Świtezianka – quiz i test

pod modrzewiem nad Świtezią. Narrator mówi, że widują się prawie każdej nocy o jednej porze pod tym samym modrzewiem nad brzegiem Świtezi.

maliny z kosza. W drugiej strofie ona częstuje go malinami z kosza, a on daje jej kwiatki do wianka. Ta wymiana podarunków pokazuje, że są zakochani.

by została z nim w jego chacie. Strzelec pyta o jej dom i rodziców, a potem prosi, by z nim została. Zachwala chatkę wśród leszczyny, gdzie jest dostatek owoców, mleka i zwierzyny.

klęka z garścią piasku i klnie się przy księżycu. Strzelec przyklęka, chwyta w dłoń piasek, wzywa piekielne potęgi i klnie się przy blasku księżyca. Narrator od razu pyta, czy dochowa przysięgi.

wkłada wieniec i ucieka na błonie. Zaraz po przysiędze dziewczyna wkłada wieniec na skronie i odchodzi na zwykłe błonie. Strzelec próbuje ją dogonić, ale ona znika jak powiew wiatru.

by pląsał z nią po wodzie i spał w topieli. Dziewica kusi go zabawą na wodnym krysztale, pluskaniem jak rybka i snem w łożu srebrnej topieli na wodnych liliach. To pokusa, która ma sprawdzić przysięgę.

skromnie patrzy w ziemię. Gdy dziewica odsłania pierś, strzelec patrzy w ziemię. Potem podbiega i staje, bo chciałby skoczyć i nie chce, czyli długo się waha.

fala, która łechce go w stopy. Modra fala prysnęła z brzegu i łechce strzelca w stopy, aż serce mu się rozpływa. Wtedy zapomina o dziewczynie i biegnie po wodzie.

wiatr rozwiewa obłoczek, który ją skrywał. Wietrzyk świsnął i prysnął obłoczek, który krył ją w łudzącym blasku. Strzelec z bliska poznaje dziewczynę spod lasku, której przysięgał wierność.

pochłonie je surowa ziemia. Dziewczyna mówi, że nie jemu igrać w srebrnych toniach: ciało pochłonie ziemia, a oczy zgasną żwirem. To kara za złamaną przysięgę.

ona pląsa po jeziorze, a jego cień jęczy pod drzewem. W ostatniej strofie przy świetle księżyca snuje się para cieni: ona pląsa po jeziorze, on jęczy pod modrzewiem. Wcześniej dziewczyna skazała jego duszę na cierpienie „przy tem świadomem drzewie”.

koniec lata, gdy nadchodzą deszcze. Strzelec mówi, że minęło lato, liście zżółkły i nadchodzi dżdżysta pora. Nie chce dłużej czekać na nią nad jeziorem.

wre aż do dna i wciąga oboje w wir. Woda burzy się, wre aż do dna i porywa ich kręconym nurtem. Podwodna otchłań otwiera paszczę i oboje znikają.

obserwatorem z boku, który nie bierze udziału w zdarzeniach. Narrator opowiada z zewnątrz: przygląda się parze i zgaduje, że to kochankowie („Pewnie kochankiem jest tej dziewczyny”). Jego pytania budują tajemnicę.

niestałość, łatwo ulega pokusie. Strzelec ledwie złożył przysięgę, a już ulega urokowi nieznajomej. Spełniają się obawy dziewczyny, że mężczyźni są niestali.

nazywa ją wietrznicą, która go zwodzi. Dziewica pyta, po co strzelec żałuje „dzikiej wietrznicy”, która go zwabia i może się z niego śmieje. Tak sprawdza, czy porzuci ukochaną.

dziewczyna, której przysięgał. To dziewczyna przypomina mu przysięgę i ogłasza karę dla ciała i duszy. Karę wymierza istota nadprzyrodzona, a nie sąd ludzi.

hardym młokosem. Przerywa mu słowami „Stój, stój, odpowie, hardy młokosie”. Widać, że jest dumna i nie ufa łatwo.

ma twarz jak blada róża i stroje lekkie jak mgła. Narrator porównuje jej twarz do bladej róży, a stroje do lekkiej mgły. Wygląda jak zjawa, nie jak zwykła dziewczyna.

mężczyzn, którzy pięknie mówią, a zwodzą. To słowa ojca dziewczyny, które ona przypomina strzelcowi. Słowik oznacza piękne słowa, a lis – chytrość i podstęp.

że znika nagle i tajemniczo. Narrator porównuje dziewczynę do błędnego ognika na bagnach, który pojawia się i gaśnie. To pierwszy znak, że nie jest zwykłą dziewczyną.

„A kto dziewczyna? Ja nie wiem.”. Pytanie narratora z trzeciej strofy wraca w ostatnim wersie. To kompozycja klamrowa: tajemnica dziewczyny zostaje nierozwiązana.

początek romantyzmu. Świtezianka należy do „Ballad i romansów” Mickiewicza wydanych w Wilnie w 1822 roku. Ten tom umownie uważa się za początek romantyzmu w Polsce.

łączy cechy liryki, epiki i dramatu. Ballada ma fabułę i narratora jak epika, wiersz i emocje jak liryka oraz dialogi jak dramat. W Świteziance widać wszystkie trzy elementy.

za złamanie przysięgi spotyka surowa kara. Strzelec ginie, bo nie dotrzymał słowa, a kara jest natychmiastowa i bezlitosna. Często odczytuje się to jako regułę z ballad Mickiewicza, że żadna wina nie ujdzie bezkarnie.

koło Nowogródka na dawnej Litwie. Świteź leży około 20 km od Nowogródka, dziś na Białorusi. Mickiewicz znał te strony z młodości.

dziewica, która wynurza się z wody. Postać wynurzająca się z jeziora i bieg strzelca po wodzie to zdarzenia niemożliwe w rzeczywistości. Łączenie świata realnego z cudownym jest typowe dla romantyzmu.

powtórzenie. Te same słowa wracają w odwróconej kolejności. Powtórzenie oddaje szybki, bezwolny bieg strzelca po wodzie.

epitetem. To przymiotnik określający kolor wody, czyli epitet. Ciemna, sina woda od początku buduje nastrój tajemnicy.

z ludowych wierzeń o istotach z jezior. Wodna dziewica, kara za złamaną przysięgę i nocne cienie przypominają podania ludu. Romantycy cenili tę ludową wyobraźnię.