QuizyBingo

Motyw literacki

Motyw winy i kary w lekturach szkolnych

Motyw winy i kary pojawia się w 11 lekturach z listy serwisu: od najstarszej („Biblia”, X w. p.n.e. – I w. n.e.) do najnowszej („Mitologia”, 1924). Najwięcej lektur z tym motywem jest z epoki: Romantyzm (4). Przykładowy temat wypracowania: „Czy zło zawsze zostaje ukarane?”, a przykładowa teza: zło prędzej czy później obraca się przeciw temu, kto je wyrządził.

Lektury z tym motywemPrzykładowy planUłóż własny plan

Lektury

Lektury z motywem winy i kary

11 lektur z naszej listy, od najstarszej. Przy każdej jest zdanie argumentu do wypracowania i, gdzie to możliwe, cytat (3 z 11).

Pan Tadeusz

Adam Mickiewicz · Romantyzm, 1834

Jacek Soplica pokazuje, że człowiek może odkupić nawet ciężką winę, jeśli zmieni swoje życie i służy innym.

„Wszystko to, prawda, z pychy: żeby nie ubliżyć
Imieniowi Sopliców, żeby się nie zniżyć”

Jacek Soplica (ksiądz Robak), Księga X

Streszczenie lektury „Pan Tadeusz”Quiz z lektury „Pan Tadeusz”W arkuszach CKE: egzamin 2020, 2021, 2023; matura 2024

Wypracowanie

Przykładowy plan wypracowania

Temat: „Czy zło zawsze zostaje ukarane?”. Plan ma tezę, dwa argumenty z lektur, kontekst epoki (gdy pasuje do polskiego utworu) i zakończenie. Lektury można zamienić na inne z tej strony; w planie są lektury obowiązkowe, a uzupełniające mają etykietę na kartach.

Na egzamin ósmoklasisty

  1. Teza

    Zło prędzej czy później obraca się przeciw temu, kto je wyrządził.

  2. Argument 1: Świtezianka

    Strzelec łamie przysięgę wierności, a dziewczyna spod lasku surowo go karze.

    „Zapomniał strzelec o swej dziewczynie,
    Przysięgą pogardził świętą”

    Narrator
  3. Argument 2: Dziady cz. II

    Widmo złego pana cierpi głód, bo za życia był okrutny dla swoich chłopów. Podobny problem pokazuje inna lektura, „Świtezianka”.

  4. Kontekst

    Romantyzm (1822–1863): Uczucie ponad rozum, świat duchów, ludowość i sprawa narodowa. Pokaż, jak epoka tłumaczy postawę bohatera z lektury „Świtezianka”.

  5. Zakończenie

    Nawet gdy prawo milczy, zło niszczy sprawcę od środka.

Na maturę

  1. Teza

    Zło prędzej czy później obraca się przeciw temu, kto je wyrządził.

  2. Argument 1: Biblia

    Adam i Ewa łamią Boży zakaz i zostają wygnani z raju.

  3. Argument 2: Antygona

    Kreon za upór i pychę traci syna i żonę. Podobny problem pokazuje inna lektura, „Biblia”.

  4. Kontekst

    Antyk (do V w. n.e.): Biblia, mity i teatr grecki: wina, fatum i spór prawa boskiego z ludzkim. Pokaż, jak epoka tłumaczy postawę bohatera z lektury „Antygona”.

  5. Zakończenie

    Nawet gdy prawo milczy, zło niszczy sprawcę od środka.

Na egzaminie trzeba odwołać się do lektury obowiązkowej. Sprawdź wybraną pozycję w informatorze CKE i na liście lektur. Własny plan, z losowaniem lektur, ułoży generator na stronie głównej. Jak zbudować rozprawkę z argumentami z lektur: poradnik „Jak napisać rozprawkę”.

Epoki

Motyw winy i kary w epokach

Najwięcej lektur z tym motywem jest z epoki: Romantyzm (4). Epoki podajemy według klasyfikacji szkolnej, więc rok utworu może wykraczać poza jej ramy. W wypracowaniu zestawienie dwóch epok pokazuje, że motyw ma różne oblicza.

Zobacz też

Powiązane motywy

Motywy, które dzielą z tym motywem te same lektury. Dobre na wypracowanie porównawcze.

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o motyw winy i kary

W jakich lekturach szkolnych jest motyw winy i kary?

Wśród lektur opracowanych w QuizyBingo motyw winy i kary jest w 11 lekturach: Biblia, Antygona, Król Edyp, Makbet, Świtezianka, Dziady cz. II, Pan Tadeusz, Balladyna, Zbrodnia i kara, Chłopcy z Placu Broni i Mitologia. Przy każdej na tej stronie jest zdanie argumentu, które możesz wykorzystać w wypracowaniu. To nie jest pełny wykaz utworów z tym motywem, tylko lektury z naszej listy.

Które lektury obowiązkowe z motywem winy i kary wybrać na egzamin ósmoklasisty, a które na maturę?

Na egzamin ósmoklasisty: Biblia, Świtezianka, Dziady cz. II, Pan Tadeusz, Balladyna, Chłopcy z Placu Broni i Mitologia. Na maturę: Biblia, Antygona, Makbet, Zbrodnia i kara i Mitologia. Lektury uzupełniające lub w zakresie rozszerzonym (Król Edyp) mają przy kartach odpowiednią etykietę. Na egzaminie wymagana jest lektura obowiązkowa, więc w razie wątpliwości sprawdź informator CKE.

Z jakim motywem zestawić motyw winy i kary w wypracowaniu?

Najwięcej wspólnych lektur ma motyw winy i kary z motywami: bunt (2 wspólne lektury), ojczyzna (2 wspólne lektury) i miłość (2 wspólne lektury). Takie zestawienie jest dobre na wypracowanie porównawcze.

Czy lektury z motywem winy i kary były w arkuszach CKE?

Tak. W arkuszach CKE były: Biblia (matura 2023, 2024), Antygona (matura 2026), Dziady cz. II (egzamin 2021, 2023), Pan Tadeusz (egzamin 2020, 2021, 2023; matura 2024), Balladyna (egzamin 2021, 2023), Chłopcy z Placu Broni (egzamin 2025) i Mitologia (matura 2023, 2024, 2025). To dawne arkusze, więc traktuj je jako wskazówkę, a nie zapowiedź.

Jak napisać wypracowanie na temat „Czy zło zawsze zostaje ukarane?”?

Postaw tezę, poprzyj ją dwoma argumentami z lektur, dodaj krótki kontekst epoki i zakończ wnioskiem. Szkielet z przykładem jest w sekcji „Przykładowy plan wypracowania” na tej stronie. Ile utworów trzeba przywołać na egzaminie, sprawdź w informatorze CKE na rok egzaminu.

Sprawdź się z lektur o tym motywie

Wybierz lekturę z listy, zrób quiz, a potem ułóż plan wypracowania.

Quiz: BibliaWszystkie motywyPlan wypracowania