Syzyf za oszukanie bogów musi bez końca wtaczać na górę głaz.
Mitologia
Jan Parandowski
- Dwudziestolecie · 1924
- Klasy 4–6 · Liceum
- Liceum: część I – Grecja; kl. 4–6: wybrane mity
- Matura 2023, 2024, 2025
- 18części w streszczeniu
- 12postaci w opracowaniu
- 41pytań w quizie
- 4zadania CKE do rozwiązania
- 3lata w arkuszach CKE
- 5 minczytania streszczenia
12 postaci
Bohaterowie
Kto jest kim i jakie łączą ich relacje.
Na wypracowanie
Motywy i kontekst
Gotowe argumenty: do jakiego tematu pasuje ta lektura i jak jej użyć.
Ikar nie słucha ojca, wzlatuje za wysoko i płaci za swoją zuchwałość.
Epoka
Dwudziestolecie · 1918–1939Niepodległa Polska, eksperyment z formą i nowe pytania o człowieka.
Gatunek
Utwór łączy opowieść fabularną z esejem: to literackie opracowanie mitów greckich i rzymskich. Dzieli się na dwie części, Grecję i Rzym; część grecka obejmuje m.in. narodziny świata, bogów olimpijskich, królestwo piekieł, bohaterów i historię wojny trojańskiej.
Geneza
Jan Parandowski wydał „Mitologię. Wierzenia i podania Greków i Rzymian” we Lwowie w 1924 roku. Pisał z myślą o młodych czytelnikach i szkole, dlatego złagodził drastyczne i obyczajowo kontrowersyjne wątki. Pominięte historie miłosne opisał później w książce „Eros na Olimpie”.
Arkusze CKE
Ta lektura na egzaminie
Lata, w których lektura pojawiła się w arkuszu CKE (termin główny).
Matura
202320242025
Karta lektury
„Mitologia”: najważniejsze fakty
Lektura „Mitologia” w pigułce: autor, czas powstania, rodzaj i gatunek, podział, etap szkolny i obecność na egzaminach w jednym miejscu.
| Tytuł | Mitologia |
|---|---|
| Autor | Jan Parandowski |
| Czas powstania | 1924 |
| Epoka | Dwudziestolecie (1918–1939) |
| Rodzaj i gatunek | epika, mity |
| Podział | 18 części, od Narodziny świata i Kronos do Odyseusz wraca na Itakę |
| Etap szkolny | Klasy 4–6 · Liceum |
| Na liście lektur | Liceum: część I – Grecja; kl. 4–6: wybrane mity |
| W nowej podstawie | treści wskazane w klasach IV–VI: mity greckie: o stworzeniu świata, o Syzyfie, o Dedalu i Ikarze, o Demeter i Korze |
| Matura | lata 2023, 2024, 2025 |
| Nagranie streszczenia | 9:34 min |
18 części
„Mitologia” po kolei: o czym jest każda część
Jedno zdanie o każdej części. Wybierz część, żeby przejść do jej pełnego streszczenia.
- Narodziny świata i KronosNa początku istnieje tylko Chaos, z którego wyłaniają się Uranos, czyli Niebo, i Gaja, czyli Ziemia.
- Zeus pokonuje tytanówReja rodzi Zeusa w ukryciu na Krecie, a Kronosowi podaje do połknięcia owinięty kamień.
- PrometeuszWedług niektórych podań tytan Prometeusz lepi ludzi z gliny zmieszanej ze łzami.
- PandoraZeus każe Hefajstosowi ulepić kobietę, a bogowie obdarzają ją wdziękiem, zręcznością i sprytem.
- ArachneArachne, księżniczka i znakomita hafciarka, twierdzi, że wyszywa równie pięknie jak Atena, a może nawet piękniej.
- NiobeNiobe, żona króla Teb Amfiona i córka Tantala, ma czternaścioro dzieci: siedmiu synów i siedem córek.
- MidasW nagrodę za gościnność Dionizos obiecuje królowi Midasowi spełnić jedno życzenie.
- FaetonFaeton, syn Heliosa, chce dowieść, że jego ojcem jest bóg słońca.
- Demeter i KoraKora, córka Demeter, zrywa na łące narcyz.
- NarcyzNarcyz jest pięknym młodzieńcem, w którym kochają się nimfy, ale jego obchodzą tylko łowy.
- Orfeusz i EurydykaOrfeusz, śpiewak z Tracji, gra tak pięknie, że słuchają go zwierzęta, drzewa i skały.
- Tantal i SyzyfTantal, ulubieniec bogów zapraszany na ich uczty, wykrada z Olimpu nektar i ambrozję.
- HeraklesHerakles, syn Zeusa i Alkmeny, jest prześladowany przez Herę.
- Tezeusz i MinotaurAteńczycy co roku muszą wysyłać królowi Krety Minosowi siedmiu chłopców i siedem dziewcząt na pożarcie przez Minotaura.
- Dedal i IkarDedal buduje labirynt dla króla Minosa, a potem Minos więzi go razem z synem Ikarem.
- Sąd Parysa i początek wojny trojańskiejNa weselu Peleusa bogini niezgody rzuca jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”.
- Achilles i upadek TroiAchilles gniewa się na Agamemnona i przestaje walczyć.
- Odyseusz wraca na ItakęPo wojnie Odyseusz przez wiele lat tuła się po morzach, zanim wróci do żony Penelopy i syna Telemacha.
Czytaj pełne streszczenie „Mitologia”: krótkie albo szczegółowe, z zaznaczaniem przeczytanych części.
