Nowa podstawa programowa 2026
Kompendium dla uczniów, rodziców i nauczycieli języka polskiego: od którego roku szkolnego obowiązuje, jakie lektury wskazuje dla klas IV–VI i VII–VIII, co się zmienia i kiedy do egzaminu ósmoklasisty przystąpi pierwszy rocznik uczący się według nowej podstawy.
W jednej minucie
Najważniejsze w skrócie
Sześć faktów, które wystarczą, żeby zrozumieć zmianę. Resztę artykułu możesz czytać wybiórczo.
- 2026/27pierwszy rok szkolny z nową podstawą (klasy I i IV)
- 4dłuższe teksty literackie rocznie to minimum w każdej klasie IV–VIII
- 0obowiązkowych książek w klasach IV–VI
- 8pozycji klasyki polskiej w klasach VII–VIII
- 2030/31pierwszy rok, w którym klasa VIII uczy się polskiego według nowej podstawy
- 24z 26 lektur szkoły podstawowej w QuizyBingo jest na listach lub wśród treści wskazanych w nowej podstawie
- Wdrożenie jest stopniowe. Od 1 września 2026 r. według nowej podstawy uczą się klasy I i IV. Klasy V–VIII w roku 2026/27 kończą szkołę według dotychczasowej podstawy, a każda kolejna klasa przechodzi na nową rok później.
- W klasach IV–VI nie ma obowiązkowych książek. Uczeń czyta co roku co najmniej cztery dłuższe teksty wybrane wspólnie z nauczycielem z listy przykładowej albo spoza niej.
- W klasach VII–VIII jest lista klasyki polskiej z ośmioma pozycjami, m.in. Tren VII i Tren VIII, Dziady część II, Balladyna i Kamienie na szaniec.
- Lista przykładowa nie jest listą obowiązkową. To propozycje do wspólnego wyboru, wspólne dla klas IV–VIII, bez przypisania do pojedynczych klas.
- Rośnie rola mediów, kultury i filozofii. Podstawa wprowadza moduły tematyczne, weryfikowanie informacji z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji oraz obowiązkowe doświadczenia, jak spektakl, projekt, debata czy przegląd prasy.
- Ten artykuł dotyczy szkoły podstawowej. Rozporządzenie z 11 marca 2026 r. obejmuje przedszkole i szkołę podstawową, a lektury licealne w QuizyBingo opisują na razie stan dotychczasowy.
Kto, kiedy i według czego
Kalendarz wdrożenia
Zmiana wchodzi falami: co roku nowa podstawa obejmuje kolejną klasę. Dlatego dwie osoby w tej samej szkole mogą w tym samym roku uczyć się według różnych dokumentów.
Zasadę określa § 4 rozporządzenia, a kalkulator zakłada, że uczeń przechodzi do następnej klasy co roku. Nowa podstawa obowiązuje od roku szkolnego 2026/27 w klasach I i IV, a w latach następnych także w kolejnych klasach. Dotychczasowa podstawa nadal jest stosowana w roku 2026/27 w klasach II, III i V–VIII, w 2027/28 w klasach III i VI–VIII, w 2028/29 w klasach VII i VIII, a w 2029/30 w klasie VIII (z jednym wyjątkiem: edukacja dla bezpieczeństwa w klasie VIII jest według nowej podstawy od 2027/28). Niżej ta sama zasada w postaci tabeli i kalkulatora.
W roku szkolnym 2026/27 dziecko jest w klasie:
Tabela pokazuje, według której podstawy uczy się każda klasa w każdym roku szkolnym.
| Klasa | 2026/27 | 2027/28 | 2028/29 | 2029/30 | 2030/31 |
|---|---|---|---|---|---|
| IV | nowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa |
| V | dotychczasowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa |
| VI | dotychczasowa podstawa | dotychczasowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa |
| VII | dotychczasowa podstawa | dotychczasowa podstawa | dotychczasowa podstawa | nowa podstawa | nowa podstawa |
| VIII | dotychczasowa podstawa | dotychczasowa podstawa | dotychczasowa podstawa | dotychczasowa podstawa | nowa podstawa |
nowa podstawa (rozporządzenie z 11 marca 2026 r.) dotychczasowa podstawa
Klasy I–III (edukacja wczesnoszkolna) nie są tematem tego artykułu.
Oś czasu wdrożenia
- 11 marca 2026Rozporządzenie podpisane
Minister Edukacji wydaje rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz. U. poz. 378).
- 1 września 2026Start: klasy I i IV
Rozporządzenie wchodzi w życie, a rozporządzenie z 14 lutego 2017 r. traci moc w zakresie przedszkola i szkoły podstawowej. W roku szkolnym 2026/27 nowa podstawa obowiązuje w klasach I i IV. W klasach II, III oraz V–VIII stosuje się jeszcze dotychczasową podstawę (§ 4 ust. 2).
