Strzelec łamie przysięgę wierności, a dziewczyna spod lasku surowo go karze.
„Zapomniał strzelec o swej dziewczynie, / Przysięgą pogardził świętą”Narrator
Świtezianka
Adam Mickiewicz
- Romantyzm · 1822
- Klasy 7–8
Streszczenie6 części, krótkie lub szczegółoweQuiz · 36 pytańsprawdź, co pamiętaszSprawdzian jutrościeżka 15 minutTest do drukuz odpowiedziami na końcu
„Bo kto przysięgę naruszy,
Ach, biada jemu, za życia biada!
I biada jego złej duszy!”
- 6części w streszczeniu
- 3postacie w opracowaniu
- 36pytań w quizie
- 11haseł w słowniczku
- 1motyw do wypracowania
- 2 minczytania streszczenia
3 postacie
Bohaterowie
Kto jest kim i jakie łączą ich relacje.
Na wypracowanie
Motywy i kontekst
Gotowe argumenty: do jakiego tematu pasuje ta lektura i jak jej użyć.
Epoka
Romantyzm · 1822–1863Uczucie ponad rozum, świat duchów, ludowość i sprawa narodowa.
Gatunek
Ballada to gatunek z pogranicza rodzajów: ma fabułę i narratora jak epika, nastrój i emocje jak liryka oraz dialogi jak dramat, a opowiada o niezwykłych, często fantastycznych zdarzeniach. „Świtezianka” ma 38 czterowersowych strof, a narrator na początku i na końcu mówi, że nie wie, kim jest dziewczyna.
Geneza
„Świtezianka” to ballada Adama Mickiewicza z tomu „Ballady i romanse”, wydanego w 1822 roku w Wilnie jako część pierwszego tomu „Poezyj”. Akcja toczy się nad jeziorem Świteź w okolicach Nowogródka (dziś na Białorusi), a utwór korzysta z ludowych wierzeń o świteziankach, czyli nimfach wodnych z tego jeziora.
2 cytaty
Cytaty, które warto znać
Każdy sprawdzony znak po znaku z tekstem w Wolnych Lekturach.
„Bo kto przysięgę naruszy, / Ach, biada jemu, za życia biada! / I biada jego złej duszy!”
„Słowicze wdzięki w mężczyzny głosie, / A w sercu lisie zamiary.”
Źródło tekstu: Wolne Lektury (domena publiczna).
Karta lektury
„Świtezianka”: najważniejsze fakty
Lektura „Świtezianka” w pigułce: autor, czas powstania, rodzaj i gatunek, podział, etap szkolny i obecność na egzaminach w jednym miejscu.
| Tytuł | Świtezianka |
|---|---|
| Autor | Adam Mickiewicz |
| Czas powstania | 1822 |
| Epoka | Romantyzm (1822–1863) |
| Rodzaj i gatunek | utwór synkretyczny, ballada |
| Podział | 6 części, od I Para nad Świtezią i narrator, który nic nie wie (strofy 1–4) do VI Kara i legenda jeziora (strofy 32–38) |
| Etap szkolny | Klasy 7–8 |
| W nowej podstawie | jeden z utworów do wyboru w klasyce dla klas VII–VIII: jedna wybrana ballada Mickiewicza |
| Arkusze CKE | lektura nie pojawiła się w zestawieniu arkuszy z lat 2019–2026 (termin główny) |
6 części
„Świtezianka” po kolei: o czym jest każda część
Jedno zdanie o każdej części. Wybierz część, żeby przejść do jej pełnego streszczenia.
- Część IPara nad Świtezią i narrator, który nic nie wie (strofy 1–4)Narrator patrzy na młodego chłopca i dziewczynę, którzy idą brzegiem Świtezi w świetle księżyca.
- Część IIProśba strzelca i nieufność dziewczyny (strofy 5–10)Strzelec pyta dziewczynę, którędy przybiegła, gdzie ma dom i rodziców.
- Część IIIPrzysięga i rozstanie (strofy 11–14)Strzelec klęka, chwyta w dłoń piasek i przysięga wierność przy blasku księżyca.
- Część IVZjawa na jeziorze i kuszenie (strofy 15–25)Strzelec wraca sam dziką drogą nad wodą i nagle widzi, jak jezioro burzy się i wzdyma.
- Część VUpadek strzelca i rozpoznanie (strofy 26–31)Strzelec podbiega do wody, staje i waha się, czy skoczyć.
- Część VIKara i legenda jeziora (strofy 32–38)Dziewczyna przypomina mu przysięgę i radę oraz powtarza przestrogę o biadzie dla łamiącego przysięgę.
Czytaj pełne streszczenie „Świtezianka”: krótkie albo szczegółowe, z zaznaczaniem przeczytanych części.
Mit czy fakt
„Świtezianka”: najczęstsze pomyłki
Rzeczy, które łatwo pomylić przy powtórce. Przy każdej podajemy, w której części szukać potwierdzenia.
MitDziewica z jeziora i dziewczyna ze spotkań to dwie różne osoby.
FaktTo ta sama postać. Strzelec rozpoznaje ją dopiero w części V, gdy wiatr rozwiewa obłoczek.
Gdzie: Część IV, Część VMitNarrator wie, kim jest dziewczyna, i tylko to ukrywa.
