Adam Mickiewicz
Lektura „Dziady cz. III” w jednym zdaniu
Uwięziony Gustaw staje się Konradem, wyzywa Boga w imię narodu, ratuje go ksiądz Piotr, a dramat pokazuje carski terror w Wilnie i kończy się Ustępem o Rosji.
11 części · 7 min czytania
Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.
Posłuchaj streszczenia
Dalsze części są schowane, żeby nie zdradzić fabuły. Odsłonisz je jednym kliknięciem.
Uwięziony Gustaw staje się Konradem, wyzywa Boga w imię narodu, ratuje go ksiądz Piotr, a dramat pokazuje carski terror w Wilnie i kończy się Ustępem o Rosji.
„Ludzie! każdy z was mógłby, samotny, więziony, / Myślą i wiarą zwalać i podźwigać trony.”Duch
„Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie, / Zapomnij o mnie.”Jan Sobolewski
„Nazywam się Milijon — bo za milijony / Kocham i cierpię katusze.”Konrad
„Pan maluczkim objawia, / Czego wielkim odmawia.”Chór aniołów
„A imię jego czterdzieści i cztery.”Ksiądz Piotr
„Nic nie wiem, nie powiem!”Cichowski (w opowieści Adolfa)
„Jeśli kto władzę cierpi, nie mów, że jej słucha; / Bóg czasem daje władzę w ręce złego ducha.”Ksiądz Piotr
„Niech wam zwiastują wolność, jak żurawie wiosnę.”poeta
21 punktów
W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.
Na sprawdzian i wypracowanie
Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.
Prolog
Po wizycie Anioła i duchów Więzień zapisuje na ścianie dwa napisy po łacinie: jeden o śmierci Gustawa, drugi o narodzinach Konrada. Obie daty to 1 listopada 1823 roku.
„HIC NATUS EST CONRADUS”napis Więźnia na ścianie
Dlaczego ważna: Oznacza przemianę bohatera: zwykle odczytuje się to jako koniec nieszczęśliwego kochanka Gustawa z IV części i narodziny Konrada walczącego o naród.
W streszczeniu →Scena I
Jan Sobolewski opowiada, jak z więzienia wywożono na Sybir chłopców w kajdanach. Janczewski wołał z kibitki o Polsce, a Wasilewski, zbity na śledztwie, nie mógł iść, upadł na schodach i żołnierz zaniósł go do kibitki.
„Jeszcze Polska nie zginęła”Janczewski (w relacji Jana Sobolewskiego)
Dlaczego ważna: Pokazuje, że Rosjanie niszczą młode pokolenie, i buduje wspólnotę więźniów, którzy czują się odpowiedzialni za ofiary.
W streszczeniu →Scena II
Konrad czuje się poetą potężniejszym od innych ludzi i wzywa Boga do rozmowy. Żąda władzy nad duszami, żeby uszczęśliwić naród, a gdy Bóg milczy, oskarża Go o brak miłości.
„Daj mi rząd dusz!”Konrad
Dlaczego ważna: Pokazuje, że miłość do narodu może stać się pychą, a zbuntowany człowiek przegrywa, gdy chce być równy Bogu.
W streszczeniu →Scena III
Ksiądz Piotr odprawia egzorcyzmy nad nieprzytomnym Konradem i zmusza złego ducha do ujawnienia prawdy. Potem leży krzyżem i prosi Boga, by sam mógł przyjąć wszystkie kary za winy młodszego grzesznika.
„A ja za jego winy przyjmę wszystkie kary”Ksiądz Piotr
Dlaczego ważna: Pokonuje pychę Konrada pokorą i miłością bliźniego, więc to nie bunt, lecz ofiara okazuje się drogą do ratunku.
W streszczeniu →Scena V
Piotr widzi Polskę jako naród ukrzyżowany przez władców Europy i zmartwychwstający. Widzi też zapowiedź wskrzesiciela narodu o imieniu «czterdzieści i cztery».
„A imię jego będzie czterdzieści i cztery”Ksiądz Piotr
Dlaczego ważna: Przedstawia mesjanizm, czyli wiarę, że cierpienie Polski ma sens i przyniesie wolność, a także nadzieję na przyszłego przywódcę.