Mit czy fakt
„Mitologia”: najczęstsze pomyłki
Rzeczy, które łatwo pomylić przy powtórce. Przy każdej podajemy, w której części szukać potwierdzenia.
MitPierwszym władcą bogów był Zeus.
FaktPrzed Zeusem rządzili Uranos, a potem Kronos. Zeus zwyciężył dopiero w wojnie z tytanami.
Gdzie: Narodziny świata i Kronos, Zeus pokonuje tytanówMitPrometeusz jest bogiem olimpijskim.
FaktPrometeusz jest tytanem. Sprzeciwia się Zeusowi i wykrada bogom ogień dla ludzi.
Gdzie: PrometeuszMitPandora była boginią.
FaktPandora to pierwsza kobieta, ulepiona przez Hefajstosa na rozkaz Zeusa i obdarowana przez bogów.
Gdzie: PandoraNa wypracowanie
„Mitologia”: tezy do rozprawki
Gotowe tezy dla 4 tematów. Argumenty są w streszczeniu.
- Kara za pychę w mitach greckichW mitach greckich człowiek, który przekracza miarę i wynosi się ponad bogów, spotyka go surowa kara.
- Czy mity pomagają zrozumieć świat?Mity tłumaczą zjawiska przyrody i pochodzenie zła, dlatego dla Greków były sposobem rozumienia świata.
- Bohater w mitologii greckiejBohaterowie greccy łączą odwagę z mądrością, ale nie unikają cierpienia i błędów.
- Los człowieka wobec bogów i przeznaczeniaMity pokazują, że człowiek jest zależny od woli bogów, a próby przechytrzenia ich kończą się cierpieniem.
Plan nauki
„Mitologia”: jak się nauczyć w jeden wieczór
Kroki w kolejności, z orientacyjnym czasem. Czas czytania liczymy ze streszczenia, czas quizu z liczby pytań.
- 2 minPrzeczytaj 5 punktów z „O czym to jest” na górze strony i zapamiętaj zdanie główne.
- 5 minPrzejdź streszczenie część po części (18 części).
- 3 minSprawdź, kto jest kim: 12 postaci, a przycisk „zakryj opisy” pozwala się przepytać.
- 14 minRozwiąż quiz (41 pytań), po każdej odpowiedzi wyjaśnienie.
- 10 minSpróbuj 4 prawdziwych zadań z arkuszy CKE.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania o lekturę „Mitologia”
Kto napisał lekturę „Mitologia” i kiedy powstała?
Autorem lektury „Mitologia” jest Jan Parandowski. Czas powstania: 1924. Lektura należy do epoki: dwudziestolecie (1918–1939). Jan Parandowski wydał „Mitologię. Wierzenia i podania Greków i Rzymian” we Lwowie w 1924 roku.
O czym jest lektura „Mitologia” w jednym zdaniu?
Mitologia Parandowskiego opowiada greckie mity: od narodzin świata i bogów, przez losy ludzi i bohaterów, po wojnę trojańską i powrót Odyseusza.
Z ilu części składa się lektura „Mitologia”?
W naszym opracowaniu lektura „Mitologia” ma 18 części: Narodziny świata i Kronos, Zeus pokonuje tytanów, Prometeusz, Pandora oraz 14 kolejnych części. Każdą omawiamy w streszczeniu osobno.
Kim są najważniejsi bohaterowie lektury „Mitologia”?
Zeus (król bogów, władca nieba). Najmłodszy syn Kronosa i Rei, ocalony przed ojcem dzięki podstępowi matki. Hera (żona Zeusa, opiekunka małżeństwa). Królowa bogów, zazdrosna o liczne miłości męża. Atena (bogini mądrości i sprawiedliwej wojny). Narodziła się z głowy Zeusa.
Do jakiego gatunku należy lektura „Mitologia”?
Utwór łączy opowieść fabularną z esejem: to literackie opracowanie mitów greckich i rzymskich. Dzieli się na dwie części, Grecję i Rzym; część grecka obejmuje m.in. narodziny świata, bogów olimpijskich, królestwo piekieł, bohaterów i historię wojny trojańskiej.
Czy lektura „Mitologia” jest na egzaminie?
Tak. Lektura „Mitologia” pojawiła się w arkuszach CKE (termin główny): matura w latach 2023, 2024, 2025. Na stronie quizu są 4 prawdziwe zadania z arkuszy.
Jaki temat wypracowania pasuje do lektury „Mitologia”?
Do lektury „Mitologia” pasują m.in. tematy: „Kara za pychę w mitach greckich”, „Czy mity pomagają zrozumieć świat?”, „Bohater w mitologii greckiej” i „Los człowieka wobec bogów i przeznaczenia”. Tezę i argumenty znajdziesz w streszczeniu.
Ile pytań ma quiz z lektury „Mitologia” i czy da się wydrukować test?
Quiz z lektury „Mitologia” ma 41 pytań, a po każdej odpowiedzi pokazujemy wyjaśnienie. Test do druku w formacie A4 ma klucz odpowiedzi i progi ocen.
Czy lekturę „Mitologia” da się odsłuchać?
Tak. Streszczenie lektury „Mitologia” ma nagranie o długości 9:34 min, czytane syntetycznym głosem, z podświetlaniem czytanego zdania.
Motywy tej lektury mają osobne strony z innymi lekturami i planem wypracowania: Wina i kara, Dorastanie.
Epoka: Dwudziestolecie.
Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Mitologia”
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Ta lektura była w arkuszach CKE: matura (2023, 2024, 2025). Zobacz zestawienie wszystkich lektur rok po roku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
