Juliusz Słowacki
Lektura „Balladyna” w jednym zdaniu
Balladyna zabija siostrę o dzbanek malin, zostaje żoną Kirkora, potem królową, a gdy na sądzie trzy razy wydaje wyrok śmierci na sprawcę własnych zbrodni, piorun ją zabija.
16 części · 6 min czytania
Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.
Posłuchaj streszczenia
Dalsze części są schowane, żeby nie zdradzić fabuły. Odsłonisz je jednym kliknięciem.
Balladyna zabija siostrę o dzbanek malin, zostaje żoną Kirkora, potem królową, a gdy na sądzie trzy razy wydaje wyrok śmierci na sprawcę własnych zbrodni, piorun ją zabija.
„Ani się wahaj, weź pannę ubogą, / Żeń się z prostotą”Pustelnik
„Ha, pocałunek bliski, a ten «mój» daleki.”Grabiec
„Wszędzie maliny! maliny! maliny…”Alina
„Ale natura zbrodnią pogwałcona / Mścić się będzie”Goplana
„Rankiem głos sumnienia nudzi, / Nad wieczorami dręczy i przeraża, / A nocą ze snu okropnego budzi…”Balladyna
„Tyś siostrę zabiła!”Pustelnik
„Com uczynił, czyniłem nie dla wyniesienia / Głowy mojej, czyniłem to dla szczęścia ludu.”Goniec
„Król-kobieta piorunem boskim zastrzelony; / Zamiast w koronacyjne bić w pogrzebu dzwony!”Kanclerz
20 punktów
W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.
Na sprawdzian i wypracowanie
Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.
Akt I.1
Kirkor pyta pustelnika, kogo wziąć za żonę. Starzec radzi mu szukać ubogiej dziewczyny i wskazuje dach słomiany.
„Ani się wahaj, weź pannę ubogą”Pustelnik
Dlaczego ważna: Ta rada kieruje Kirkora do chaty wdowy, więc zapoczątkowuje cały łańcuch wydarzeń.
W streszczeniu →Akt I.3
Kirkor nie umie wybrać między Balladyną a Aliną. Wdowa, podszeptem Skierki, proponuje, żeby wygrała ta, która pierwsza przyniesie pełny dzbanek malin.
„A która pierwsza dzban pełny przyniesie”Wdowa
Dlaczego ważna: Próba zderza zazdrość Balladyny z uczciwością Aliny i prowadzi do zbrodni.
W streszczeniu →Akt II.1
Alina ma pełny dzbanek, a Balladyna prawie pusty, bo nocą wymknęła się na schadzkę z Grabcem. Gdy siostra nie chce oddać dzbanka, Balladyna zabija ją nożem.
„Ty będziesz panią? ty! ty!”Balladyna
Dlaczego ważna: To pierwsza zbrodnia Balladyny i początek plamy na jej czole.
W streszczeniu →Akt III.3
Balladyna przychodzi do pustelnika po lekarstwo na ranę na czole. Starzec dochodzi do prawdy i wyrzuca jej zabójstwo siostry.
„Tyś siostrę zabiła!”Pustelnik
Dlaczego ważna: Od tej chwili pustelnik i Kostryn znają jej tajemnicę, więc Balladyna musi zabijać dalej.
W streszczeniu →Akt IV.1
Wdowa wpada na ucztę, a Balladyna publicznie zapiera się matki i każe ją wypędzić. W nocy piorun oślepia starą kobietę.
„Ja ciebie nie znam…”Balladyna
Dlaczego ważna: Scena pokazuje największe moralne zejście Balladyny, bo zdradza własną matkę.
W streszczeniu →Akt V.3
Po zwycięstwie Balladyna kroi chleb nożem zatrutym z jednej strony. Połowę daje Kostrynowi i zachęca go do jedzenia.
„Czyń, co ja czynię.”Balladyna
Dlaczego ważna: Pokazuje, że Balladyna usuwa wspólnika, który zna jej tajemnice.
W streszczeniu →Akt V.4
Jako królowa Balladyna sądzi trzy sprawy: otrucie Kostryna, zabójstwo Aliny i niewdzięczność córki wobec matki. Za każdym razem wydaje wyrok śmierci, a po ostatnim zabija ją piorun.
„Winna śmierci!”Balladyna
Dlaczego ważna: Zbrodniarka skazuje samą siebie, więc kara jest sprawiedliwa i niemal ironiczna.
W streszczeniu →Mapa postaci
Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.
Najczęstsze pomyłki
Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.
MitBalladyna wygrywa próbę, bo zebrała więcej malin niż Alina.
NaprawdęBalladyna ma prawie pusty dzbanek. Zabija Alinę i przynosi Kirkorowi dzbanek siostry.
MitAliny nie zabija Balladyna, tylko Kostryn albo Grabiec.
NaprawdęAlinę zabija sama Balladyna, nożem, w lesie. Kostryn pojawia się w dramacie dopiero w akcie III, w zamku Kirkora.
MitGrabca w wierzbę zamienia Balladyna lub pustelnik.
NaprawdęRobi to Goplana, bo jest zazdrosna o jego spotkania z Balladyną. Filon tylko łamie gałązkę.
Części: II.1
MitKirkor przyjmuje koronę po zabiciu Popiela.
NaprawdęKirkor odmawia korony i ogłasza bezkrólewie. Królem ma zostać ten, kto pokaże prawdziwą koronę Popielów.
Części: IV.1
MitKostryn ginie w bitwie.
NaprawdęKostryn zostaje wodzem po zwycięstwie, a potem umiera otruty przy tronie, bo Balladyna przecięła chleb zatrutym nożem.