W streszczeniu →Scena VIII
Na balu u Nowosilcowa wpada niewidoma Pani Rollison i oskarża Senatora o śmierć syna. Chwilę potem piorun uderza w dom Doktora i zabija go, a wcześniej Piotr przepowiedział mu, że dziś stanie przed Bogiem.
„Ha, tyranie! syn mój, syn nie żyje!”Pani Rollison
Dlaczego ważna: Pokazuje, że władca terroru nie jest bezkarny, a sprawiedliwość boska dosięga donosiciela.
W streszczeniu →Ustęp
Rosyjski wieszcz porównuje pomnik Piotra I z pomnikiem Marka Aureliusza i mówi, że koń z carem jest zatrzymany nad przepaścią jak zamarznięta kaskada. Pyta, co stanie się z nią, gdy wiatr z zachodu ogrzeje to państwo.
„I cóż się stanie z kaskadą tyraństwa?”rosyjski wieszcz
Dlaczego ważna: Pokazuje Rosję jako państwo tyranii, które może upaść, gdy zaświeci słońce wolności.
W streszczeniu →Mapa postaci
Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.
Najczęstsze pomyłki
Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.
MitGustaw i Konrad to dwie osoby.
NaprawdęTo ten sam bohater: w Prologu Więzień zapisuje, że Gustaw umarł, a narodził się Konrad, i od tej pory występuje już jako Konrad.
MitPod koniec Wielkiej Improwizacji Bóg odpowiada Konradowi.
NaprawdęBóg milczy. Konrad chce krzyknąć, że Bóg nie jest ojcem świata, ale…, a dopowiada Głos Diabła: «Carem!». Wtedy Konrad pada zemdlony.
Części: II
MitKsiądz Piotr ratuje Konrada w trakcie Wielkiej Improwizacji.
NaprawdęPiotr pojawia się dopiero w następnej scenie, gdy Konrad leży nieprzytomny. Wtedy odprawia egzorcyzmy i ofiaruje za niego własne cierpienie.
MitWidzenie Polski jako Chrystusa i zapowiedź «czterdziestu i czterech» ma Konrad.
NaprawdęWidzenie ma ksiądz Piotr, który modli się w swojej celi.
Części: V
MitSłowa «Jeszcze Polska nie zginęła» wypowiada Konrad albo Jan Sobolewski.
NaprawdęWoła je Janczewski w kibitce wywożącej studentów, a Jan Sobolewski tylko o tym opowiada.
Części: I
MitPiorun na balu zabija Senatora Nowosilcowa.
NaprawdęPiorun uderza w dom Doktora, który donosił na Czartoryskiego i Lelewela, i zabija go chwilę po tym, jak Piotr zapowiedział mu śmierć. Senator tylko cofa się przed Panią Rollison i przeżywa.
Części: VIII
MitWszyscy Rosjanie w utworze są wrogami Polaków.
NaprawdęRosyjski oficer Bestużew powstrzymuje Justyna Pola przed zabiciem Senatora, a w Ustępie poeta zwraca się do rosyjskich przyjaciół i wspomina Rylejewa oraz Bestużewa.
4 tematy
Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.
TezaKonrad działa z miłości do narodu, ale jego pycha prowadzi go do buntu przeciw Bogu i dopiero pokora Piotra ratuje go przed zgubą.
Konrad mówi, że jego miłość obejmuje cały naród, wszystkie pokolenia, i dlatego żąda od Boga mocy, by go uszczęśliwić.
II„Ja kocham cały naród!”
Jednocześnie chce dorównać Bogu i rządzić duszami, więc jego bunt jest też aktem pychy.
II„Ja chcę duszami władać, jak Ty nimi władasz”
Po upadku Konrad zostaje uratowany nie przez własną moc, lecz przez modlitwę i ofiarę księdza Piotra, który przyjmuje na siebie jego winy.
III„Módl się, bo strasznie Pańska dotknęła cię ręka”
TezaAutor przedstawia władzę opartą na lęku, donosach i okrucieństwie wobec młodzieży, a jej urzędnicy są cyniczni i służalczy.
Jan Sobolewski opowiada o wywózce studentów na Sybir; milczący tłum boi się cara i nikt nie śmie protestować.
I„Lud, wojsko czuje, — milczy, — tak boją się cara.”
Senator i jego ludzie traktują okrucieństwo jak rozrywkę: dziwią się, że Rollison przeżył trzysta kijów.
