Sofokles
Lektura „Król Edyp” w jednym zdaniu
Edyp, król Teb, szuka zabójcy poprzedniego władcy i odkrywa, że jest nim on sam, a jego żoną jest własna matka, więc w rozpaczy się oślepia.
7 części · 3 min czytania
Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.
Dalsze części są schowane, żeby nie zdradzić fabuły. Odsłonisz je jednym kliknięciem.
Edyp, król Teb, szuka zabójcy poprzedniego władcy i odkrywa, że jest nim on sam, a jego żoną jest własna matka, więc w rozpaczy się oślepia.
„Ten dzień cię zrodzi i ten cię zabije.”Tejrezjasz
„Cnocie czas jeden świadectwo wystawi, / A złość nieprawych dzień jeden wyjawi.”Kreon
„Nieszczęsny, niech byś nie wiedział, kim jesteś.”Jokasta
„Biada, już jawnym to, czegom pożądał, / O słońce, niech bym już cię nie oglądał!”Edyp
„Śmiertelnika tu żadnego zwać szczęśliwym nie należy / Aż bez cierpień i bez klęski krańców życia nie przebieży.”Chór
18 punktów
W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.
Na sprawdzian i wypracowanie
Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.
Epejsodion I
Edyp ogłasza przed starszyzną, że zabójcę Lajosa trzeba odtrącić od domów i świątyń. Rzuca klątwę na sprawcę, nie wiedząc, że mówi o sobie.
„Ja więc i Bogu i zbrodni ofierze Ślubuję taką służbę i przymierze.”Edyp
Dlaczego ważna: To przykład ironii tragicznej: słowa Edypa obracają się przeciw niemu.
W streszczeniu →Epejsodion I
Tejrezjasz nie chce wyjawić prawdy, ale po obelgach Edypa mówi mu, że to on jest zabójcą. Edyp nie wierzy i podejrzewa, że wróżbita działa z Kreonem.
„Którego szukasz, ty jesteś mordercą.”Tejrezjasz
Dlaczego ważna: Ślepy wróżbita widzi prawdę, a król, który ma zdrowe oczy, jej nie dostrzega.
W streszczeniu →Epejsodion II
Gdy Jokasta mówi o śmierci Lajosa na rozdrożu, Edyp opowiada o swojej wędrówce z Koryntu i bójce ze starcem właśnie na tym rozdrożu. Zaczyna się bać, że sam jest zabójcą.
„Oddałem z lichwą; ugodzon kosturem Runął on na wznak ze środka siedzenia.”Edyp
Dlaczego ważna: To pierwszy moment, w którym Edyp podejrzewa, że wyrocznia mogła się spełnić.
W streszczeniu →Epejsodion III
Posłaniec przynosi wiadomość o śmierci Polybosa, co ma uspokoić Edypa. Chcąc go pocieszyć, ujawnia jednak, że Edyp nie jest synem Polybosa.
„Polybos tobie żadnym nie był krewnym.”Posłaniec z Koryntu
Dlaczego ważna: Dobra wiadomość odsłania prawdę o pochodzeniu Edypa.
W streszczeniu →Epejsodion IV
Stary pasterz nie chce mówić, ale pod groźbą chłosty wyznaje, że dziecko oddała mu Jokasta, a on przekazał je posłańcowi. Edyp rozumie, że jest tym dzieckiem.
„Dałem; bodajbym dnia tego był zginął.”Sługa Lajosa
Dlaczego ważna: To punkt zwrotny, po którym Edyp zna całą prawdę.
W streszczeniu →Eksodos
Posłaniec domowy relacjonuje, że Jokasta powiesiła się, a Edyp sprzączkami z jej szaty zranił sobie oczy. Edyp wołał przy tym, że jego oczy nie będą już oglądać tego, co wycierpiał i co uczynił.
„Bo sprzączki z szaty wyrwawszy złociste, Którymi ona spinała swe suknie, Wzniósł je i wraził w swych oczu źrenice,”Posłaniec domowy
Dlaczego ważna: Edyp sam karze się za to, że nie dostrzegał prawdy.
W streszczeniu →Eksodos
Ślepy Edyp prosi Kreona o zajęcie się córkami, a Kreon przyprowadza Antygonę i Ismenę. Edyp je obejmuje i opłakuje, bo spotka je hańba z powodu jego czynów.
