Edyp, szukając zabójcy Lajosa, odkrywa, że sam zabił ojca i poślubił matkę.
„Życie mam, skąd nie przystoi, i żyłem, / Z kim nie przystało — a swoich zabiłem.”Edyp
Król Edyp
Sofokles
- Antyk · ok. 429 p.n.e.
- Liceum
- Lektura uzupełniająca
Streszczenie7 części, krótkie lub szczegółoweQuiz · 75 pytańsprawdź, co pamiętaszSprawdzian jutrościeżka 15 minutTest do drukuz odpowiedziami na końcu
„tobie, który szydzisz
Z mojej ślepoty, patrzysz a nie widzisz
Nędzy twej, nie wiesz z kim życie ci schodzi”
- 7części w streszczeniu
- 10postaci w opracowaniu
- 75pytań w quizie
- 12haseł w słowniczku
- 1motyw do wypracowania
- 3 minczytania streszczenia
10 postaci
Bohaterowie
Kto jest kim i jakie łączą ich relacje.
Wokół postaci: Edyp
- Jokastażona, a zarazem matka
- Lajosojciec, zabity przez niego
- Kreonbrat Jokasty
- Tejrezjaszwieszcz, zna prawdę
- Antygonacórka
- Ismenacórka
Na wypracowanie
Motywy i kontekst
Gotowe argumenty: do jakiego tematu pasuje ta lektura i jak jej użyć.
Epoka
Antyk · do V w. n.e.Biblia, mity i teatr grecki: wina, fatum i spór prawa boskiego z ludzkim.
Gatunek
Tragedia grecka z podziałem na prolog, parodos, cztery epejsodia przedzielone stasimonami i eksodos; pieśni śpiewa chór starców tebańskich. Akcja polega na stopniowym odkrywaniu prawdy (rozpoznanie) i opiera się na ironii tragicznej: bohater klnie zabójcę, nie wiedząc, że przeklina siebie.
Geneza
Dokładna data nie jest znana: najczęściej przyjmuje się, że tragedię wystawiono około 429 roku przed Chr., w pierwszych latach wojny peloponeskiej (Kazimierz Morawski pisze: „krótko po roku 430”). Mit o Edypie znano wcześniej (Ajschylos wystawił tetralogię na ten temat w 467 roku), a Sofokles napisał o nim trzy osobne sztuki: Króla Edypa, Edypa w Kolonie i Antygonę, które nie tworzą trylogii.
2 cytaty
Cytaty, które warto znać
Każdy sprawdzony znak po znaku z tekstem w Wolnych Lekturach.
„tobie, który szydzisz / Z mojej ślepoty, patrzysz a nie widzisz / Nędzy twej, nie wiesz z kim życie ci schodzi”
„Biada, już jawnym to, czegom pożądał, / O słońce, niech bym już cię nie oglądał!”
Źródło tekstu: Wolne Lektury (domena publiczna).
Karta lektury
„Król Edyp”: najważniejsze fakty
Lektura „Król Edyp” w pigułce: autor, czas powstania, rodzaj i gatunek, podział, etap szkolny i obecność na egzaminach w jednym miejscu.
| Tytuł | Król Edyp |
|---|---|
| Autor | Sofokles |
| Przybliżony czas powstania | ok. 429 p.n.e. |
| Epoka | Antyk (do V w. n.e.) |
| Rodzaj i gatunek | dramat, tragedia antyczna |
| Podział | 7 części, od Błaganie o ratunek i wyrocznia z Delf do Śmierć Jokasty i oślepienie Edypa |
| Etap szkolny | Liceum |
| Na liście lektur | Lektura uzupełniająca |
| Arkusze CKE | lektura nie pojawiła się w zestawieniu arkuszy z lat 2019–2026 (termin główny) |
7 części
„Król Edyp” po kolei: o czym jest każda część
Jedno zdanie o każdej części. Wybierz część, żeby przejść do jej pełnego streszczenia.
- Błaganie o ratunek i wyrocznia z DelfPrzed pałacem w Tebach kapłan Zeusa i tłum mieszkańców błagają króla Edypa o ratunek przed zarazą, która niszczy ludzi, zboże i bydło.
