QuizyBingo

Kamienie na szaniec – streszczenie

Aleksander Kamiński

  • Wojna · 1943
  • Klasy 7–8
  • Egzamin ósmoklasisty 2019, 2024, 2026

Lektura „Kamienie na szaniec” w jednym zdaniu

Harcerze Alek, Rudy i Zośka przechodzą od beztroskich wypraw przez Mały Sabotaż do walki zbrojnej i giną w 1943 roku, a ich przyjaźń i służba stają się wzorem.

9 części · 3 min czytania

Streszczenie szczegółowe, część po części

Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.

Ściąga PDF

Posłuchaj streszczenia

6:02 · lektor AI
  1. Część ISłoneczne dni: Buki i wyprawa w Beskidy (czerwiec 1939)

    • Książka zaczyna się od zespołu harcerskiego Buków z jednej z warszawskich dzielnic, do którego należą Alek, Rudy i Zośka.
    • Zespół ma własne obyczaje: wspólne wyprawy, koleżeństwo i ciągłą aktywność.
    • Wodzem Buków jest harcmistrz Zeus, nauczyciel geografii w gimnazjum Batorego, który zachęca chłopców do pracy nad sobą.
    • Po maturze, na początku czerwca 1939 roku, Buki wędrują z Zeusem po Beskidach i rozmawiają o przyszłości.
    • Rozdział pokazuje beztroskie, pogodne życie, które za kilka miesięcy się skończy.
    AlekRudyZośkaZeus
  2. Część IIW burzy i we mgle: wrzesień 1939, marsz na wschód

    • Druga część książki zaczyna się od września 1939 roku, który autor opisuje jako psychiczną katastrofę narodu.
    • 6 września, zgodnie z apelem radiowym, Zeus wyprowadza harcerzy z Warszawy na wschód.
    • Chłopcy wędrują wśród tłumów uchodźców i widzą niemieckie naloty na wsie i drogi.
    • Pod Dębem Wielkim natrafiają na zbombardowany pociąg z uchodźcami i opatrują rannych.
    • Alek zatrzymuje ciężarówkę i każe szoferowi zabrać rannych, a podróżnym nakazuje iść pieszo do miasteczka.
    AlekRudyZośkaZeus
  3. Część IIIPowrót do Warszawy i PLAN (jesień 1939)

    • Na początku października 1939 roku chłopcy wracają do zniszczonej, okupowanej Warszawy.
    • Niemcy aresztują ojca Alka, który zostaje rozstrzelany jeszcze w 1939 roku.
    • Rudy, Alek i Zośka wstępują do konspiracyjnej organizacji PLAN i biorą udział w jej akcjach małego sabotażu.
    • Pod koniec 1939 roku chłopcy odchodzą z PLAN-u i szukają nowego miejsca w konspiracji.
    AlekRudyZośka
  4. Część IVPraca, nauka i wstąpienie do Wawra (1940–1941)

    • Chłopcy zarabiają na życie: szklą okna i udzielają korepetycji.
    • Mimo okupacji uczą się dalej.
    • Wiosną 1941 roku wstępują do Szarych Szeregów i do organizacji Wawer.
    • Wawer prowadzi Mały Sabotaż, czyli akcje, które mają ośmieszać okupanta i podtrzymywać ducha Polaków.
    AlekRudyZośka
  5. Część VMały Sabotaż: żółwie, kotwice, pomnik Kopernika (1941–1942)

    • Rudy maluje na murach żółwie, kotwice i hasła, a chłopcy gazują kina i sklepy przeznaczone dla Niemców.
    • Alek zrywa niemieckie flagi i wiesza polskie.
    • W lutym 1942 roku Alek zdejmuje niemiecką tablicę z pomnika Kopernika.
    • W odwecie Niemcy usuwają z placu pomnik Jana Kilińskiego i wywożą go do Muzeum Narodowego.
    • Alek odpowiada napisem na murze muzeum, a potem musi na pewien czas ukryć się poza Warszawą.
    AlekRudyZośka
  6. Część VIGrupy Szturmowe i akcja pod Kraśnikiem (jesień 1942)

    • Jesienią 1942 roku starsi harcerze przechodzą z Małego Sabotażu do Grup Szturmowych, które prowadzą walkę zbrojną.
    • Zośka zostaje dowódcą w Grupach Szturmowych, a Rudy obejmuje dowództwo hufca.
    • Pod koniec 1942 roku gestapo aresztuje matkę Alka, co Alek bardzo przeżywa.
    • W noc sylwestrową 1942 roku harcerze wysadzają tory kolejowe pod Kraśnikiem.
    AlekRudyZośkaMatka Alka
  7. Część VIIAresztowanie Rudego i akcja pod Arsenałem (marzec 1943)