- Rok szkolny 2027/28Nowa podstawa wchodzi do klasy V
Rocznik, który zaczął klasę IV w 2026/27, przechodzi do klasy V i dalej uczy się według nowej podstawy. W klasach VI–VIII nadal obowiązuje dotychczasowa. W klasie VIII w tym roku zaczyna się też nowa podstawa z przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa.
- Rok szkolny 2028/29Klasa VI
Nowa podstawa obejmuje klasy IV–VI. W klasach VII i VIII w tym roku obowiązuje jeszcze dotychczasowa.
- Rok szkolny 2029/30Klasa VII, ostatni rok klasy VIII po staremu
Nowa podstawa jest w klasach IV–VII. Klasa VIII uczy się po raz ostatni według dotychczasowej podstawy. Ten rocznik zdaje egzamin ósmoklasisty w 2030 r. jako ostatni uczący się według dotychczasowej podstawy w szkole dla dzieci i młodzieży.
- Rok szkolny 2030/31Cała szkoła podstawowa na nowej podstawie
Klasa VIII uczy się według nowej podstawy. Pierwsi uczniowie, którzy cały etap IV–VIII przeszli według nowej podstawy, zdają egzamin ósmoklasisty w 2031 r. Zasady samego egzaminu określają odrębne przepisy, a informatory i komunikaty publikuje CKE.
Co jest w środku
Jak zbudowana jest podstawa
Dokument ma osiem celów kształcenia i siedem działów, a każdy dział otwiera pytanie wiodące. Układ jest ten sam w klasach IV–VI i VII–VIII, zmienia się poziom wymagań.
Podstawa programowa to dokument, który przede wszystkim określa, czego uczeń ma się nauczyć; sposób realizacji opisuje tylko ogólnie. Zawiera wymagania ogólne (cele kształcenia) i wymagania szczegółowe (konkretne umiejętności ucznia). W nowej wersji z polskiego każdy dział wymagań szczegółowych zaczyna się od pytania wiodącego, które nadaje mu sens, a część wymagań oznaczono jako należące do modułów tematycznych: kultura, medialny i filozoficzny.
Osiem celów kształcenia
- Etyczne, kreatywne i skuteczne komunikowanie się w mowie i piśmie, także w środowisku cyfrowym.
- Interpretowanie różnorodnych utworów z uwzględnieniem kluczowych pojęć i kontekstów: kulturowego, historycznego i filozoficznego.
- Rozumienie i analizowanie tekstów nieliterackich: publicystycznych, użytkowych, popularnonaukowych i medialnych.
- Świadome i krytyczne korzystanie z przekazów medialnych.
- Rozwijanie zainteresowań lekturowych i pozytywnych nawyków czytelniczych.
- Rozwijanie świadomości językowej oraz poprawne i adekwatne do sytuacji posługiwanie się językiem.
- Rozwijanie sprawczości przez działania twórcze oraz odpowiedzialne uczestnictwo w życiu społecznym i kulturalnym.
- Autorefleksja i budowanie tożsamości osobistej oraz wspólnotowej w odniesieniu do kultury lokalnej, narodowej, europejskiej i światowej, z uwzględnieniem wpływu człowieka na środowisko i klimat.
Siedem działów wymagań
Komunikacja
Jak komunikować się w sposób skuteczny, etyczny i budujący dobre relacje z innymi ludźmi w różnych sytuacjach życiowych?
W IV–VI: uważne słuchanie, grzeczność językowa, komunikaty niewerbalne. W VII–VIII: asertywność, dyskusja i debata, informacja zwrotna, rozpoznawanie agresji i manipulacji w języku.
Odbiór tekstów kultury
Jak i za pomocą jakich zabiegów wypowiedzi i zjawiska kultury oddziałują na odbiorcę?
Literatura, film, teatr, komiks, muzyka i sztuki plastyczne traktowane jako teksty kultury. W VII–VIII dochodzi różnica między epiką, liryką i dramatem, narracja i porównywanie stanowisk.
Świadomość języka
Jak porozumiewać się skutecznie, poprawnie i etycznie, świadomie wykorzystując wiedzę o języku oraz zasoby językowe?
W klasach VII–VIII dział nazywa się „Świadomość językowa”. Gramatyka i słownictwo, ale w ujęciu komunikacyjnym: kategorie gramatyczne ograniczone do niezbędnych, nacisk na funkcję wypowiedzi.
Tworzenie wypowiedzi
Jak za pomocą różnych form wypowiedzi i środków wyrazu przekazywać myśli, emocje i opinie różnym odbiorcom w różnych sytuacjach?
W IV–VI: notatka, opis, charakterystyka, opowiadanie, sprawozdanie, list, prezentacja multimedialna. W VII–VIII: rozprawka, list otwarty, przemówienie, wypowiedzi argumentacyjne.
Rozwijanie umiejętności autorefleksji i tworzenie tożsamości
Jak wyznawane wartości i role odgrywane w różnych wspólnotach kształtują tożsamość i odpowiedzialność za otaczający świat?
Rodzina, szkoła, grupa rówieśnicza, naród; w VII–VIII refleksja filozoficzna, relacja człowieka z naturą i odporność psychiczna.
