Pan Tadeusz – quiz i test

O zamek Horeszków. Hrabia, krewny Horeszków po kądzieli, i Sędzia toczą proces o stare zamczysko stojące niedaleko dworu; w księdze I pada zdanie, że „o ten zamek dziś toczy się sprawa”.

Scyzoryk. W księdze II Gerwazy wspomina „mój rapier Scyzorykiem zwany”, którym przysiągł pomścić swojego pana. Żartobliwa nazwa kontrastuje z rozmiarem długiego rapiera.

Kusy i Sokół. Kusy jest chartem Rejenta, a Sokół – Asesora. Spór o to, który pies pierwszy dopadł szaraka, zaczyna się w księdze I i rozstrzyga dopiero w księdze XI.

Na cymbałach. W księdze XII Jankiel gra „Koncert nad koncertami”, który przywołuje dzieje Polski od Konstytucji 3 maja po nadejście legionów. Jankiel słynie z gry na instrumencie, który poemat nazywa „narodu swego instrumentem”.

Na rogu. W księdze IV Wojski zadął w swój „róg bawoli, długi, cętkowany, kręty” i odegrał całe polowanie, a echo w puszczy powtarzało jego granie.

Z oddziałem rosyjskim. W księdze IX szlachta i Soplicowie walczą z rosyjskimi jegrami, którymi dowodzą major Płut i kapitan Ryków. Szalę boju przechyla manewr Wojskiego.

Uwolnić chłopów. W księdze XII Tadeusz radzi się Zosi, bo chłopi są „nie moi, lecz twoi poddani”, i proponuje: „Sami wolni, uczyńmy i włościan wolnemi”. Pleban ogłasza wieśniakom jego wolę.

Dobrzyn. Księga VI („Zaścianek”) opisuje słynną osadę drobnej szlachty, z której ruszają uczestnicy zajazdu. Najwięcej znaczy tam stary Maciek, zwany przez swoich Królikiem.

Na zająca. To polowanie z chartami na zająca. Na niedźwiedzia polują dopiero w księdze IV. II

Że w puszczy jest niedźwiedź. Gajowy woła: „Niedźwiedź, mospanie!”. Wszyscy szykują obławę. III

Kluczyk i liścik. Telimena daje mu kluczyk i liścik. III

Mrówki. Tadeusz pomaga jej strząsnąć mrówki i oboje się godzą. V

Z pozwem. Woźny Protazy wiezie pozew, ale zastaje dwór pusty. VI

„A głupi!”. Maciek wytyka szlachcie, że kłóci się, a na zajazd idzie chętnie. VII

Kometę. Wojski opowiada o gwiazdach, a wszyscy patrzą na nową kometę. VIII

Płut napastuje Telimenę i całuje ją w ramię. Policzek Tadeusza i strzał z krócicy zaczynają bitwę. IX

Za Niemen, do Księstwa Warszawskiego. Po bitwie grozi im kara od władz rosyjskich. X

Nakreślił w powietrzu krzyż, czyli przebaczył. Gerwazy przez lata ukrywał, że Stolnik przebaczył zabójcy. X

Oba charty łapią zająca w tej samej chwili. Wojski ogłasza remis, bo oba psy były równie szybkie. XI

Dąbrowski. W Soplicowie stają Dąbrowski, Kniaziewicz i inni generałowie. XI

Mazurkiem Dąbrowskiego. Polonez Trzeciego Maja brzmi wcześniej. Na końcu Jankiel gra „Jeszcze Polska nie zginęła”, czyli Mazurek Dąbrowskiego (w tekście: „Marsz Dąbrowski”). XII

Kraj lat dziecinnych. Wspomnienie dzieciństwa na Litwie daje emigrantowi ukojenie. Ep

Jacek Soplica. W księdze X umierający bernardyn wyznaje w spowiedzi: „Jam jest Jacek Soplica…”. Habit zakonnika przywdział z pokory, by odpokutować dawne winy.

Ojcem. Tadeusz jest synem Jacka, brata Sędziego. Jacek ukrywał przed synem, kim jest, i chciał go ożenić z Zosią, by naprawić dawne krzywdy wobec Horeszków.

Stolnika Horeszkę. Gerwazy opowiada w księdze II, jak podczas napaści Moskali na zamek Jacek strzelił spod bramy do Stolnika stojącego na ganku. Jacek sam przyznaje się do tego w spowiedzi w księdze X.

Ksiądz Robak. W księdze IV, gdy niedźwiedź dopada Tadeusza i Hrabiego, bernardyn wyrywa Klucznikowi z rąk starą strzelbę Horeszków i trafia zwierza „w sam środek paszczęki”. Gerwazy woła potem: „Chwała księdzu!”.

Gerwazy. W księdze VII („Rada”) Klucznik wygłasza mowę o krzywdach Horeszków i namawia zebraną szlachtę do zajazdu. Naradę przerywa przybycie Hrabiego z posiłkami.

Gerwazemu. W księdze X Robak każe Sędziemu zostać „sam z Klucznikiem” i patrząc w oczy Gerwazemu, opowiada swoje życie. Gerwazy wyjawia mu wtedy, że umierający Stolnik nakreślił krzyż w powietrzu na znak, że przebacza zabójcy.

Wnuczką. Gerwazy mówi w księdze XI, że Zosia „jest Stolnika wnuczką” – córką Ewy Horeszkówny. Wychowywała ją Telimena, a utrzymywał potajemnie Jacek.

Asesor i Rejent. Rejent chwali Kusego, a Asesor Sokoła. I

Nieznajomą dziewczynę, która ucieka. Dziewczyna szybko ucieka. Później okaże się, że to Zosia. I

Gerwazy. Klucznik Gerwazy opowiada o śmierci Stolnika od strzału Jacka Soplicy. II

Gerwazy. Po kłótni Gerwazy i Hrabia naradzają się w nocy na zamku. V

Hrabia. Przybywa Hrabia i szlachta rusza z nim na Soplicowo. VII

Hrabia. Hrabia ze szlachtą zajmuje dwór i zamyka rodzinę Sędziego. VIII

Hrabiego. Koń Hrabiego pada, a Robak go osłania i zostaje ranny. IX

Podkomorzy. Podkomorzy podaje Zosi rękę i prowadzi taniec. XII

Trzynastozgłoskowcem. Każdy wers ma 13 sylab ze średniówką po siódmej sylabie (7+6), np. „Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy”. Wersy rymują się parami.

„Litwo! Ojczyzno moja!”. Inwokacja otwiera księgę I i jest zwrotem do Litwy: „Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie”. Poeta prosi w niej Matkę Boską o powrót do ojczyzny.

1811–1812. Księgi I–X rozgrywają się w ciągu kilku dni 1811 roku, a księgi XI („Rok 1812”) i XII – wiosną 1812 roku, gdy na Litwę wkracza armia Napoleona.

W Wilnie. W księdze I czytamy, że Tadeusz „od dzieciństwa mieszkał w Wilnie, wielkim mieście” pod opieką księdza i wraca do Soplicowa po skończeniu nauk.

W Paryżu, w latach 1832–1834. Mickiewicz pisał poemat na emigracji po upadku powstania listopadowego, a wydał go w 1834 roku. W Epilogu wspomina, że dumał o kraju „na paryskim bruku”.

W karczmie Jankiela. Rozmowa toczy się w karczmie przed polowaniem. IV

W Paryżu. Narrator mówi o dumaniu „na paryskim bruku”. Ep