    • Gestapo aresztuje Heńka, kolegę z Grup Szturmowych.
    • Kilka dni później, 23 marca 1943 roku, Niemcy aresztują Rudego razem z ojcem.
    • Rudy jest przesłuchiwany i torturowany w alei Szucha, ale nikogo nie wydaje.
    • 26 marca Grupy Szturmowe pod dowództwem Orszy, z udziałem Zośki, odbijają Rudego i innych więźniów z więźniarki pod Arsenałem.
    • Alek zostaje postrzelony w brzuch podczas odwrotu.
    RudyAlekZośkaHeniekOrszaOjciec Rudego
  8. Część VIIIŚmierć Rudego i Alka (30 marca 1943)

    • Skatowany w śledztwie Rudy jest ukrywany przez kolegów, a Zośka czuwa przy nim.
    • 30 marca 1943 roku Rudy, przewieziony w ciężkim stanie do szpitala, umiera.
    • Tego samego dnia w innym szpitalu, mimo operacji, umiera Alek.
    • Śmierć przyjaciół jest dla Zośki ogromnym ciosem.
    RudyAlekZośka
  9. Część IXZośka: żałoba, Celestynów, Czarnocin, Sieczychy (1943)

    • Zośka przeżywa żałobę i spisuje wspomnienia o przyjaciołach.
    • W maju 1943 roku jest jednym z dowódców akcji odbicia więźniów z pociągu pod Celestynowem.
    • W czerwcu 1943 roku dowodzi akcją wysadzenia mostu kolejowego pod Czarnocinem, w czasie której giną Gruby i Felek.
    • W sierpniu 1943 roku Zośka ginie podczas ataku na niemiecką strażnicę graniczną w Sieczychach.
    Zośka

18 punktów

Plan wydarzeń

W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.

  1. Buki z Zeusem wędrują w czerwcu 1939 roku po Beskidach.I
  2. We wrześniu 1939 roku harcerze idą na wschód i pomagają rannym ze zbombardowanego pociągu.II
  3. Chłopcy wracają do zniszczonej Warszawy, gestapo aresztuje ojca Alka.III
  4. Chłopcy wstępują do konspiracyjnej organizacji PLAN i biorą udział w jej akcjach.III
  5. Chłopcy zarabiają szkleniem okien i korepetycjami, a mimo okupacji uczą się dalej.IV
  6. W 1941 roku wstępują do Wawra i zaczynają Mały Sabotaż.IV
  7. Rudy maluje żółwie, kotwice i hasła, chłopcy gazują kina i sklepy dla Niemców.V
  8. Alek zdejmuje tablicę z pomnika Kopernika, Niemcy w odwecie usuwają pomnik Kilińskiego.V
  9. Jesienią 1942 roku chłopcy przechodzą do Grup Szturmowych.VI
  10. W sylwestra 1942 roku wysadzają tory kolejowe pod Kraśnikiem.VI
  11. Gestapo aresztuje Heńka, a potem Rudego z ojcem.VII
  12. Rudy jest torturowany w alei Szucha, ale nikogo nie wydaje.VII
  13. 26 marca 1943 roku Grupy Szturmowe odbijają Rudego pod Arsenałem, Alek zostaje ciężko ranny.VII
  14. Rudy i Alek umierają 30 marca 1943 roku.VIII
  15. Zośka przeżywa żałobę i spisuje wspomnienia o przyjaciołach.IX
  16. Zośka współdowodzi odbiciem więźniów z pociągu pod Celestynowem.IX
  17. W czerwcu 1943 roku akcja pod Czarnocinem się nie udaje, giną Gruby i Felek.IX
  18. W sierpniu 1943 roku Zośka ginie podczas ataku na posterunek w Sieczychach.IX

Na sprawdzian i wypracowanie

Kluczowe sceny

Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.

Część II

Ranni z pociągu

Podczas marszu na wschód harcerze trafiają na zbombardowany pociąg z uchodźcami i opatrują rannych. Alek zatrzymuje ciężarówkę i każe szoferowi zabrać rannych, a podróżnych odsyła pieszo do miasteczka.

Dlaczego ważna: Scena pokazuje, że Alek potrafi zdecydowanie działać, gdy ktoś potrzebuje pomocy.

W streszczeniu →

Część V

Pomnik Kopernika

W lutym 1942 roku Alek zdejmuje niemiecką tablicę z pomnika Kopernika. W odwecie Niemcy usuwają pomnik Kilińskiego.