- Pierwsza pieśń chóruChór starców tebańskich wchodzi na scenę, pyta o treść wyroczni z Delf i drży ze strachu przed nowym nieszczęściem.
- Klątwa Edypa i spór z TejrezjaszemEdyp ogłasza, że każdy, kto wie, kto zabił Lajosa, ma to wyjawić, a zabójcę wszyscy mają odtrącić od domów i ołtarzy; rzuca na niego klątwę, także na siebie na wypadek, gdyby ukrywał go w swoim domu.
- Kłótnia z Kreonem i opowieść o rozdrożuKreon przychodzi się bronić, Edyp nazywa go zdrajcą, a Kreon odpowiada, że nie chce tronu, bo ma wpływy bez trosk władcy; Edyp mimo to grozi mu śmiercią.
- Posłaniec z KoryntuJokasta modli się do Apollina, a wtedy przybywa posłaniec z Koryntu z wiadomością, że zmarł Polybos, uważany przez Edypa za ojca.
- Przesłuchanie pasterzaDo pałacu przychodzi stary sługa Lajosa, którego posłaniec z Koryntu poznaje jako pasterza z Kiteronu.
- Śmierć Jokasty i oślepienie EdypaPosłaniec domowy opowiada, że Jokasta wbiegła do komnaty, zamknęła drzwi, wołała Lajosa i powiesiła się na chuście.
Czytaj pełne streszczenie „Król Edyp”: krótkie albo szczegółowe, z zaznaczaniem przeczytanych części.
Mit czy fakt
„Król Edyp”: najczęstsze pomyłki
Rzeczy, które łatwo pomylić przy powtórce. Przy każdej podajemy, w której części szukać potwierdzenia.
MitEdyp od początku wie, że zabił Lajosa i że Jokasta jest jego matką.
FaktPrzez większość tragedii Edyp uważa się za syna Polybosa. Podejrzewać zaczyna dopiero, gdy Jokasta mówi o rozdrożu, a pewność ma dopiero po zeznaniu pasterza.
Gdzie: Kłótnia z Kreonem i opowieść o rozdrożu, Przesłuchanie pasterzaMitLajosa zabili rozbójnicy, a Edyp nie miał z tym nic wspólnego.
FaktO rozbójnikach mówi sługa, który uciekł z miejsca napadu. Z opowieści samego Edypa wynika jednak, że to on w gniewie zabił na rozdrożu starca, czyli Lajosa, nie wiedząc, kim on jest.
Gdzie: Błaganie o ratunek i wyrocznia z Delf, Kłótnia z Kreonem i opowieść o rozdrożuMitW tragedii Edyp odgaduje zagadkę Sfinksa.
FaktRozwiązanie zagadki to wydarzenie sprzed akcji. Postaci tylko je wspominają (Edyp mówi, że pokonał Sfinksa rozumem), a treść zagadki w tragedii nie pada.
Gdzie: Błaganie o ratunek i wyrocznia z Delf, Klątwa Edypa i spór z TejrezjaszemNa wypracowanie
„Król Edyp”: tezy do rozprawki
Gotowe tezy dla 4 tematów. Argumenty z cytatami są w streszczeniu.
- Czy Edyp ponosi winę za swój los?Edyp nie wie, kim są jego rodzice, więc nie jest winny zamiaru, ale jego gwałtowność i upór przyczyniają się do tragedii, a on sam uznaje swoje czyny za straszliwe.
- Czy dążenie do prawdy może być dla człowieka niebezpieczne?Edyp szuka prawdy, by ocalić miasto, ale poznanie jej niszczy jego życie.
- Czy człowiek może uciec przed przeznaczeniem?W tragedii każda próba uniknięcia wyroczni prowadzi do jej spełnienia.
- Jak Sofokles pokazuje kruchość ludzkiego szczęścia i władzy?Edyp, ratownik i wzór władcy, upada tak nagle, że chór zaleca nie nazywać nikogo szczęśliwym przed śmiercią.