MitBalladyna sama powiesiła pustelnika.
NaprawdęBalladyna mówi Kostrynowi: „Skończ także ze starcem”. Dramat nie pokazuje wykonawcy, bo goniec tylko opisuje powieszone ciało.
MitWdowa umiera, bo jej córka każe ją stracić.
NaprawdęWdowa umiera na torturach, bo odmawia wydania imienia córki, a piorun pozbawił ją wzroku już wcześniej, gdy córka wygnała ją w burzę.
4 tematy
Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.
TezaSłowacki pokazuje, że zbrodnia zawsze niesie karę, zarówno wewnętrzną, jak i zewnętrzną.
Plama na czole po zabiciu Aliny jest widocznym znakiem winy, którego Balladyna nie potrafi zetrzeć.
II.2„Cóż to! jakaś plama”
Na uczcie duchy śpiewają o zbrodni, a Balladyna widzi cień Aliny i mdleje, więc sumienie dręczy ją mimo zdobycia władzy.
IV.1„Siostra twoja rwie maliny.”
Kara ostateczna przychodzi, gdy królowa sama skazuje siebie na śmierć, a piorun ją zabija.
V.4„Winna śmierci!”
TezaKorona w „Balladynie” nie daje prawa do rządzenia, a władza zdobyta zbrodnią jest krucha.
Prawdziwą koronę Popielów dostaje pijak Grabiec, bo tak chce Goplana, więc władza okazuje się igraszką losu.
III.4„Nosisz prawdziwą koronę Popielów…”
Kirkor, który obalił tyrana, odmawia korony, bo czuje się stworzony do spokojnego życia.
IV.1„Jam stworzony do ciszy wiejskiej i prostoty,”
Balladyna zdobywa tron przez morderstwa i usuwa wszystkich, którzy znają jej tajemnice.
V.4„Ja sama panią tajemnicy.”
TezaGoplana i duszki nie są ozdobą, bo uruchamiają akcję i pokazują ludzkie wady z innej strony.
Goplana wysyła Skierkę, by przywiódł Kirkora do chaty wdowy, co rozpoczyna cały konflikt.
I.2„Lecz nie szkodzić żywym.”
Zamiana Grabca w wierzbę pokazuje, że fantastyczne siły kierują losami bohaterów, a drzewo staje się świadkiem zbrodni.
II.1„Wrośnij w ziemię i z tej ziemi”
Odlot Goplany kończy fantastyczną warstwę dramatu, bo nimfa przyznaje, że poplątała ludzkie czyny.
V.1–2„Poplątałam ludzkie czyny”
TezaBalladyna niszczy więzi z siostrą i matką, a obie kobiety stają się jej oskarżycielkami.
Alina od początku troszczy się o matkę i chce, by zamieszkała z nią w zamku.
I.3„Ona nie może zostać w biednej chatce,”
Balladyna zapiera się matki przy gościach, a wdowa nie może uwierzyć, że córka jej nie poznaje.
IV.1„Nie znasz?… ty matki nie znasz? matki twojej?”
Mimo cierpienia wdowa nie chce wydać córki sądowi i umiera, mówiąc tylko, że ona jest niewinna.
V.4„Ona niewinna.”
Zanim pójdziesz na sprawdzian
Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.
10 haseł
Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.
Dalej
Cytaty
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
W liczbach
Pytania i odpowiedzi
W 5 punktach: Kirkor, pan zamku nad Gopłem, słucha rady pustelnika, który w rzeczywistości jest wygnanym królem Popielem III, i szuka ubogiej żony. W chacie wdowy nie umie wybrać między córkami, więc ma wygrać ta, która przyniesie pełny dzbanek malin, a Balladyna zabija w lesie Alinę i zabiera jej dzbanek. Zostaje żoną Kirkora, a potem zabija Gralona, wypędza matkę w burzę i morduje śpiącego Grabca, którego Goplana ukoronowała. Pustelnik zostaje powieszony, Kirkor ginie w bitwie z wojskiem Balladyny i Kostryna, a Balladyna zdobywa tron i truje Kostryna. Jako królowa sądzi trzy sprawy, w których sama jest winna, i trzy razy wyrokuje śmierć, a po ostatnim wyroku piorun ją zabija.
Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 30 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 16 części po kilka zdań każda i zajmuje około 6 minut.
Plan wydarzeń ma 20 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Kirkor prosi pustelnika o radę w sprawie żony; starzec wyznaje, że jest wygnanym królem Popielem III. Kończy się na: Wdowa umiera na torturach, a po trzecim wyroku piorun zabija Balladynę.
Najważniejsze sceny to: Rada pustelnika, Próba z dzbankiem malin, Zabójstwo Aliny, Pustelnik odkrywa winę oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.
Częsty mit: Balladyna wygrywa próbę, bo zebrała więcej malin niż Alina. Fakt: Balladyna ma prawie pusty dzbanek. Zabija Alinę i przynosi Kirkorowi dzbanek siostry. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.
Słowniczek ma 10 haseł: dramat romantyczny, tragedia, ballada, fantastyka, anachronizm, motyw winy i kary oraz 4 kolejne hasła.
Do tematu „Zbrodnia i kara w ‚Balladynie’” pasuje teza: Słowacki pokazuje, że zbrodnia zawsze niesie karę, zarówno wewnętrzną, jak i zewnętrzną. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.
Tak. Nagranie ma 10:00 min i jest czytane syntetycznym głosem, a czytane zdanie jest podświetlane.
Rozwiąż quiz: 79 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Lektury według etapu
Odkrywaj