Dlaczego ważna: Akcja pokazuje, że Mały Sabotaż, choć symboliczny, wywołuje realną reakcję okupanta.

W streszczeniu →

Część VI

Tory pod Kraśnikiem

W sylwestra 1942 roku harcerze z Grup Szturmowych wysadzają tory kolejowe pod Kraśnikiem. To pierwsza akcja bojowa warszawskich Grup Szturmowych.

Dlaczego ważna: Scena oznacza przejście od sabotażu do walki zbrojnej.

W streszczeniu →

Część VII

Rudy w alei Szucha

Po aresztowaniu Rudy jest torturowany w siedzibie gestapo. Mimo bólu nikogo nie wydaje.

Dlaczego ważna: Pokazuje jego odwagę i lojalność wobec kolegów.

W streszczeniu →

Część VII

Akcja pod Arsenałem

26 marca 1943 roku Grupy Szturmowe pod dowództwem Orszy atakują więźniarkę i odbijają Rudego oraz innych więźniów. Alek zostaje śmiertelnie ranny podczas odwrotu.

Dlaczego ważna: To największa akcja w książce i jej punkt zwrotny.

W streszczeniu →

Część IX

Śmierć Zośki w Sieczychach

W sierpniu 1943 roku Zośka ginie podczas ataku na niemiecką strażnicę graniczną w Sieczychach. To ostatnia akcja opisana w książce.

Dlaczego ważna: Scena zamyka historię trzech przyjaciół.

W streszczeniu →

Mapa postaci

Kto występuje w której części

Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.

Najczęstsze pomyłki

Uwaga, pułapki

Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.

  1. MitRudy ginie podczas akcji pod Arsenałem.

    NaprawdęRudy zostaje uwolniony i umiera dopiero 30 marca 1943 roku w szpitalu z powodu tortur.

    Części: VIIVIII

  2. MitAlek umiera na miejscu pod Arsenałem.

    NaprawdęAlek zostaje postrzelony w brzuch podczas odwrotu i umiera 30 marca w szpitalu.

    Części: VIIVIII

  3. MitZośka dowodzi akcją pod Arsenałem.

    NaprawdęCałą akcją dowodzi Orsza, a Zośka kieruje jedną z grup.

    Części: VII

  4. MitW odwecie za akcję Alka Niemcy burzą pomnik Kopernika.

    NaprawdęAlek zdejmuje tablicę z pomnika Kopernika, a Niemcy usuwają pomnik Kilińskiego.

    Części: V

  5. MitMały Sabotaż to walka zbrojna.

    NaprawdęMały Sabotaż obejmuje napisy, flagi i gazowanie, a walka zbrojna zaczyna się w Grupach Szturmowych.

    Części: VVI

  6. MitHeniek zostaje aresztowany po Rudym.

    NaprawdęGestapo aresztuje Heńka kilka dni przed Rudym.

    Części: VII

3 tematy

Argumenty do rozprawki

Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.

Przyjaźń w „Kamieniach na szaniec”3 argumenty

TezaPrzyjaźń daje bohaterom siłę do działania i poświęcenia.

  1. Zośka zaraz po aresztowaniu Rudego przygotowuje jego odbicie i walczy pod Arsenałem.

    VII
  2. Rudy nie wydaje nikogo mimo tortur w alei Szucha.

    VII
  3. Po śmierci przyjaciół Zośka spisuje wspomnienia o nich.

    IX
Patriotyzm młodych w czasie wojny3 argumenty

TezaMłodzi bohaterowie wyrażają miłość do ojczyzny przez konkretne działanie.

  1. We wrześniu 1939 roku harcerze pomagają rannym.

    II
  2. Alek zdejmuje tablicę z pomnika Kopernika.

    V
  3. Grupy Szturmowe wysadzają tory pod Kraśnikiem.

    VI
Dojrzewanie bohaterów3 argumenty

TezaWojna zmusza chłopców do szybkiego dorośnięcia.

  1. Przed wojną Buki mają radosne wyprawy.

    I
  2. W okupacji chłopcy zarabiają na życie, szklą okna i udzielają korepetycji.

    IV
  3. Zośka dowodzi akcjami pod Celestynowem i Czarnocinem, a w Sieczychach ginie jako żołnierz.

    IX

Zanim pójdziesz na sprawdzian

Sprawdź, co pamiętasz

Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.

10 haseł

Słowniczek

Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.