FaktNarrator na początku i na końcu mówi, że nie wie, kim ona jest.
Gdzie: Część I, Część VIMitStrzelec przysięga wierność już w pierwszej części.
FaktPrzysięga pada dopiero w części III, po rozmowie z dziewczyną z części II.
Gdzie: Część II, Część IIINa wypracowanie
„Świtezianka”: tezy do rozprawki
Gotowe tezy dla 3 tematów. Argumenty z cytatami są w streszczeniu.
- Czy wierność jest w balladzie „Świtezianka” najważniejszą wartością?Tak, bo cała fabuła zależy od tego, czy strzelec dotrzyma przysięgi.
- Jak w „Świteziance” przedstawiono świat fantastyczny?Fantastyka miesza się z codziennością i nagle zmienia bieg wydarzeń.
- Rola narratora w balladzie „Świtezianka”.Narrator nadaje opowieści charakter ludowej legendy i podkreśla tajemnicę.
Plan nauki
„Świtezianka”: jak się nauczyć w jeden wieczór
Kroki w kolejności, z orientacyjnym czasem. Czas czytania liczymy ze streszczenia, czas quizu z liczby pytań.
- 2 minPrzeczytaj 5 punktów z „O czym to jest” na górze strony i zapamiętaj zdanie główne.
- 2 minPrzejdź streszczenie część po części (6 części).
- 3 minSprawdź, kto jest kim: 3 postacie, a przycisk „zakryj opisy” pozwala się przepytać.
- 12 minRozwiąż quiz (36 pytań), po każdej odpowiedzi wyjaśnienie.
- 5 minWydrukuj test z kluczem odpowiedzi i sprawdź się na papierze.
Cytaty
Ćwicz cytaty z lektury „Świtezianka”
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania o lekturę „Świtezianka”
Kto napisał lekturę „Świtezianka” i kiedy powstała?
Autorem lektury „Świtezianka” jest Adam Mickiewicz. Czas powstania: 1822. Lektura należy do epoki: romantyzm (1822–1863). „Świtezianka” to ballada Adama Mickiewicza z tomu „Ballady i romanse”, wydanego w 1822 roku w Wilnie jako część pierwszego tomu „Poezyj”.
O czym jest lektura „Świtezianka” w jednym zdaniu?
Strzelec przysięga wierność tajemniczej dziewczynie, ale ulega pięknej dziewicy z jeziora, w której potem poznaje właśnie ją, i ginie w wodach Świtezi.
Z ilu części składa się lektura „Świtezianka”?
W naszym opracowaniu lektura „Świtezianka” ma 6 części: I Para nad Świtezią i narrator, który nic nie wie (strofy 1–4), II Prośba strzelca i nieufność dziewczyny (strofy 5–10), III Przysięga i rozstanie (strofy 11–14), IV Zjawa na jeziorze i kuszenie (strofy 15–25) oraz 2 kolejne części. Każdą omawiamy w streszczeniu osobno.
Kim są najważniejsi bohaterowie lektury „Świtezianka”?
Strzelec (młody myśliwy z tutejszego boru). Piękny, zakochany młodzieniec, który prosi dziewczynę, by z nim zamieszkała, i przysięga jej wierność. Dziewczyna spod lasku (świtezianka, tajemnicza ukochana strzelca). Nikt nie wie, skąd przychodzi i dokąd znika. Narrator (miejscowy obserwator zdarzeń). Opowiada historię jak ktoś, kto widział parę nad jeziorem.
Do jakiego gatunku należy lektura „Świtezianka”?
Ballada to gatunek z pogranicza rodzajów: ma fabułę i narratora jak epika, nastrój i emocje jak liryka oraz dialogi jak dramat, a opowiada o niezwykłych, często fantastycznych zdarzeniach. „Świtezianka” ma 38 czterowersowych strof, a narrator na początku i na końcu mówi, że nie wie, kim jest dziewczyna.
Czy lektura „Świtezianka” jest na egzaminie?
W zestawieniu arkuszy CKE z lat 2019–2026 (termin główny) lektura „Świtezianka” się nie pojawiła. Należy do lektur etapu: Klasy 7–8. Wiedzę sprawdzisz w quizie (36 pytań) i w teście do druku.
Jaki temat wypracowania pasuje do lektury „Świtezianka”?
Do lektury „Świtezianka” pasują m.in. tematy: „Czy wierność jest w balladzie ‚Świtezianka’ najważniejszą wartością?”, „Jak w ‚Świteziance’ przedstawiono świat fantastyczny?” i „Rola narratora w balladzie ‚Świtezianka’”. Tezę i argumenty z cytatami znajdziesz w streszczeniu.
Ile pytań ma quiz z lektury „Świtezianka” i czy da się wydrukować test?
Quiz z lektury „Świtezianka” ma 36 pytań, a po każdej odpowiedzi pokazujemy wyjaśnienie. Test do druku w formacie A4 ma klucz odpowiedzi i progi ocen.
Motywy tej lektury mają osobne strony z innymi lekturami i planem wypracowania: Wina i kara.
Więcej tego autora: Adam Mickiewicz. Epoka: Romantyzm.
Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Świtezianka”
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