„Lecz o biedaczki, sieroce dziewczęta, Które siadały tu ze mną pospołu,”Edyp
Dlaczego ważna: Ostatnia scena pokazuje człowieka złamanego, ale myślącego o najbliższych.
W streszczeniu →Mapa postaci
Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.
Najczęstsze pomyłki
Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.
MitEdyp od początku wie, że zabił Lajosa i że Jokasta jest jego matką.
NaprawdęPrzez większość tragedii Edyp uważa się za syna Polybosa. Podejrzewać zaczyna dopiero, gdy Jokasta mówi o rozdrożu, a pewność ma dopiero po zeznaniu pasterza.
Części: Epejsodion IIEpejsodion IV
MitLajosa zabili rozbójnicy, a Edyp nie miał z tym nic wspólnego.
NaprawdęO rozbójnikach mówi sługa, który uciekł z miejsca napadu. Z opowieści samego Edypa wynika jednak, że to on w gniewie zabił na rozdrożu starca, czyli Lajosa, nie wiedząc, kim on jest.
Części: PrologEpejsodion II
MitW tragedii Edyp odgaduje zagadkę Sfinksa.
NaprawdęRozwiązanie zagadki to wydarzenie sprzed akcji. Postaci tylko je wspominają (Edyp mówi, że pokonał Sfinksa rozumem), a treść zagadki w tragedii nie pada.
Części: PrologEpejsodion I
MitEdyp oślepia się na scenie, zaraz po zeznaniu pasterza.
NaprawdęNajpierw Edyp wbiega do pałacu i widzi martwą Jokastę. Wtedy sprzączkami z jej szaty rani sobie oczy; opowiada o tym posłaniec domowy.
Części: Epejsodion IVEksodos
MitEdyp zabija Jokastę albo ona ginie na jego oczach.
NaprawdęW Epejsodionie III Jokasta wybiega do pałacu i odbiera sobie życie poza sceną. Edyp znajduje ją powieszoną i rozplątuje węzeł.
Części: Epejsodion IIIEksodos
MitKreon od razu wypełnia prośbę Edypa i wygania go z miasta.
NaprawdęKreon odpowiada, że najpierw chce zapytać bogów, co robić. Każe też Edypowi wejść do domu.
Części: Eksodos
MitPosłaniec z Koryntu i sługa Lajosa to ta sama osoba.
NaprawdęTo dwaj pasterze. Sługa Lajosa dał niemowlę posłańcowi z Koryntu na Kiteronie, a ten oddał je Polybosowi.
Części: Epejsodion IIIEpejsodion IV
4 tematy
Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.
TezaEdyp nie wie, kim są jego rodzice, więc nie jest winny zamiaru, ale jego gwałtowność i upór przyczyniają się do tragedii, a on sam uznaje swoje czyny za straszliwe.
Edyp ucieka z Koryntu, by uniknąć wyroczni, i nie wie, że w ten sposób zbliża się do własnej rodziny.
Epejsodion II„Aby przenigdy nie zaznać nieszczęścia, Hańby, która by spełniła tę wróżbę.”
Zabija starca z orszakiem w gniewie, bo ten uderzył go na rozdrożu, nie wiedząc, że to Lajos.
Epejsodion II„Oddałem z lichwą; ugodzon kosturem Runął on na wznak ze środka siedzenia.”
Mimo że nie działał świadomie, po poznaniu prawdy uznaje ogrom swoich czynów i karze się ślepotą.
Eksodos„Spełniłem ja czyny, Że żaden stryczek nie zmógłby tej winy.”
TezaEdyp szuka prawdy, by ocalić miasto, ale poznanie jej niszczy jego życie.
Edyp rozpoczyna śledztwo z troski o miasto, nie zdając sobie sprawy, że dotyczy ono jego samego.
Prolog„Zmarłemu służąc, usłużę więc sobie.”
Jokasta, która już rozumie prawdę, błaga męża, by przestał pytać, ale on nie rezygnuje.
Epejsodion III„Nieszczęsny, niech byś nie wiedział, kim jesteś.”
Po przesłuchaniu pasterza Edyp pojmuje, że jego życie opiera się na zbrodni popełnionej bez jego wiedzy.
Epejsodion IV„Życie mam, skąd nie przystoi, i żyłem, Z kim nie przystało — a swoich zabiłem.”
TezaW tragedii każda próba uniknięcia wyroczni prowadzi do jej spełnienia.