Elementy edukacji medialnej
Jak skutecznie, krytycznie i z dbałością o higienę psychiczną poruszać się w świecie przekazów medialnych i wzmacniać podmiotowość informacyjno-komunikacyjną?
Odróżnianie faktów od opinii, higiena cyfrowa, rozpoznawanie dezinformacji, a w VII–VIII także korzystanie z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.
Praktyki lekturowe
W jaki sposób teksty i nawyki lekturowe mogą pomóc zrozumieć siebie i świat?
Wybór książek, planowanie czytania, dzielenie się wrażeniami, lista lektur i teksty wskazane w podstawie. Szczegóły w następnych sekcjach.
Trzy moduły tematyczne w języku polskim
Interpretowanie filmu, teatru, komiksu i sztuk plastycznych razem z literaturą oraz rola kultury w budowaniu tożsamości i odporności psychicznej.
Wyszukiwanie i ocena informacji, dezinformacja, higiena cyfrowa, etyczne korzystanie z treści i weryfikowanie odpowiedzi narzędzi AI.
Uzasadnianie własnego stanowiska, wartości uniwersalne, wspólnota i refleksja inspirowana tekstami.
Moduły łączą przedmioty: moduł medialny dotyczy też informatyki, geografii, edukacji obywatelskiej i zajęć praktyczno-technicznych, moduł filozoficzny historii, a moduł kultura historii, plastyki i muzyki.
Praktyki lekturowe
Lektury w klasach IV–VI
Najważniejsza zmiana dla młodszych uczniów: zamiast listy obowiązkowych tytułów jest minimum czytelnicze i wspólny wybór.
Podstawa nie wymienia w klasach IV–VI obowiązkowych dłuższych lektur. Zamiast tego wymaga, żeby uczeń w każdym roku szkolnym przeczytał nie mniej niż cztery dłuższe teksty literackie dla dzieci i młodzieży. Wybierają je wspólnie nauczyciel i uczniowie z listy przykładowych tekstów albo spoza niej. Wśród nich mają być teksty o sprawach bliskich uczniom: o domu, rodzinie, relacjach rówieśniczych, przyjaźni, emocjach, relacjach człowieka i natury, różnorodności i wspólnotowości.
Poza dłuższymi lekturami uczeń ma też:
- wybierać teksty zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i uzasadniać wybór, planować czytanie i dzielić się pierwszymi wrażeniami,
- poznać wybrane fragmenty Biblii: opis stworzenia świata oraz przypowieści o miłosiernym Samarytaninie i o synu marnotrawnym,
- poznać wybrane mity greckie: o stworzeniu świata, o Syzyfie, o Dedalu i Ikarze oraz o Demeter i Korze,
- poznać baśnie i legendy ważne dla kultury światowej, europejskiej, narodowej i regionalnej,
- czytać krótsze teksty: narracyjne, liryczne i patriotyczne, w tym Mazurka Dąbrowskiego Józefa Wybickiego i Rotę Marii Konopnickiej,
- poznać teksty kultury z różnych sztuk: film, teatr, malarstwo, rzeźbę, muzykę i komiks.
Klasyka i swoboda wyboru
Lektury w klasach VII–VIII
Starsze klasy mają krótką listę klasyki polskiej i nadal swobodę wyboru dłuższych utworów.
W klasach VII i VIII uczeń czyta teksty z klasyki literatury polskiej wskazane w podstawie. To osiem pozycji; przy części z nich podstawa mówi „wybrana” i nie wskazuje konkretnego utworu:
- 1Jan Kochanowski, Tren VII i Tren VIII, wybrane fraszki
- 2Ignacy Krasicki, wybrane bajki
- 3Adam Mickiewicz, Dziady część II, Reduta Ordona, Śmierć pułkownika, Pan Tadeusz (Inwokacja), wybrana ballada
- 4Juliusz Słowacki, Balladyna
- 5wybrana nowela Bolesława Prusa lub Henryka Sienkiewicza
- 6Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec
- 7wybrane opowiadanie lub jednoaktówka Sławomira Mrożka
- 8wybrane opowiadanie Idy Fink
Poza klasyką uczeń czyta co roku co najmniej cztery dłuższe utwory literackie, wśród nich teksty z kanonu literatury światowej. Pozostałe wybierają wspólnie nauczyciel i uczniowie z listy przykładowej albo spoza niej (teksty epickie z różnymi sposobami narracji oraz literatura gatunkowa, np. fantasy, science fiction, kryminał, przygoda, powieść obyczajowa).
Dodatkowo podstawa wymienia:
- utwory poetyckie szesnaściorga autorów: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Julii Hartwig, Zbigniewa Herberta, Marii Konopnickiej, Urszuli Kozioł, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Agnieszki Osieckiej, Haliny Poświatowskiej, Tadeusza Różewicza, Juliusza Słowackiego, Wisławy Szymborskiej, Juliana Tuwima i Jana Twardowskiego,
- wypowiedzi i przekazy medialne: relacjonujące (wiadomość, reportaż, sprawozdanie), wyrażające stanowisko (felieton, przemówienie), popularnonaukowe i filozoficzne,
- teksty o relacjach między człowiekiem a naturą, jednostką a społeczeństwem oraz obywatelem a władzą.
