Balladyna – quiz i test

żeby wziął ubogą dziewczynę spod słomianej strzechy. W scenie 1 aktu I pustelnik każe Kirkorowi iść za jaskółką do chaty z dachem słomianym i wziąć pannę ubogą. Ta dobra rada uruchamia całą tragedię.

pod jego karetą załamuje się mostek. Goplana każe Skierce wywrócić złotą karetę na spróchniałym mostku. Kirkor mówi potem wdowie, że mostek załamał się pod kołem i szuka schronienia.

wygra ta, która pierwsza przyniesie dzban pełen malin. Pod koniec aktu I wdowa radzi, by córki poszły rano do lasu z dzbankami z czarnej gliny. Kirkor obiecuje rękę tej, która pierwsza wróci z pełnym dzbanem.

nożem. W scenie 1 aktu II Balladyna dobywa noża i mówi, że to na węża w malinach, a potem zabija siostrę. Nóż później znajduje Filon i przynosi go na sąd.

że uciekła z jakimś obdartym młokosem. W scenie 2 aktu II Balladyna kłamie, że młodsza siostra uciekła z chłopakiem. Wdowa przeklina Alinę, a potem płacze, że może ona jeszcze wróci.

krwawa plama na czole, której nie da się zetrzeć. Goplana zapowiada, że plama nie zejdzie z czoła. W scenie 2 aktu II matka próbuje ją zetrzeć, a w zamku Balladyna zasłania czoło czarną wstążką.

zamienia go w płaczącą wierzbę. W scenie 1 aktu II Grabiec wrasta w ziemię i wyrasta jako wierzba. Pod tą wierzbą Balladyna zabija Alinę, a z wierzby słychać jego głos.

posłać jej zapieczętowaną skrzynię i zakazać otwierania. W scenie 3 aktu III pustelnik wynosi żelazną skrzynkę, a Kirkor pieczętuje ją swoją pieczęcią. Skrzynię przywozi potem Gralon, a Balladyna widzi w niej nieufność męża.

podsłuchał jej rozmowę z pustelnikiem. Na początku sceny 5 aktu III Kostryn mówi, że ukryty za celą pustelnika słyszał spowiedź pani. Wiedza o tajemnicy daje mu władzę nad Balladyną.

Balladyna zabija go mieczem z tyłu. Gralon opowiada o trupie pod wierzbą, który Kirkor wziął za zabitego tura, a Kostryn uznaje, że świadka trzeba zabić. W scenie 5 aktu III Balladyna zdejmuje miecz ze ściany i zabija Gralona od tyłu.

wypiera się jej i każe ją wypędzić w burzę. W scenie 1 aktu IV Balladyna udaje, że nie zna wdowy, i nazywa ją wściekłą żebraczką. Służba wyprowadza staruszkę z zamku w burzliwą noc.

biały cień zabitej Aliny. W scenie 1 aktu IV, gdy Grabiec każe podać maliny, pojawia się cień Aliny z dzbankiem malin, a goście czują zapach malin. Balladyna pada zemdlona.

oślepia ją piorun w czasie nocnej burzy. W scenie 2 aktu IV wdowa mówi pustelnikowi, że upadła w kałużę, a grom wyjadł jej oczy. Odtąd błąka się po lesie jako ślepa żebraczka.

Grabca przebranego za króla. W scenach 4–5 aktu IV Balladyna wchodzi nocą z nożem na wieżę, gdzie śpi Grabiec w stroju króla, i zabija go. Koronę Popielów przynosi potem z wieży Kostryn.

zabija tyrana Popiela na oczach ludu. Goniec opowiada w scenie 1 aktu IV, że Kirkor rozciął mieczem przyłbicę Popiela. Lud okrzyknął go królem, ale on odmówił korony.

zostaje znaleziony powieszony przed swoją chatą. Balladyna każe Kostrynowi skończyć ze starcem, który zna tajemnicę. W scenie 2 aktu V goniec donosi, że trup pustelnika wisiał na gałęzi przed chatą.

kroi chleb nożem zatrutym z jednej strony. W scenie 3 aktu V Balladyna dzieli chleb nożem pomazanym jadem po jednej stronie i daje Kostrynowi zatrutą połowę. Kostryn umiera w scenie 4 przy tronie.

uderza w nią piorun i ją zabija. W scenie 4 aktu V Balladyna skazuje na śmierć winną krzywdy matki, czyli samą siebie. Wtedy spada piorun, a kanclerz każe bić w dzwony pogrzebowe.

