Cezary Baryka szuka swojego miejsca w odrodzonej Polsce.
„Gdzież są twoje szklane domy? — rozmyślał brnąc dalej.”Cezary Baryka
Przedwiośnie
Stefan Żeromski
- Dwudziestolecie · 1924
- Liceum
- Matura 2023, 2024, 2026
Streszczenie10 części, krótkie lub szczegółoweQuiz · 54 pytaniasprawdź, co pamiętaszSprawdzian jutrościeżka 15 minutTest do drukuz odpowiedziami na końcu
„Gdzież są twoje szklane domy? — rozmyślał brnąc dalej. — Gdzież są twoje szklane domy?…”
- 10części w streszczeniu
- 11postaci w opracowaniu
- 54pytania w quizie
- 4zadania CKE do rozwiązania
- 3lata w arkuszach CKE
- 7 minczytania streszczenia
11 postaci
Bohaterowie
Kto jest kim i jakie łączą ich relacje.
Na wypracowanie
Motywy i kontekst
Gotowe argumenty: do jakiego tematu pasuje ta lektura i jak jej użyć.
Rewolucja budzi w powieści nadzieję na sprawiedliwość, ale pokazana jest przede wszystkim jako przemoc, głód i nowa władza.
Epoka
Dwudziestolecie · 1918–1939Niepodległa Polska, eksperyment z formą i nowe pytania o człowieka.
Gatunek
Powieść społeczno-polityczna z elementami powieści o dojrzewaniu bohatera, pisana narracją trzecioosobową. Składa się z krótkiego wstępu „Rodowód” i trzech części: „Szklane domy”, „Nawłoć” i „Wiatr od wschodu”.
Geneza
Powieść Stefana Żeromskiego została ukończona w Konstancinie 21 września 1924 r. (data pod tekstem). Pierwsze wydanie książkowe, nakładem Jakuba Mortkowicza, nosi datę 1925, choć trafiło do czytelników już w 1924 r. Akcja obejmuje lata od wybuchu I wojny światowej do przedwiośnia po wojnie polsko-bolszewickiej.
1 cytat
Cytaty, które warto znać
Każdy sprawdzony znak po znaku z tekstem w Wolnych Lekturach.
„Gdzież są twoje szklane domy? — rozmyślał brnąc dalej. — Gdzież są twoje szklane domy?…”
Źródło tekstu: Wolne Lektury (domena publiczna).
Arkusze CKE
Ta lektura na egzaminie
Lata, w których lektura pojawiła się w arkuszu CKE (termin główny).
Matura
202320242026
Karta lektury
„Przedwiośnie”: najważniejsze fakty
Lektura „Przedwiośnie” w pigułce: autor, czas powstania, rodzaj i gatunek, podział, etap szkolny i obecność na egzaminach w jednym miejscu.
| Tytuł | Przedwiośnie |
|---|---|
| Autor | Stefan Żeromski |
| Czas powstania | 1924 |
| Epoka | Dwudziestolecie (1918–1939) |
| Rodzaj i gatunek | epika, powieść społeczno-polityczna |
| Podział | 10 części, od I Wstęp „Rodowód”: rodzice Cezarego do X Wiatr od wschodu, III: Ogród Saski i manifestacja |
| Etap szkolny | Liceum |
| Matura | lata 2023, 2024, 2026 |
| Nagranie streszczenia | 12:11 min |
10 części
„Przedwiośnie” po kolei: o czym jest każda część
Jedno zdanie o każdej części. Wybierz część, żeby przejść do jej pełnego streszczenia.
- Część IWstęp „Rodowód”: rodzice CezaregoNarrator zaczyna od tego, że cały rodowód Cezarego to ojciec i matka, jak u nowoczesnych ludzi „bez wczoraj”; o przodkach wspomina tylko z konieczności.
- Część IISzklane domy (część pierwsza), I: Baku, rewolucja i śmierć matkiGdy Cezary ma czternaście lat, wybucha wojna, ojciec jako oficer rezerwy odpływa na front, a chłopak korzysta z wolności i chodzi własnymi drogami.
- Część IIISzklane domy, II: rzeź w Baku i spotkanie z ojcemW 1918 r. w Baku Ormianie i Anglicy bronią się przed Turkami, których wezwali Tatarzy, a Cezary głoduje w piwnicy i strzela w okopach.