Propozycje, nie obowiązek
Lista przykładowa
Jedna lista dla klas IV–VIII: to podpowiedź do wspólnego wyboru, nie wykaz lektur obowiązkowych.
Załącznik zawiera „Przykładowe teksty do omówienia w klasach IV–VIII”. Nauczyciel i uczniowie wybierają co najmniej cztery dłuższe teksty na rok z tej listy albo spoza niej. Lista nie przypisuje utworów do klas, więc o tym, co czyta klasa piąta, a co ósma, decyduje wybór nauczyciela razem z uczniami.
Teksty narracyjne i dramatyczne
Od Alicji w Krainie Czarów, Ani z Zielonego Wzgórza i Małego Księcia, przez Hobbita, Opowieści z Narnii, serie o Harrym Potterze i Percym Jacksonie, po Zemstę Fredry, Quo vadis i Syzyfowe prace. Są polskie powieści współczesne i klasyka przygodowa.
Antologie i wybory tekstów
M.in. Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach, Wszystkie kolory świata, wiersze poetów dawnych i współczesnych oraz zbiory mitologii światowej: słowiańskiej, skandynawskiej, staroegipskiej.
Publicystyka, literatura faktu, filozofia
Reportaże, biografie i teksty popularnonaukowe, m.in. Iqbal, Dzieci Ireny Sendlerowej, Dywizjon 303, Filozofia dla początkujących i Mini-wykłady o maxi-sprawach Leszka Kołakowskiego.
Liczby to numery pozycji w trzech grupach listy; jedna pozycja bywa zbiorem kilku tytułów albo wskazaniem „wybrana powieść z serii”.
Narzędzie
Sprawdź swoją lekturę
Dla 26 lektur szkoły podstawowej z QuizyBingo pokazujemy, jak wyglądają w obu podstawach. Wpisz tytuł albo wybierz grupę.
- Bajki KrasickiegoIgnacy Krasicki Dotychczasobowiązkowa, IV–VI TerazKlasyka VII–VIIIwybrane bajki
- BalladynaJuliusz Słowacki Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka VII–VIII
- Dziady cz. IIAdam Mickiewicz Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka VII–VIII
- Kamienie na szaniecAleksander Kamiński Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka VII–VIII
- Pan TadeuszAdam Mickiewicz Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka VII–VIIIInwokacja
- Reduta OrdonaAdam Mickiewicz Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka VII–VIII
- TrenyJan Kochanowski Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka VII–VIIITren VII i Tren VIII
- ArtystaSławomir Mrożek Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka do wyboruwybrane opowiadanie lub jednoaktówka Mrożka
- KatarynkaBolesław Prus Dotychczasuzupełniająca, IV–VI TerazKlasyka do wyboruwybrana nowela Prusa lub Sienkiewicza
- LatarnikHenryk Sienkiewicz Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka do wyboruwybrana nowela Prusa lub Sienkiewicza
- ŚwiteziankaAdam Mickiewicz Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazKlasyka do wyborujedna wybrana ballada Mickiewicza
- Ania z Zielonego WzgórzaLucy Maud Montgomery Dotychczasuzupełniająca, IV–VI TerazLista przykładowa
- Chłopcy z Placu BroniFerenc Molnár Dotychczasobowiązkowa, IV–VI TerazLista przykładowa
- HobbitJ.R.R. Tolkien Dotychczasobowiązkowa, IV–VI TerazLista przykładowa
- Lew, czarownica i stara szafaC.S. Lewis Dotychczasobowiązkowa, IV–VI TerazLista przykładowawybrana powieść z cyklu Opowieści z Narnii
- Mały KsiążęAntoine de Saint-Exupéry Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazLista przykładowa
- Opowieść wigilijnaCharles Dickens Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazLista przykładowa
- Przygody Tomka SawyeraMark Twain Dotychczasuzupełniająca, IV–VI TerazLista przykładowa
- Quo vadisHenryk Sienkiewicz Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazLista przykładowa
- Syzyfowe praceStefan Żeromski Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazLista przykładowa
- W pustyni i w puszczyHenryk Sienkiewicz Dotychczasuzupełniająca, IV–VI TerazLista przykładowa
- ZemstaAleksander Fredro Dotychczasobowiązkowa, VII–VIII TerazLista przykładowa
- BibliaPismo Święte Dotychczasobowiązkowa, IV–VI TerazTreści IV–VIstworzenie świata, przypowieści o miłosiernym Samarytaninie i synu marnotrawnym
- MitologiaJan Parandowski Dotychczasobowiązkowa, IV–VI TerazTreści IV–VImity greckie: o stworzeniu świata, o Syzyfie, o Dedalu i Ikarze, o Demeter i Korze
- Akademia Pana KleksaJan Brzechwa Dotychczasobowiązkowa, IV–VI TerazPoza listą
- MikołajekRené Goscinny, Jean-Jacques Sempé Dotychczasobowiązkowa, IV–VI TerazPoza listą
Dotychczasowy status wynika z naszych rekordów (lista od 1 września 2024 r.), nowy z załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2026 r. Lektura „poza listą” nie jest zakazana: podstawa pozwala wybierać także teksty spoza listy przykładowej.