Mały Sabotaż
Akcje konspiracji, które miały ośmieszać okupanta i podtrzymywać ducha Polaków: napisy na murach, zrywanie flag, gazowanie kin. Nie miały nikogo zabijać.
Wawer
Organizacja Małego Sabotażu założona przez Aleksandra Kamińskiego. Nazwa przypomina niemiecką egzekucję mieszkańców Wawra w grudniu 1939 roku.
Szare Szeregi
Konspiracyjne harcerstwo w czasie II wojny światowej. Należeli do niego Rudy, Alek i Zośka.
Grupy Szturmowe
Pion Szarych Szeregów dla najstarszych harcerzy, prowadzący walkę zbrojną i dywersję.
Akcja pod Arsenałem
Atak Grup Szturmowych 26 marca 1943 roku na więźniarkę gestapo w Warszawie. Uwolniono w niej Rudego i innych więźniów.
PLAN
Polska Ludowa Akcja Niepodległościowa, pierwsza organizacja podziemna, w której działali bohaterowie jesienią 1939 roku.
kotwica
Znak Polski Walczącej złożony z liter P i W. Rudy malował go na murach i pomnikach.
dywersja
Zbrojne działania na tyłach wroga, np. wysadzanie torów i mostów albo ataki na posterunki.
Pawiak
Niemieckie więzienie w Warszawie, do którego trafił Rudy po aresztowaniu.
aleja Szucha
Ulica w Warszawie, przy której mieściła się siedziba gestapo. Tam przesłuchiwano i torturowano Rudego.

Dalej

W liczbach

Streszczenie lektury „Kamienie na szaniec” w liczbach

  • 5punktów w wersji krótkiej
  • 9części w wersji szczegółowej
  • 18punktów planu wydarzeń
  • 6kluczowych scen
  • 10haseł w słowniczku
  • 3 minczytania wersji szczegółowej

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o streszczenie lektury „Kamienie na szaniec”

Jak krótko streścić lekturę „Kamienie na szaniec”?

W 5 punktach: Książka opowiada o warszawskich harcerzach Alku, Rudym i Zośce, którzy przed wojną razem wędrują po górach, a we wrześniu 1939 roku idą na wschód i pomagają rannym. W okupowanej Warszawie wstępują do konspiracji, zarabiają na życie i uczą się dalej. W Szarych Szeregach prowadzą Mały Sabotaż, a potem w Grupach Szturmowych walczą z bronią w ręku. W marcu 1943 roku gestapo aresztuje Rudego, a koledzy odbijają go pod Arsenałem, ale Rudy i ranny w akcji Alek umierają 30 marca. Zośka przeżywa żałobę, bierze udział w kolejnych akcjach i ginie w sierpniu 1943 roku w Sieczychach.

Jak długie jest streszczenie lektury „Kamienie na szaniec”?

Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 30 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 9 części po kilka zdań każda i zajmuje około 3 minut.

Jaki jest plan wydarzeń lektury „Kamienie na szaniec”?

Plan wydarzeń ma 18 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Buki z Zeusem wędrują w czerwcu 1939 roku po Beskidach. Kończy się na: W sierpniu 1943 roku Zośka ginie podczas ataku na posterunek w Sieczychach.

Jakie są kluczowe sceny lektury „Kamienie na szaniec”?

Najważniejsze sceny to: Ranni z pociągu, Pomnik Kopernika, Tory pod Kraśnikiem, Rudy w alei Szucha oraz 2 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.

Jakie pomyłki najczęściej pojawiają się przy lekturze „Kamienie na szaniec”?

Częsty mit: Rudy ginie podczas akcji pod Arsenałem. Fakt: Rudy zostaje uwolniony i umiera dopiero 30 marca 1943 roku w szpitalu z powodu tortur. W streszczeniu jest 6 takich pułapek.

Jakie trudne słowa wyjaśnia słowniczek do lektury „Kamienie na szaniec”?

Słowniczek ma 10 haseł: Mały Sabotaż, Wawer, Szare Szeregi, Grupy Szturmowe, Akcja pod Arsenałem, PLAN oraz 4 kolejne hasła.

Jaką tezę postawić w rozprawce o lekturze „Kamienie na szaniec”?

Do tematu „Przyjaźń w ‚Kamieniach na szaniec’” pasuje teza: Przyjaźń daje bohaterom siłę do działania i poświęcenia. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.

Czy streszczenie lektury „Kamienie na szaniec” da się odsłuchać?

Tak. Nagranie ma 6:02 min i jest czytane syntetycznym głosem, a czytane zdanie jest podświetlane.

Jak sprawdzić, ile pamiętam ze streszczenia lektury „Kamienie na szaniec”?

Rozwiąż quiz: 35 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.

Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Kamienie na szaniec”

Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.

Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania

Z tej samej epoki