrzega zdradę i dusi ją, chwytając za kark.
„Padła nieżywa: / Tak zdrajcom bywa.”narrator
Dlaczego ważna: Scena kończy bajkę o oszustce, której kara dopada w końcu ją samą.
W streszczeniu →Mapa postaci
Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.
Najczęstsze pomyłki
Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.
MitLis w „Kruku i lisie” zabiera krukowi ser siłą.
NaprawdęKruk sam traci ser: lis tylko go chwali, a kruk rozdziawia pysk, żeby zaśpiewać, i ser wypada.
Części: 3
MitW „Przyjaciołach” zajączkowi pomaga wół.
NaprawdęWół odmawia i odsyła go do kozła, a zajączek prosi o pomoc po kolei konia, wołu, kozła, owcę i cielę, i nikt mu nie pomaga.
Części: 7
MitW „Szczurze i kocie” szczur ginie, bo zatruwa się dymem kadzidła.
NaprawdęDym tylko go dławi: szczur się krztusi, a wtedy kot wpada z boku, porywa go i dusi.
Części: 4
MitW „Jagnięciu i wilkach” morał jest na końcu.
NaprawdęMorał stoi na samym początku: „Zawżdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie”.
Części: 6
MitW „Ptaszkach w klatce” płacze młody czyżyk, a stary chwali wygody.
NaprawdęOdwrotnie: młody mówi o lepszych wygodach w klatce, a płacze stary, który pamięta wolność.
Części: 8
MitW „Kulawym i ślepym” winny jest tylko ślepy.
NaprawdęMorał obarcza winą obu: tego, który mierzył bezpieczeństwo kijem, i tego, który powierzył je głupiemu.
Części: 10
MitW bajce „Czapla, ryby i rak” czapla zjada też raka.
NaprawdęRak zauważa zdradę, chwyta czaplę za kark i dusi ją, więc to czapla ginie.
Części: 13
4 tematy
Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.
TezaPochlebstwo i pycha odbierają człowiekowi rozsądek i prowadzą do straty, a Krasicki ośmiesza te wady w bajkach.
Kruk traci ser, bo uwierzył pochwałom lisa i zaczął śpiewać.
3„Bywa często zwiedzionym, / Kto lubi być chwalonym.”
Szczur myśli, że kadzą jemu, i ginie od kota.
4„Mnie to kadzą”
Klienci wolą Jana, który upiększa twarze, od wiernie malującego Piotra, więc Jan się bogaci, a Piotr cierpi głód: kto lubi pochlebstwo, płaci za fałsz.
11„Piotr malował podobne, Jan piękniejsze twarze.”
TezaBajki Krasickiego pokazują, że krzywda silnych jest nieuczciwa, a ich pretekst nie jest żadnym prawem.
Wilki zjadają jagnię i podają jako powód tylko jego słabość.
6„Smacznyś, słaby i w lesie!”
Za rządów małpy płacze lud ubogi, a lis zdradza pana i poddanych; dopiero uczciwy wół przywraca porządek.
12„Pan się śmiał, śmiał minister, płakał lud ubogi.”
Czapla oszukuje ufne ryby i zjada je po kolei, ale w końcu sama ginie, uduszona przez raka.
13„Padła nieżywa: / Tak zdrajcom bywa.”
TezaPrawdziwe wartości docenia ten, kto zna ich brak, a pozór ich nie zastąpi.
Stary czyżyk płacze w klatce, bo zna wolność, a młody jej nie zna.
8„Jam był wolny, dziś w klatce — i dlatego płaczę”
Zajączek ma wielu „przyjaciół”, ale żaden nie pomaga mu, gdy ścigają go psy.
7„Wśród serdecznych przyjaciół psy zająca zjadły.”
Żółw woli swój ciasny domek od cudzych pałaców.
14„Prawda, nie jest wspaniały — szczupły, ale własny”
TezaKrasicki wyśmiewa tych, którzy są głośni lub zarozumiali, ale nie mają rozumu.
Głupi przegaduje mądrego, ale ten odpowiada, że głośny jest tylko pusty dzwon.
9„Wiesz, dlaczego dzwon głośny? Bo wewnątrz jest próżny”
Mysz uważa się za mądrą, bo zjadła książkę, i wpada w łapy kota, którego chciała nawrócić.
15„Rozumiała, iż wszystkie rozumy posiadła.”
Żółwie ścigają się, choć jeszcze nie umieją dobrze chodzić.
16„Pierwej niżeli biegać, nauczcie się chodzić”
Zanim pójdziesz na sprawdzian
Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.
10 haseł
Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.
Dalej
Cytaty
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
W liczbach
Pytania i odpowiedzi
W 5 punktach: Zbiór otwiera „Wstęp do bajek”, w którym poeta wkłada między bajki uczciwego celnika, skromnego żołnierza czy prawdomównego poetę, ironicznie sugerując, że tacy ludzie prawie się nie zdarzają. Lew uznaje za najlepszego tego, kto najmniej się chwali, lis wyłudza od kruka ser pochlebstwem, szczur na ołtarzu ginie od kota przez pychę, a dewotka bije służącą w trakcie modlitwy. Dwa wilki zjadają słabe jagnię, zajączka zjadają psy, bo żaden z przyjaciół mu nie pomaga, stary czyżyk płacze w klatce za wolnością, a mądry odpowiada krzykaczowi, że dzwon jest głośny, bo w środku pusty. Kulawy i ślepy giną w dole, bo ślepy nie słucha rad, a malarz Jan bogaci się, bo upiększa twarze, podczas gdy Piotr, który maluje podobnie do modeli, żyje w biedzie. Wół wraca na stanowisko ministra po rządach małpy i lisa, rak dusi zdradziecką czaplę, żółw woli własny ciasny domek, kot łapie mysz kaznodziejkę, a dwa żółwie słyszą od jaskółki, żeby najpierw nauczyły się chodzić.
Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 45 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 16 części po kilka zdań każda i zajmuje około 4 minut.
Plan wydarzeń ma 16 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Wstęp do bajek: uczciwi celnik, żołnierz czy poeta to bajka, bo tacy ludzie prawie się nie zdarzają. Kończy się na: Dwa żółwie: żółwie ścigają się, a jaskółka radzi im najpierw nauczyć się chodzić. Mierz siły na zamiary.
Najważniejsze sceny to: Wstęp: bajka o uczciwych, Lis chwali kruka, Wilki i jagnię, Zajączek bez przyjaciół oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.
Częsty mit: Lis w „Kruku i lisie” zabiera krukowi ser siłą. Fakt: Kruk sam traci ser: lis tylko go chwali, a kruk rozdziawia pysk, żeby zaśpiewać, i ser wypada. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.
Słowniczek ma 10 haseł: bajka, morał, alegoria, uosobienie, oświecenie, satyra oraz 4 kolejne hasła.
Do tematu „Dlaczego pochlebstwo i pycha są groźne?” pasuje teza: Pochlebstwo i pycha odbierają człowiekowi rozsądek i prowadzą do straty, a Krasicki ośmiesza te wady w bajkach. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.
Rozwiąż quiz: 57 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Lektury według etapu
Odkrywaj