- Część IVSzklane domy, III: droga do Polski, Charków i śmierć ojcaZimą Barykowie płyną do Carycyna i jadą towarowym wagonem do Moskwy, przebrani za robotników.
- Część VNawłoć (część druga), I: Warszawa, wojna 1920 r. i przyjazd do dworuW Warszawie Cezary nie znajduje szklanych domów i zapisuje się na medycynę.
- Część VINawłoć, II: frak, romans z Laurą i bal w OdolanachCezary chce zostać pisarzem prowentowym na Chłodku, ale Hipolit tłumaczy, że byłoby to śmieszne, więc rezygnuje.
- Część VIINawłoć, III: śmierć Karoliny, bójka w Leńcu i ChłodekPod koniec listopada Karolina umiera w męczarniach.
- Część VIIIWiatr od wschodu (część trzecia), I: Warszawa, Gajowiec i gettoCezary wraca na medycynę, zamieszkuje u Buławnika na ulicy Miłej w dzielnicy żydowskiej i sprzedaje frak z Nawłoci, bo kończą mu się pieniądze.
- Część IXWiatr od wschodu, II: zebranie komunistów i spór z GajowcemLulek zabiera Cezarego na tajne zebranie komunistów w biurze „Polex”, gdzie przemawiają przewodniczący, lekarka Karyla i Rusin Mirosław.
- Część XWiatr od wschodu, III: Ogród Saski i manifestacjaW marcu Cezary dostaje list od Laury, która umawia się z nim w Ogrodzie Saskim przy fontannie.
Czytaj pełne streszczenie „Przedwiośnie”: krótkie albo szczegółowe, z zaznaczaniem przeczytanych części.
Mit czy fakt
„Przedwiośnie”: najczęstsze pomyłki
Rzeczy, które łatwo pomylić przy powtórce. Przy każdej podajemy, w której części szukać potwierdzenia.
MitSzklane domy naprawdę stoją w Polsce, a Cezary je ogląda.
FaktO szklanych domach opowiada tylko ojciec w wagonie. W Polsce Cezary widzi błoto, rudery i nędzę wsi, a w Odolanach powtarza tylko ironicznie: „Szklane domy…”.
Gdzie: Część IV, Część V, Część VIMitOjciec Cezarego zginął na wojnie albo umarł w Baku.
FaktSeweryn wraca z legionów polskich i Cezary odnajduje go w Baku przy masowej mogile. Umiera dopiero w pociągu przed granicą i zostaje pochowany przy kościele w miasteczku.
Gdzie: Część III, Część IVMitCezary od początku do końca jest komunistą i walczy po stronie bolszewików.
FaktW Baku zachwyca się rewolucją, ale w 1920 r. idzie do polskiego wojska i ratuje Hipolita. Później krytykuje komunistów na zebraniu w „Polexie”, a na końcu mimo to idzie w ich pochodzie – zakończenie zostaje otwarte.
Gdzie: Część II, Część V, Część IXNa wypracowanie
„Przedwiośnie”: tezy do rozprawki
Gotowe tezy dla 4 tematów. Argumenty z cytatami są w streszczeniu.
- Czy szklane domy są symbolem utopii?Szklane domy to marzenie o Polsce zbudowanej na pracy i wynalazkach, które pozwala ocenić nędzną rzeczywistość.
- Jak Żeromski przedstawia rewolucję?Rewolucja budzi w powieści nadzieję na sprawiedliwość, ale pokazana jest przede wszystkim jako przemoc, głód i nowa władza.
- Jaka idea ma zbudować młode państwo polskie?Powieść zestawia postawę Gajowca, który wierzy w mozolną pracę, z postawą Lulka, który chce rozbicia państwa, i z żądaniem Cezarego, by dać Polsce wielki cel.
- Czy Cezary Baryka jest bohaterem zagubionym?Cezary traci rodziców, nie ma własnego domu i ciągle szuka sensu, dlatego chwyta się kolejnych idei i ludzi.
Plan nauki
„Przedwiośnie”: jak się nauczyć w jeden wieczór
Kroki w kolejności, z orientacyjnym czasem. Czas czytania liczymy ze streszczenia, czas quizu z liczby pytań.