Według Jokasty Lajos, chcąc uniknąć wróżby, kazał porzucić dziecko w górach, a według sługi dała mu je sama Jokasta; dziecko trafia jednak do Koryntu i wraca do Teb jako dorosły.
Epejsodion II„Iż kiedyś śmierć go z rąk syna pokona, Co zeń zrodzony — i z mojego łona.”
Edyp opuszcza Korynt, by nie zabić ojca i nie poślubić matki, a idzie prosto do Teb i na rozdroże, gdzie spotyka Lajosa.
Epejsodion II„zdala od Koryntu Błądziłem, kroki gwiazdami kierując,”
Wieść o śmierci Polybosa miała uspokoić Edypa, a posłaniec przy okazji ujawnia, że Edyp nie jest jego synem, co prowadzi do odkrycia prawdy.
Epejsodion III„Wiedz, iż z rąk moich otrzymał cię w darze.”
TezaEdyp, ratownik i wzór władcy, upada tak nagle, że chór zaleca nie nazywać nikogo szczęśliwym przed śmiercią.
Na początku Edyp jest podziwiany jako człowiek, który uwolnił Teby od Sfinksa.
Prolog„Tyś bo przybywszy, gród stary Kadmosa Od strasznych ofiar dla Sfinksa wyzwolił,”
Podejrzliwość i gniew sprawiają, że grozi śmiercią szwagrowi, który chciał mu pomóc.
Epejsodion II„Nic mniej; chcę śmierci twojej, nie wygnania.”
Na końcu ślepy król, który prosi o wygnanie, jest dla chóru przykładem, że nikt nie może być pewny swojego szczęścia.
Eksodos„Śmiertelnika tu żadnego zwać szczęśliwym nie należy”
Zanim pójdziesz na sprawdzian
Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.
12 haseł
Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.
Dalej
Cytaty
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
W liczbach
Pytania i odpowiedzi
W 5 punktach: W Tebach szaleje zaraza, a wyrocznia z Delf nakazuje ukarać zabójcę dawnego króla Lajosa, wtedy miasto zostanie uwolnione. Król Edyp rzuca klątwę na nieznanego mordercę, a wróżbita Tejrezjasz, zmuszony do mówienia, oskarża samego Edypa, który widzi w tym spisek Kreona. Jokasta opowiada o wróżbie dla Lajosa i jego śmierci na rozdrożu, a Edyp przypomina sobie, że właśnie w takim miejscu zabił starca. Posłaniec z Koryntu przynosi wieść o śmierci Polybosa i wyjawia, że Edyp był tam tylko przybranym synem, a stary sługa Lajosa przyznaje, że to Edyp jest dzieckiem, które dostał od Jokasty i oddał posłańcowi. Edyp poznaje, że zabił ojca i poślubił matkę, Jokasta się wiesza, a on oślepia się sprzączkami z jej szaty i prosi Kreona o wygnanie.
Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 35 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 7 części po kilka zdań każda i zajmuje około 3 minut.
Plan wydarzeń ma 18 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Teby nęka zaraza, a mieszkańcy z kapłanem Zeusa błagają Edypa o ratunek. Kończy się na: Chór kończy tragedię słowami, że nikogo nie można zwać szczęśliwym przed śmiercią.
Najważniejsze sceny to: Klątwa na zabójcę Lajosa, Spór z Tejrezjaszem, Opowieść Edypa o rozdrożu, Wieść z Koryntu oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.
Częsty mit: Edyp od początku wie, że zabił Lajosa i że Jokasta jest jego matką. Fakt: Przez większość tragedii Edyp uważa się za syna Polybosa. Podejrzewać zaczyna dopiero, gdy Jokasta mówi o rozdrożu, a pewność ma dopiero po zeznaniu pasterza. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.
Słowniczek ma 12 haseł: tragedia, fatum, ironia tragiczna, wina tragiczna, katharsis, chór oraz 6 kolejnych haseł.
Do tematu „Czy Edyp ponosi winę za swój los?” pasuje teza: Edyp nie wie, kim są jego rodzice, więc nie jest winny zamiaru, ale jego gwałtowność i upór przyczyniają się do tragedii, a on sam uznaje swoje czyny za straszliwe. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.
Rozwiąż quiz: 75 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Z tej samej epoki
Lektury według etapu
Odkrywaj
