Antygona – quiz i test

Kreon zabronił grzebać ciała Polinejkesa. W prologu Antygona mówi siostrze, że Eteokles został pochowany z czcią, a zwłoki Polinejkesa mają leżeć „bez łez i bez grobu”. Od tego zakazu zaczyna się cały konflikt.

boi się kary i uważa, że trzeba słuchać władców. W prologu Ismena przypomina klęski rodu i mówi, że są słabymi kobietami, które muszą ulegać silniejszym: „Posłuszna będę władcom tego świata”. Antygona idzie więc sama.

o zwycięstwie Teb nad wojskiem Argiwów. Pieśń zaczyna się od powitania słońca, które zaświeciło nad Tebami po bitwie. Starcy cieszą się, że wróg uciekł spod siedmiu bram, i wzywają do świętowania.

bo najechał ojczyznę z wrogim wojskiem. W pierwszym epejsodionie Kreon wyjaśnia starcom, że Polinejkes wrócił z wygnania, by spalić miasto i wymordować rodaków. Dla Kreona jest zdrajcą, więc nie zasługuje na grób jak Eteokles.

ktoś przysypał ciało ziemią i zniknął bez śladu. Strażnik długo się waha, a potem mówi, że ktoś rzucił na trupa garść ziemi i nie zostawił żadnych śladów. Chór podejrzewa, że to sprawa bogów, ale Kreon to odrzuca.

gdy po burzy pyłowej zawodzi nad zwłokami brata. Strażnicy odkopali trupa i czekali na wzgórzu. Po burzy pyłowej zobaczyli dziewczynę, która zawodziła jak ptak nad pustym gniazdem, sypała piasek i polewała zwłoki.

wiecznymi prawami bogów, ważniejszymi od ukazu. Antygona mówi, że zakazu nie ogłosił Zeus i że rozkaz człowieka nie może łamać praw bożych, które „są wieczne i trwają od wieku”. Przyznaje się do czynu bez wahania.

przyznaje się do winy, choć nie pomagała siostrze. Ismena mówi: „Winna ja jestem”, i chce zginąć razem z siostrą. Antygona odrzuca to i odpowiada, że miłość okazana tylko słowami nie jest miłością.

mieszkańcy Teb po cichu żałują Antygony. Hajmon mówi, że ludzie boją się mówić przy królu, ale w mieście szepcze się, że Antygona zasłużyła na nagrodę, a nie na śmierć. Prosi ojca, by umiał ustąpić jak drzewo nad rwącym strumieniem.

zamknięcie żywcem w skalnym lochu. Po kłótni z Hajmonem Kreon ogłasza, że zamknie Antygonę w skalnym lochu na pustkowiu i zostawi jej trochę jedzenia, by nie ściągnąć na miasto klątwy za zabójstwo.

ptaki rozszarpywały się, a ofiara nie chciała płonąć. Wróżbita słyszał dzikie krzyki ptaków, a ogień na ołtarzu nie chciał się rozpalić. Wyjaśnia, że ptaki i psy skalały ołtarze, bo żywiły się ciałem syna Edypa.

śmierć kogoś z jego własnych dzieci. Rozgniewany Tejrezjasz mówi, że Kreon odda „Płód z twoich własnych” wnętrzności za trupy, które zatrzymał. Zapowiada też jęki w domu króla i zemstę Erynii.

idzie pogrzebać ciało Polinejkesa. Z relacji Posłańca wiemy, że orszak króla najpierw modlił się do bóstw podziemnych, spalił szczątki Polinejkesa i usypał mu grób, a dopiero potem poszedł do lochu Antygony. Można uznać, że ta zwłoka okazała się zgubna.

wiesza się na chuście. Posłaniec opowiada, że słudzy Kreona zobaczyli ją powieszoną na muślinowej chuście. Kreon przyszedł za późno, by ją uratować.

przebija się mieczem po nieudanym ataku na ojca. Hajmon bez słowa rzuca się z mieczem na ojca, a gdy ten ucieka, wbija miecz we własny bok. Umiera, obejmując martwą Antygonę.

odchodzi bez słowa i odbiera sobie życie. Eurydyka znika w pałacu, nie mówiąc ani słowa, co niepokoi Chór. Drugi posłaniec donosi potem, że przebiła się przy ołtarzu i przeklęła męża jako dzieciobójcę.

złamany Kreon prosi sługi, by go wyprowadzili. Kreon zostaje sam ze swoim nieszczęściem, przyznaje się do winy i prosi o śmierć. Chór kończy sztukę słowami, że najwyższym skarbem jest rozum, a pychę bogowie karzą.