Plan nauki
„Król Edyp”: jak się nauczyć w jeden wieczór
Kroki w kolejności, z orientacyjnym czasem. Czas czytania liczymy ze streszczenia, czas quizu z liczby pytań.
- 2 minPrzeczytaj 5 punktów z „O czym to jest” na górze strony i zapamiętaj zdanie główne.
- 3 minPrzejdź streszczenie część po części (7 części).
- 3 minSprawdź, kto jest kim: 10 postaci, a przycisk „zakryj opisy” pozwala się przepytać.
- 25 minRozwiąż quiz (75 pytań), po każdej odpowiedzi wyjaśnienie.
- 5 minWydrukuj test z kluczem odpowiedzi i sprawdź się na papierze.
Cytaty
Ćwicz cytaty z lektury „Król Edyp”
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania o lekturę „Król Edyp”
Kto napisał lekturę „Król Edyp” i kiedy powstała?
Autorem lektury „Król Edyp” jest Sofokles. Przybliżony czas powstania: ok. 429 p.n.e. Lektura należy do epoki: antyk (do V w. n.e.). Dokładna data nie jest znana: najczęściej przyjmuje się, że tragedię wystawiono około 429 roku przed Chr., w pierwszych latach wojny peloponeskiej (Kazimierz Morawski pisze: „krótko po roku 430”).
O czym jest lektura „Król Edyp” w jednym zdaniu?
Edyp, król Teb, szuka zabójcy poprzedniego władcy i odkrywa, że jest nim on sam, a jego żoną jest własna matka, więc w rozpaczy się oślepia.
Z ilu części składa się lektura „Król Edyp”?
W naszym opracowaniu lektura „Król Edyp” ma 7 części: Błaganie o ratunek i wyrocznia z Delf, Pierwsza pieśń chóru, Klątwa Edypa i spór z Tejrezjaszem, Kłótnia z Kreonem i opowieść o rozdrożu oraz 3 kolejne części. Każdą omawiamy w streszczeniu osobno.
Kim są najważniejsi bohaterowie lektury „Król Edyp”?
Edyp (król Teb). Syn Lajosa i Jokasty, wychowany w Koryncie przez Polybosa. Jokasta (królowa Teb, żona i matka Edypa). Wdowa po Lajosie, siostra Kreona. Kreon (brat Jokasty). Syn Menojka, przywozi wyrocznię z Delf.
Do jakiego gatunku należy lektura „Król Edyp”?
Tragedia grecka z podziałem na prolog, parodos, cztery epejsodia przedzielone stasimonami i eksodos; pieśni śpiewa chór starców tebańskich. Akcja polega na stopniowym odkrywaniu prawdy (rozpoznanie) i opiera się na ironii tragicznej: bohater klnie zabójcę, nie wiedząc, że przeklina siebie.
Czy lektura „Król Edyp” jest na egzaminie?
W zestawieniu arkuszy CKE z lat 2019–2026 (termin główny) lektura „Król Edyp” się nie pojawiła. Należy do lektur etapu: Liceum. Wiedzę sprawdzisz w quizie (75 pytań) i w teście do druku.
Jaki temat wypracowania pasuje do lektury „Król Edyp”?
Do lektury „Król Edyp” pasują m.in. tematy: „Czy Edyp ponosi winę za swój los?”, „Czy dążenie do prawdy może być dla człowieka niebezpieczne?”, „Czy człowiek może uciec przed przeznaczeniem?” i „Jak Sofokles pokazuje kruchość ludzkiego szczęścia i władzy?”. Tezę i argumenty z cytatami znajdziesz w streszczeniu.
Ile pytań ma quiz z lektury „Król Edyp” i czy da się wydrukować test?
Quiz z lektury „Król Edyp” ma 75 pytań, a po każdej odpowiedzi pokazujemy wyjaśnienie. Test do druku w formacie A4 ma klucz odpowiedzi i progi ocen.
Motywy tej lektury mają osobne strony z innymi lekturami i planem wypracowania: Wina i kara.
Epoka: Antyk.
Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Król Edyp”
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Z tej samej epoki