- 2 minPrzeczytaj 5 punktów z „O czym to jest” na górze strony i zapamiętaj zdanie główne.
- 7 minPrzejdź streszczenie część po części (10 części).
- 3 minSprawdź, kto jest kim: 11 postaci, a przycisk „zakryj opisy” pozwala się przepytać.
- 18 minRozwiąż quiz (54 pytania), po każdej odpowiedzi wyjaśnienie.
- 10 minSpróbuj 4 prawdziwych zadań z arkuszy CKE.
Cytaty
Ćwicz cytaty z lektury „Przedwiośnie”
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania o lekturę „Przedwiośnie”
Kto napisał lekturę „Przedwiośnie” i kiedy powstała?
Autorem lektury „Przedwiośnie” jest Stefan Żeromski. Czas powstania: 1924. Lektura należy do epoki: dwudziestolecie (1918–1939). Powieść Stefana Żeromskiego została ukończona w Konstancinie 21 września 1924 r. (data pod tekstem).
O czym jest lektura „Przedwiośnie” w jednym zdaniu?
Cezary Baryka przyjeżdża z rewolucyjnego Baku do Polski, w której ojciec obiecywał mu szklane domy, i szukając drogi między dworem, Warszawą a komunistami, staje na czele robotniczej manifestacji.
Z ilu części składa się lektura „Przedwiośnie”?
W naszym opracowaniu lektura „Przedwiośnie” ma 10 części: I Wstęp „Rodowód”: rodzice Cezarego, II Szklane domy (część pierwsza), I: Baku, rewolucja i śmierć matki, III Szklane domy, II: rzeź w Baku i spotkanie z ojcem, IV Szklane domy, III: droga do Polski, Charków i śmierć ojca oraz 6 kolejnych części. Każdą omawiamy w streszczeniu osobno.
Kim są najważniejsi bohaterowie lektury „Przedwiośnie”?
Cezary Baryka (główny bohater). Syn Polaków, wychowany w Baku. Seweryn Baryka (ojciec Cezarego). Urzędnik z Baku, potem oficer i legionista. Jadwiga Barykowa (matka Cezarego). Cicha kobieta z Siedlec, która całe życie tęskni za Polską.
Do jakiego gatunku należy lektura „Przedwiośnie”?
Powieść społeczno-polityczna z elementami powieści o dojrzewaniu bohatera, pisana narracją trzecioosobową. Składa się z krótkiego wstępu „Rodowód” i trzech części: „Szklane domy”, „Nawłoć” i „Wiatr od wschodu”.
Czy lektura „Przedwiośnie” jest na egzaminie?
Tak. Lektura „Przedwiośnie” pojawiła się w arkuszach CKE (termin główny): matura w latach 2023, 2024, 2026. Na stronie quizu są 4 prawdziwe zadania z arkuszy.
Jaki temat wypracowania pasuje do lektury „Przedwiośnie”?
Do lektury „Przedwiośnie” pasują m.in. tematy: „Czy szklane domy są symbolem utopii?”, „Jak Żeromski przedstawia rewolucję?”, „Jaka idea ma zbudować młode państwo polskie?” i „Czy Cezary Baryka jest bohaterem zagubionym?”. Tezę i argumenty z cytatami znajdziesz w streszczeniu.
Ile pytań ma quiz z lektury „Przedwiośnie” i czy da się wydrukować test?
Quiz z lektury „Przedwiośnie” ma 54 pytania, a po każdej odpowiedzi pokazujemy wyjaśnienie. Test do druku w formacie A4 ma klucz odpowiedzi i progi ocen.
Czy lekturę „Przedwiośnie” da się odsłuchać?
Tak. Streszczenie lektury „Przedwiośnie” ma nagranie o długości 12:11 min, czytane syntetycznym głosem, z podświetlaniem czytanego zdania.
Motywy tej lektury mają osobne strony z innymi lekturami i planem wypracowania: Ojczyzna, Bunt.
Epoka: Dwudziestolecie.
Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Przedwiośnie”
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Ta lektura była w arkuszach CKE: matura (2023, 2024, 2026). Zobacz zestawienie wszystkich lektur rok po roku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