Skierka. W scenie 3 aktu I Skierka, niewidzialny dla ludzi, śpiewa wdowie do ucha. Tak duch Goplany wpływa na to, którą z sióstr wybierze Kirkor.

wygnanym królem Popielem III. W scenie 1 aktu I pustelnik wyznaje Kirkorowi, że jest Popielem III. Brat wygnał go z tronu i kazał zabić jego dzieci, a on ukrył w lesie koronę Lecha.

uważa się za prostego rycerza z żoną chłopką. Według relacji gońca w scenie 1 aktu IV Kirkor mówi, że jest nieznanym rycerzem i ożenił się z ubogą chłopianką. Działał dla szczęścia ludu, nie dla władzy.

wiejskim hulaką i kochankiem Balladyny. Grabiec to rumiany chłopak, syn zakrystiana, który lubi karczmę i zabawę. W scenie 2 aktu I mówi Goplanie, że wieczorem czeka na niego Balladyna.

idealnej, a w końcu kocha martwą Alinę. Filon marzy o bogini jak Endymion i nie widzi kobiet wokół siebie. W scenie 1 aktu II znajduje ciało Aliny i mówi, że znalazł wreszcie kochankę, ale nieżywą.

naczelnikiem straży w zamku Kirkora. Kostryn to cudzoziemiec, który podaje się za syna niemieckich książąt, a sam przyznaje, że jest synem wisielca. Zostaje wspólnikiem Balladyny i chce zdobyć tron.

Chochlika. W scenie 4 aktu III Grabiec mówi Chochlikowi, że będzie ministrem, „Boś głupi”, a Skierkę robi błaznem. Oba duszki służą mu potem na uczcie.

królową jeziora Gopła, rządzącą duchami. Goplana mieszka w jeziorze Gople i rozkazuje Skierce i Chochlikowi. Zakochuje się w Grabcu i swoimi czarami miesza w losach ludzi.

żeby zabrał do zamku także matkę i siostrę. W scenie 3 aktu I Alina mówi, że matka nie może zostać sama w biednej chatce. Ta prośba pokazuje jej dobroć i przywiązanie do rodziny.

nie chce wyjawić imienia złej córki. W scenie 4 aktu V wdowa skarży się na córkę, ale gdy słyszy, że córce grozi za to śmierć, nie chce wyjawić jej imienia. Kocha Balladynę mimo krzywdy i umiera na torturach, nic nie wydawszy.

dziejopisem, który pochlebnie opisuje królową. W epilogu Wawel twierdzi, że królowa panowała mądrze jak Salomon. Publiczność, która widziała całą sztukę, wyśmiewa jego pochlebstwa i przegania go.

wdowa o Balladynie. W scenie 1 aktu IV wdowa woła tak na uczcie w zamku córki. Czuje, że własne dziecko przyniesie jej śmierć.

dramatu romantycznego. Słowacki nazwał utwór tragedią w pięciu aktach, ale to typowy dramat romantyczny: łączy historię, baśń i fantastykę. Ballada była jednym z jego źródeł, a nie gatunkiem całości.

łączenie scen tragicznych z komicznymi. Obok zbrodni Balladyny są komiczne sceny z Grabcem i duszkami. Akcja dzieje się w wielu miejscach i trwa dłużej niż jeden dzień, więc trzy jedności nie są zachowane.

autorowi „Irydiona”. List przed dramatem zaczyna się od słów „KOCHANY POETO RUIN!”, a kończy dedykacją „Autorowi Irydiona”, czyli Zygmuntowi Krasińskiemu. Słowacki opowiada w nim o swoim zamyśle.

anachronizm. Słowacki sam zapowiada w liście, że „tysiące anachronizmów” przerazi historyków. Szkaplerz wspomina wdowa, a tabakę zażywa Chochlik – w czasach Popiela ich nie znano.

żądzy władzy, która rodzi kolejne zbrodnie. Po zabiciu Aliny Balladyna popełnia kolejne zbrodnie, a każda ma ukryć poprzednią i przybliżyć ją do korony. Można to odczytać jako obraz żądzy władzy, która zagłusza sumienie.

Bóg wymierza karę, której nie dał ludzki sąd. Ludzie nie znają prawdy, a sąd wydaje wyroki na nieznanych sprawców. Gdy Balladyna wydaje wyrok na siebie, kara przychodzi z nieba – to interpretowany zwykle motyw winy i kary.

plączą ludzkie losy, ale nie popełniają zbrodni. Goplana i duszki psują ludzkie plany, ale nóż na Alinę bierze Balladyna sama. W scenie 1 aktu V Goplana mówi, że poplątała ludzkie czyny tak, że ukarać je musi Bóg.