Co się zmienia, a co zostaje
Dotychczasowa i nowa podstawa
Zestawienie najważniejszych różnic. Źródło kolumny „dotychczasowa podstawa”: rozporządzenie z 2017 r. (ze zmianami) i lista lektur obowiązująca od 1 września 2024 r.
| Obszar | Dotychczasowa podstawa | Nowa podstawa (2026) |
|---|---|---|
| Obowiązkowe książki w klasach IV–VI | Podstawa wskazuje obowiązkowe lektury i uzupełniające dla etapu klas IV–VI. | Brak obowiązkowych dłuższych lektur. Wskazane są fragmenty Biblii, mity, baśnie, legendy oraz Mazurek Dąbrowskiego i Rota. |
| Minimum czytelnicze | Lektury uzupełniające: obowiązkowo dwie w każdym roku szkolnym (w obu etapach). | Co najmniej cztery dłuższe teksty w każdym roku w klasach IV–VIII, wybierane wspólnie z listy przykładowej lub spoza niej. |
| Lektury w klasach VII–VIII | Podstawa wskazuje obowiązkowe lektury i uzupełniające dla etapu klas VII–VIII; uczeń spełnia też wymagania z klas IV–VI. | Osiem pozycji klasyki polskiej (część „wybrana”) oraz co najmniej cztery dłuższe utwory rocznie, wśród nich teksty z kanonu literatury światowej. |
| Przypisanie do klas | Lista jest wspólna dla etapu, bez podziału na pojedyncze klasy. | Bez zmian: ani klasyka, ani lista przykładowa nie są przypisane do konkretnych klas. |
| Układ wymagań | Cztery obszary celów: kształcenie literackie i kulturowe, kształcenie językowe, tworzenie wypowiedzi oraz samokształcenie. | Osiem celów kształcenia i siedem działów wymagań szczegółowych z pytaniami wiodącymi; część wymagań należy do modułów tematycznych. |
| Media i informacja | Docieranie do informacji i ich ocena w obszarze „Samokształcenie”; odróżnianie faktów od opinii i rozpoznawanie manipulacji językowej w innych obszarach. | Osobny dział edukacji medialnej z modułem medialnym: higiena cyfrowa już w klasach IV–VI, a w VII–VIII także dezinformacja i weryfikacja informacji z narzędzi AI. |
| Wydarzenia kulturalne i projekty | Uczestnictwo w wydarzeniach kulturalnych jest celem kształcenia, ale bez zapisu, ile razy w roku. | Konkretne doświadczenia: coroczny spektakl lub wydarzenie, projekt twórczy lub czytelniczy, w VII–VIII przegląd prasy i debata. |
| Wybór lektur | Lista wskazana w podstawie, uzupełniona utworami wybranymi przez nauczyciela. | Wybór dłuższych tekstów należy do nauczyciela i uczniów wspólnie; podstawa podkreśla swobodę doboru i czas na pogłębioną analizę. |
Co to oznacza dla lektur z QuizyBingo
Spośród 26 lektur szkoły podstawowej w serwisie 7 to klasyka polska w klasach VII–VIII, 4 to utwory, z których wybiera się jeden (ballada Mickiewicza, nowela Prusa lub Sienkiewicza, opowiadanie lub jednoaktówka Mrożka), 11 jest na liście przykładowej, 2 (Biblia i mitologia) to treści wskazane w klasach IV–VI, a 2 nie ma na żadnej z list. Wszystkie nadal możesz czytać i omawiać, bo podstawa dopuszcza także teksty spoza listy.
Dlatego lista na stronie Lista lektur ma przełącznik między dotychczasową a nową podstawą.
Nie tylko czytanie
Doświadczenia i warunki pracy
Podstawa zapisuje, w czym uczeń ma uczestniczyć i co przygotować, oraz co powinna zapewnić szkoła.
Klasy IV–VI
- Raz w roku spektakl teatralny (także muzyczny albo lalkowy) lub inne wydarzenie kulturalne: koncert, wystawa na żywo lub online.
- Raz w trakcie nauki w klasach IV–VI: krótka forma artystyczna w grupie na podstawie baśni, legendy, mitu lub innego tekstu (przedstawienie, film, teledysk, słuchowisko, podcast) oraz projekt twórczy związany z lekturą (np. gra, nowa okładka, komiks, scenki) oraz projekt czytelniczy promujący czytelnictwo.
Klasy VII–VIII
- Raz w roku spektakl lub wydarzenie kulturalne oraz indywidualny przegląd prasy, mediów i innych źródeł na zadany temat.