córką jego siostry. Kreon mówi, że nie oszczędzi Antygony, choć jest dzieckiem jego siostry. Jest więc jej wujem, a po śmierci jej braci objął tron jako najbliższy krewny.

narzeczonym. Ismena pyta Kreona: „Więc narzeczoną chcesz zabić ty syna?”. Hajmon, syn Kreona, kocha Antygonę i staje w jej obronie.

chłopiec-przewodnik. Tejrezjasz jest niewidomym wróżbitą. Wchodzi prowadzony przez chłopca i mówi, że niewidomym przewodnik zastępuje oczy.

boi się kary i dba przede wszystkim o siebie. Strażnik to prosty, gadatliwy człowiek, który najpierw tłumaczy, że to nie on zawinił. Po schwytaniu Antygony przyznaje, że najważniejsze dla niego jest to, że sam wyszedł cało.

tebańscy starcy. W spisie osób Chór to tebańscy starcy. Kreon zwołuje ich jako dawne podpory tronu, a oni w pieśniach i rozmowach komentują wydarzenia.

przepowiednia wróżbity i rada starców. Kreon nie ugiął się przed Antygoną ani przed synem. Dopiero po groźnej wróżbie, gdy Chór przypomina, że Tejrezjasz nigdy się nie mylił, Kreon pyta starców o radę i ustępuje.

zabili się nawzajem w walce. Ismena wspomina, że bracia zginęli „W bratnim zabitych razem pojedynku”. Chór śpiewa też o bramie, przy której „brat na brata podniósł ramię”.

nieustępliwość. Po jej mowie przed Kreonem Chór mówi: „Krnąbrne po krnąbrnym dziewczyna ma ojcu / Obejście”. Antygona, jak Edyp, nie cofa się przed niczym.

Antygona. To odpowiedź na słowa Kreona, że wróg nawet po śmierci nie stanie się miłym. Zdanie streszcza postawę bohaterki: kieruje się miłością do rodziny, a nie nienawiścią politycznych sporów.

o wielkości i granicach człowieka. Pierwszy stasimon wylicza, co człowiek osiągnął: żegluje, orze, oswaja zwierzęta, wymyślił mowę. Nie ucieknie jednak przed śmiercią, a bez szacunku dla praw i bogów staje się wrogiem ojczyzny.

tragedii antycznej. To tragedia grecka: bohater stoi przed wyborem, który prowadzi do klęski. Ma też typową budowę z prologiem i pieśniami chóru.

tebańskiego. Sofokles oparł się na mitach o Tebach. Z tego samego cyklu pochodzą jego „Król Edyp” i „Edyp w Kolonos”.

parodos. Parodos to pieśń, z którą Chór wkracza na scenę. W „Antygonie” poprzedza ją prolog, czyli rozmowa sióstr.

częścią z rozmowami aktorów między pieśniami chóru. Epejsodion odpowiada mniej więcej dzisiejszemu aktowi. W „Antygonie” jest nim np. scena kłótni Hajmona z ojcem, po której Chór śpiewa stasimon.

czasu, miejsca i akcji. Akcja „Antygony” mieści się w jednym dniu, toczy się przed pałacem w Tebach i ma jeden wątek. Wydarzenia spoza sceny, np. śmierci, poznajemy z relacji posłańców.

oczyszczeniem widza przez litość i trwogę. Pojęcie pochodzi z „Poetyki” Arystotelesa. Widz, patrząc na klęskę Antygony i Kreona, ma przeżyć litość i trwogę i wyjść z teatru wewnętrznie oczyszczony.

bo każdy wybór, jaki ma, prowadzi do klęski. Antygona może posłuchać króla i zdradzić brata oraz bogów albo pochować brata i zginąć. Obie drogi niosą zło; podobnie Kreon musi wybierać między władzą a rodziną.

był jej synem i zarazem mężem. Ismena mówi o matce, że była „Żona i matka — dwuznaczne to miano —”, a Antygona wspomina łożnicę, w której „syn z matką” zawarł śluby. Antygona i jej rodzeństwo to dzieci tego związku.

potęgę miłości. Trzeci stasimon zaczyna się od słów „Miłości, któż się wyrwie z twych obierzy”. Chór tłumaczy bunt Hajmona mocą miłości i Afrodyty, przed którą nie ujdzie ani bóg, ani człowiek.

o klątwie, która dotyka kolejne pokolenia rodu. Drugi stasimon mówi, że w dom Labdakidów od wieków „Po dawnych gromach nowe godzą gromy” i że nieszczęścia przechodzą z ojców na dzieci. To motyw fatum ciążącego na rodzie.