QuizyBingo

Motyw literacki

Motyw buntu w lekturach szkolnych

Motyw buntu pojawia się w 9 lekturach z listy serwisu: od najstarszej („Antygona”, ok. 442 p.n.e.) do najnowszej („Tango”, 1964). Epoki z największą liczbą lektur (po 2): Romantyzm i Po wojnie. Przykładowy temat wypracowania: „Czy warto sprzeciwić się władzy?”, a przykładowa teza: sprzeciw wobec władzy jest słuszny, gdy broni wartości ważniejszych niż rozkaz.

Lektury z tym motywemPrzykładowy planUłóż własny plan

Lektury

Lektury z motywem buntu

9 lektur z naszej listy, od najstarszej. Przy każdej jest zdanie argumentu do wypracowania i, gdzie to możliwe, cytat (1 z 9).

Kordian

Juliusz Słowacki · Romantyzm, 1834 · zakres rozszerzony

Kordian postanawia zabić cara, ale w decydującej chwili przegrywa ze strachem i wyobraźnią.

„Ha! carze, ty nam polską ukradłeś krainę?
Za to śmierć! bo wiedziałeś kradnąc, żeś wart śmierci!”

Kordian jako Podchorąży, akt III

Streszczenie lektury „Kordian”Quiz z lektury „Kordian”W arkuszach CKE: matura 2023, 2024

Wypracowanie

Przykładowy plan wypracowania

Temat: „Czy warto sprzeciwić się władzy?”. Plan ma tezę, dwa argumenty z lektur, kontekst epoki (gdy pasuje do polskiego utworu) i zakończenie. Lektury można zamienić na inne z tej strony; w planie są lektury obowiązkowe, a uzupełniające mają etykietę na kartach.

Na egzamin ósmoklasisty

  1. Teza

    Sprzeciw wobec władzy jest słuszny, gdy broni wartości ważniejszych niż rozkaz.

  2. Argument 1: Syzyfowe prace

    Uczniowie gimnazjum w Klerykowie opierają się rusyfikacji.

  3. Argument 2: Kamienie na szaniec

    Harcerze z Szarych Szeregów prowadzą mały sabotaż przeciw okupantowi. Podobny problem pokazuje inna lektura, „Syzyfowe prace”.

  4. Kontekst

    Młoda Polska (1890–1918): Symbol, nastrój, sztuka i pytania o los narodu. Pokaż, jak epoka tłumaczy postawę bohatera z lektury „Syzyfowe prace”.

  5. Zakończenie

    Bunt bywa kosztowny, ale bez niego bezprawie nie miałoby granic.

Na maturę

  1. Teza

    Sprzeciw wobec władzy jest słuszny, gdy broni wartości ważniejszych niż rozkaz.

  2. Argument 1: Antygona

    Antygona łamie zakaz Kreona, bo prawo boskie stawia wyżej niż rozkaz króla.

  3. Argument 2: Dziady cz. III

    Konrad w Wielkiej Improwizacji buntuje się przeciw Bogu. Podobny problem pokazuje inna lektura, „Antygona”.

  4. Kontekst

    Antyk (do V w. n.e.): Biblia, mity i teatr grecki: wina, fatum i spór prawa boskiego z ludzkim. Pokaż, jak epoka tłumaczy postawę bohatera z lektury „Antygona”.

  5. Zakończenie

    Bunt bywa kosztowny, ale bez niego bezprawie nie miałoby granic.

Na egzaminie trzeba odwołać się do lektury obowiązkowej. Sprawdź wybraną pozycję w informatorze CKE i na liście lektur. Własny plan, z losowaniem lektur, ułoży generator na stronie głównej. Jak zbudować rozprawkę z argumentami z lektur: poradnik „Jak napisać rozprawkę”.

Epoki

Motyw buntu w epokach

Epoki z największą liczbą lektur (po 2): Romantyzm i Po wojnie. Epoki podajemy według klasyfikacji szkolnej, więc rok utworu może wykraczać poza jej ramy. W wypracowaniu zestawienie dwóch epok pokazuje, że motyw ma różne oblicza.

Zobacz też

Powiązane motywy

Motywy, które dzielą z tym motywem te same lektury. Dobre na wypracowanie porównawcze.

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o motyw buntu

W jakich lekturach szkolnych jest motyw buntu?

Wśród lektur opracowanych w QuizyBingo motyw buntu jest w 9 lekturach: Antygona, Makbet, Dziady cz. III, Kordian, Syzyfowe prace, Przedwiośnie, Kamienie na szaniec, Rok 1984 i Tango. Przy każdej na tej stronie jest zdanie argumentu, które możesz wykorzystać w wypracowaniu. To nie jest pełny wykaz utworów z tym motywem, tylko lektury z naszej listy.

Które lektury obowiązkowe z motywem buntu wybrać na egzamin ósmoklasisty, a które na maturę?

Na egzamin ósmoklasisty: Syzyfowe prace i Kamienie na szaniec. Na maturę: Antygona, Makbet, Dziady cz. III, Przedwiośnie, Rok 1984 i Tango. Lektury uzupełniające lub w zakresie rozszerzonym (Kordian) mają przy kartach odpowiednią etykietę. Na egzaminie wymagana jest lektura obowiązkowa, więc w razie wątpliwości sprawdź informator CKE.

Z jakim motywem zestawić motyw buntu w wypracowaniu?

Najwięcej wspólnych lektur ma motyw buntu z motywami: ojczyzna (4 wspólne lektury), dorastanie (3 wspólne lektury) i wina i kara (2 wspólne lektury). Takie zestawienie jest dobre na wypracowanie porównawcze.

Czy lektury z motywem buntu były w arkuszach CKE?

Tak. W arkuszach CKE były: Antygona (matura 2026), Dziady cz. III (matura 2023, 2024, 2025), Kordian (matura 2023, 2024), Syzyfowe prace (egzamin 2019), Przedwiośnie (matura 2023, 2024, 2026), Kamienie na szaniec (egzamin 2019, 2024, 2026), Rok 1984 (matura 2023, 2025, 2026) i Tango (matura 2023, 2025). To dawne arkusze, więc traktuj je jako wskazówkę, a nie zapowiedź.

Jak napisać wypracowanie na temat „Czy warto sprzeciwić się władzy?”?

Postaw tezę, poprzyj ją dwoma argumentami z lektur, dodaj krótki kontekst epoki i zakończ wnioskiem. Szkielet z przykładem jest w sekcji „Przykładowy plan wypracowania” na tej stronie. Ile utworów trzeba przywołać na egzaminie, sprawdź w informatorze CKE na rok egzaminu.

Sprawdź się z lektur o tym motywie

Wybierz lekturę z listy, zrób quiz, a potem ułóż plan wypracowania.

Quiz: AntygonaWszystkie motywyPlan wypracowania