- Raz w trakcie nauki w klasach VII–VIII: krótka forma artystyczna w grupie na podstawie własnego scenariusza oraz udział w zorganizowanej dyskusji lub debacie (np. oksfordzkiej, „za i przeciw”, sokratejskiej, panelowej) na temat związany z lekturą.
Co powinna zapewnić szkoła
- dostęp do księgozbioru: współczesnych książek dla dzieci i młodzieży oraz utworów z listy dla klas IV–VIII,
- sprzęt elektroniczny, internet i narzędzia cyfrowe do edukacji medialnej,
- kąciki czytelnicze w klasach lub we wspólnej przestrzeni szkoły,
- spotkania z lokalnymi twórcami kultury lub dziennikarzami.
Podstawa dopuszcza różne formy odbioru tekstów: e-booki, audiobooki i zasoby cyfrowe. Nauczyciel ma dobierać teksty różnorodne tematycznie i gatunkowo, ograniczać kategorie gramatyczne do niezbędnych i wspierać warsztat pisarski.
Nowy nacisk
Media i sztuczna inteligencja
Dział edukacji medialnej jest w nowej podstawie rozbudowany, a w klasach VII–VIII wprost mówi o narzędziach AI.
W klasach IV–VI uczeń aktywnie szuka informacji w różnych źródłach, odróżnia fakty od opinii, rozpoznaje wpływ przekazów i reklam na zachowania oraz stosuje zasady higieny cyfrowej, w tym opisuje zagrożenia związane z uzależnieniem od ekranów, telefonów i gier.
W klasach VII–VIII wymagania rosną: uczeń rozpoznaje czynniki wpływające na wiarygodność i bezstronność przekazów, fałsz i dezinformację, ocenia wartość treści w mediach i internecie, stosuje zasady etycznego wykorzystania treści oraz uzyskuje informacje za pomocą narzędzi opartych na sztucznej inteligencji i weryfikuje je w innych źródłach. Pojęcia, które ma znać, to m.in. bańka informacyjna, błędy poznawcze, profilowanie treści, przeładowanie informacyjne i dezinformacja.
Kiedy zmiana dotrze do egzaminu
Egzamin ósmoklasisty
Z harmonogramu wynika, kto jeszcze zda egzamin po dotychczasowej nauce, a kto będzie pierwszy po nowej. Szczegóły samego egzaminu to osobna sprawa.
Egzamin ósmoklasisty zdaje się na koniec klasy VIII. Z § 4 rozporządzenia wynika, że klasa VIII uczy się według dotychczasowej podstawy jeszcze w latach szkolnych 2026/27, 2027/28, 2028/29 i 2029/30. Zatem egzaminy w latach 2027–2030 zdają uczniowie nauczani według dotychczasowej podstawy, a pierwsi uczniowie nauczani według nowej podstawy przystąpią do egzaminu w 2031 r. (egzamin odbywa się zwykle wiosną).
Rozporządzenie o podstawie programowej nie opisuje formuły egzaminu, jego arkuszy ani wymagań. Zasady egzaminu ósmoklasisty, także dla roczników po zmianie, określają odrębne przepisy, a informatory i komunikaty publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna, więc o ewentualnych zmianach czytaj u źródła. Na stronie Egzamin ósmoklasisty zebraliśmy lektury, które wracały w zadaniach CKE, rok po roku (to statystyka dawnych arkuszy, a nie lista wymagań).
Lista kontrolna
Co zrobić teraz
Trzy krótkie listy. Odhaczone pozycje zapamiętamy tylko w tej przeglądarce.
Uczeń
Rodzic
Nauczyciel
Fakty
Pięć nieporozumień
Najczęstsze skróty myślowe dotyczące nowej podstawy i to, jak jest naprawdę.
Nieporozumienie Od 1 września 2026 r. wszystkie klasy uczą się według nowej podstawy.
Jak jest Nieprawda. W roku 2026/27 nowa podstawa obowiązuje w klasach I i IV. Klasy V–VIII kończą szkołę według dotychczasowej, a nowa wchodzi do kolejnych klas rok po roku.
Nieporozumienie W nowej podstawie nie ma żadnych obowiązkowych lektur.
Jak jest Tylko częściowo. W klasach IV–VI nie ma obowiązkowych książek (są wskazane fragmenty Biblii, mity, baśnie, legendy oraz Mazurek Dąbrowskiego i Rota), ale w klasach VII–VIII podstawa wymienia osiem pozycji klasyki polskiej, które uczeń czyta.
Nieporozumienie Lista przykładowa to lista lektur obowiązkowych.
Jak jest Nieprawda. To propozycje do wspólnego wyboru. Uczeń czyta co roku co najmniej cztery dłuższe teksty wybrane z tej listy lub spoza niej.
Nieporozumienie Każda lektura jest przypisana do określonej klasy.
Jak jest Nieprawda. Ani lista klasyki, ani lista przykładowa nie przypisują utworów do pojedynczych klas, a dotychczasowa lista też dzieliła je tylko na etapy IV–VI i VII–VIII.
Nieporozumienie Nowa podstawa dotyczy też liceum.
Jak jest To rozporządzenie nie obejmuje liceum: dotyczy wychowania przedszkolnego i szkoły podstawowej. Lektury licealne w QuizyBingo opisują na razie stan dotychczasowy, a ewentualne zmiany w szkołach ponadpodstawowych będą wynikały z osobnych przepisów.
Sprawdź się
Prawda czy fałsz?
Osiem stwierdzeń: prawda czy fałsz? Po każdej odpowiedzi zobaczysz wyjaśnienie, a na końcu wynik.
1Od 1 września 2026 r. wszystkie klasy szkoły podstawowej uczą się według nowej podstawy.
Pokaż odpowiedź
Fałsz. Nowa podstawa obowiązuje w roku 2026/27 w klasach I i IV. Klasy II, III oraz V–VIII uczą się jeszcze według dotychczasowej.
2Uczeń, który w roku szkolnym 2026/27 jest w klasie VI, skończy szkołę podstawową według dotychczasowej podstawy.
Pokaż odpowiedź
Prawda. Ten rocznik jest w klasie VI w 2026/27, w VII w 2027/28 i w VIII w 2028/29, a w tych latach w tych klasach obowiązuje dotychczasowa podstawa. Egzamin zdaje w 2029 r. według dotychczasowej podstawy.
3W klasach IV–VI nowa podstawa wskazuje listę obowiązkowych książek.
Pokaż odpowiedź
Fałsz. Nie wskazuje. Uczeń czyta co najmniej cztery dłuższe teksty rocznie wybrane wspólnie z nauczycielem z listy przykładowej lub spoza niej.
4Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego są w nowej podstawie w klasach VII–VIII.
Pokaż odpowiedź
Prawda. To jedna z ośmiu pozycji klasyki polskiej, które uczeń czyta w klasach VII–VIII.
5Lista przykładowych tekstów jest wykazem lektur obowiązkowych.
Pokaż odpowiedź
Fałsz. To propozycje do wspólnego wyboru. Można czytać też teksty spoza listy.
6Pierwsi uczniowie nauczani według nowej podstawy przystąpią do egzaminu ósmoklasisty w 2031 r.
Pokaż odpowiedź
Prawda. Rocznik, który zaczął klasę IV w 2026/27, kończy klasę VIII w 2030/31, więc egzamin zdaje w 2031 r.
7Mazurek Dąbrowskiego i Rota są wskazane w klasach IV–VI.
Pokaż odpowiedź
Prawda. Podstawa wymienia je wśród utworów o charakterze patriotycznym, które uczeń czyta w klasach IV–VI.
8Rozporządzenie z 11 marca 2026 r. zmienia też podstawę dla liceum.
Pokaż odpowiedź
Fałsz. Dotyczy wychowania przedszkolnego i szkoły podstawowej. Liceum nie jest nim objęte; zmiany dla szkół ponadpodstawowych wynikałyby z osobnych przepisów.
Pojęcia
Słowniczek
Jedenaście haseł, które padają w dyskusjach o zmianie.
- Podstawa programowa
- Dokument ministra edukacji określający, jakie wiadomości i umiejętności ma zdobyć uczeń na kolejnych etapach nauki. Nie jest planem lekcji ani programem nauczania.
- Wymagania ogólne
- Cele kształcenia: osiem szerokich celów, które porządkują to, czego uczy się język polski.
- Wymagania szczegółowe
- Konkretne umiejętności i wiedza ucznia, pogrupowane w siedem działów.
- Pytanie wiodące
- Pytanie otwierające dział wymagań i nadające mu sens, np. „Jak komunikować się w sposób skuteczny, etyczny i budujący dobre relacje z innymi ludźmi w różnych sytuacjach życiowych?”.
- Moduł tematyczny
- Oznaczenie wymagań dotyczących jednego zjawiska, które łączy różne przedmioty. W języku polskim: kultura, medialny i filozoficzny.
- Praktyki lekturowe
- Dział wymagań o czytaniu: wybór tekstów, planowanie czytania, dzielenie się wrażeniami oraz lista tekstów wskazanych w podstawie.
- Klasyka literatury polskiej
- Osiem pozycji w klasach VII–VIII, które uczeń czyta (część „wybrana”, np. wybrana ballada Mickiewicza).
- Lista przykładowa
- Propozycje tekstów do omówienia w klasach IV–VIII, z których klasa wybiera lektury; można też wybrać spoza listy.
- Doświadczenia edukacyjne
- Obowiązkowe działania praktyczne: wydarzenie kulturalne, projekt, przegląd prasy, debata.
- Higiena cyfrowa
- Zasady rozsądnego korzystania z internetu i urządzeń, m.in. ograniczanie czasu przed ekranem.
- Dotychczasowa podstawa
- Podstawa z rozporządzenia z 14 lutego 2017 r. (z późniejszymi zmianami, m.in. listą lektur od 1 września 2024 r.), stosowana jeszcze w klasach, które nie przeszły na nową.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania o nową podstawę
Od kiedy obowiązuje nowa podstawa programowa z języka polskiego?
Od 1 września 2026 r. w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych w kolejnych klasach. W roku szkolnym 2026/27 klasy V–VIII uczą się jeszcze według dotychczasowej podstawy; klasa VIII będzie się uczyć według nowej od roku szkolnego 2030/31 (zakładając, że uczeń przechodzi do następnej klasy co roku).
Czy moje dziecko w klasie V, VI, VII lub VIII w 2026/27 przejdzie na nową podstawę?
Nie, o ile przechodzą do następnej klasy co roku. Uczniowie klas V–VIII w roku szkolnym 2026/27 ukończą szkołę podstawową według dotychczasowej podstawy programowej. Nowa wchodzi do klasy V w roku 2027/28, do VI w 2028/29, do VII w 2029/30 i do VIII w 2030/31.
Jakie lektury są obowiązkowe w klasach IV–VI według nowej podstawy?
Podstawa nie wskazuje obowiązkowych dłuższych lektur. Uczeń czyta co roku co najmniej cztery dłuższe teksty literackie dla dzieci i młodzieży, wybrane wspólnie z nauczycielem z listy przykładowej lub spoza niej. Podstawa wymaga też poznania wybranych fragmentów Biblii, mitów greckich oraz baśni i legend, a także Mazurka Dąbrowskiego i Roty.
Jakie lektury są obowiązkowe w klasach VII–VIII?
Klasyka polska wskazana w podstawie: Tren VII i Tren VIII oraz wybrane fraszki Kochanowskiego, wybrane bajki Krasickiego, Dziady część II, Reduta Ordona, Śmierć pułkownika, Inwokacja z Pana Tadeusza i wybrana ballada Mickiewicza, Balladyna Słowackiego, wybrana nowela Prusa lub Sienkiewicza, Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego, wybrane opowiadanie lub jednoaktówka Mrożka oraz wybrane opowiadanie Idy Fink. Do tego co najmniej cztery dłuższe utwory rocznie, wśród nich teksty z kanonu literatury światowej; pozostałe wybierają wspólnie nauczyciel i uczniowie z listy przykładowej lub spoza niej.
Czy lista przykładowa jest obowiązkowa?
Nie. To propozycje tekstów do omówienia w klasach IV–VIII, z których nauczyciel i uczniowie wybierają lektury. Wolno też wybrać książki spoza listy.
Czy Mikołajek i Akademia Pana Kleksa są w nowej podstawie?
Nie ma ich na liście przykładowej ani wśród klasyki, ale podstawa pozwala wybierać także teksty spoza listy. Jeśli nauczyciel i klasa je wybiorą, mogą być lekturą.
Czy nowa podstawa zmienia egzamin ósmoklasisty?
Pierwsi uczniowie nauczani według nowej podstawy przystąpią do egzaminu w 2031 r. Rozporządzenie o podstawie nie określa formuły egzaminu; zasady określają odrębne przepisy, a informatory i komunikaty publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna. Wcześniej egzamin zdają uczniowie nauczani według dotychczasowej podstawy.
Czy nowa podstawa obejmuje liceum?
To rozporządzenie nie obejmuje liceum: dotyczy wychowania przedszkolnego i szkoły podstawowej. Lektury licealne i listę dla matury opisujemy na razie w dotychczasowym kształcie.
Jak QuizyBingo uwzględnia nową podstawę?
Lista lektur ma przełącznik między dotychczasową a nową podstawą, a w tym artykule możesz sprawdzić status każdej z 26 lektur szkoły podstawowej. Streszczenia, quizy i testy dotyczą samych lektur, więc przydadzą się niezależnie od tego, według której podstawy uczy się klasa.
Gdzie znajdę oficjalny tekst rozporządzenia?
W Dzienniku Ustaw: Dz. U. z 2026 r. poz. 378. Linki do tekstu rozporządzenia i do dotychczasowej podstawy są w sekcji „Źródła” na końcu artykułu.
Weryfikacja
Źródła
Każdy fakt o wymaganiach podstawy pochodzi z tekstu rozporządzenia. Sprawdź go u źródła.
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz. U. poz. 378)Załącznik nr 2: podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, język polski, klasy IV–VIII. Przepisy przejściowe: § 4.
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz. U. 2017 poz. 356 ze zm.)Dotychczasowa podstawa (załącznik nr 2 do rozporządzenia z 2017 r. ze zmianami) i lista lektur obowiązująca od 1 września 2024 r.
- Centralna Komisja EgzaminacyjnaKomunikaty i informatory o egzaminie ósmoklasisty.
O redakcji. Autorem artykułu jest redakcja QuizyBingo. Stan prawny z 24 października 2026. Jeśli widzisz błąd albo rozbieżność z przepisami, napisz przez formularz kontaktowy: sprawdzimy i poprawimy.