VIII„Trzysta kijów dziecięciu — figurez-vous? żyje!”
Ten sam Senator na balu tańczy menueta, a młodzi mówią o nim z oburzeniem, bo jeszcze wczoraj katował niewinnych.
VIII„Wczora mordował, tańczy dziś”
TezaW widzeniu księdza Piotra naród polski cierpi jak Chrystus, a jego męka ma przynieść zmartwychwstanie i wolność.
Prześladowanie młodych Polaków jest w widzeniu porównane do rzezi niewiniątek za Heroda.
V„Tyran wstał — Herod!”
Naród zostaje ukrzyżowany przez władców Europy, a potem zmartwychwstaje i unosi się ku niebu.
V„Ku niebu, on ku niebu, ku niebu ulata!”
Cierpienie ma sens także w modlitwie zwykłych ludzi: Ewa modli się za ojczyznę i za więzionego poetę.
IV„Jużem się za ojczyznę moję pomodliła”
TezaSalon warszawski jest ślepy na cierpienie narodu, a nadzieję autor widzi w młodych, którzy pamiętają o ofiarach.
Kamerjunkier przyznaje, że o Litwie wie mniej niż o Chinach, bo w salonie ważniejsze są bale i plotki.
VII„Ja myśliłem, że w Litwie to wszystko Moskale.”
Cichowski wrócił z więzienia złamany i boi się własnych słów, a salon słucha jego historii bez wyciągania wniosków.
VII„Nic nie wiem, nie powiem!”
Młodzi odwracają się od salonu i widzą w narodzie ukryty ogień, który wybuchnie spod zimnej skorupy.
VII„Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi.”
Zanim pójdziesz na sprawdzian
Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.
10 haseł
Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.
Dalej
Cytaty
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
W liczbach
Pytania i odpowiedzi
W 5 punktach: W Wilnie, w 1823 roku, Więzień w celi dawnego klasztoru pisze na ścianie, że umarł Gustaw, a narodził się Konrad. W wigilię Bożego Narodzenia więźniowie zbierają się w celi Konrada i słuchają o wywózce studentów na Sybir, a Konrad w Wielkiej Improwizacji żąda od Boga rządu dusz i pada, gdy diabeł kończy jego bluźnierstwo słowem «Carem». Ksiądz Piotr wypędza z Konrada złego ducha, ofiarowuje za niego własne cierpienie i widzi przyszłość Polski jako ukrzyżowanego i zmartwychwstałego narodu, a Senatora Nowosilcowa dręczą we śnie diabły. W Warszawie salon słucha obojętnie o losie Cichowskiego, a w Wilnie na śledztwie Nowosilcowa katują studenta Rollisona, jego ślepa matka błaga o syna, a na balu piorun zabija Doktora. Piotr zapowiada Konradowi daleką drogę, kibitki jadą na północ, a w Ustępie poeta w Rosji widzi tyranię cara i zwraca się do swoich rosyjskich przyjaciół.
Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 40 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 11 części po kilka zdań każda i zajmuje około 7 minut.
Plan wydarzeń ma 21 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Prolog: anioły i złe duchy walczą o duszę Więźnia w celi klasztoru bazylianów w Wilnie. Kończy się na: Ustęp kończy wiersz „Do przyjaciół Moskali” o rosyjskich przyjaciołach, ofiarach cara.
Najważniejsze sceny to: Napis na ścianie celi, Opowieść o wywózce studentów, Wielka Improwizacja, Egzorcyzm i ofiara Piotra oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.
Częsty mit: Gustaw i Konrad to dwie osoby. Fakt: To ten sam bohater: w Prologu Więzień zapisuje, że Gustaw umarł, a narodził się Konrad, i od tej pory występuje już jako Konrad. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.
Słowniczek ma 10 haseł: dramat romantyczny, mesjanizm, prometeizm, Wielka Improwizacja, egzorcyzmy, kibitka oraz 4 kolejne hasła.
Do tematu „Czy Konrad z Wielkiej Improwizacji jest bohaterem, czy człowiekiem opanowanym przez pychę?” pasuje teza: Konrad działa z miłości do narodu, ale jego pycha prowadzi go do buntu przeciw Bogu i dopiero pokora Piotra ratuje go przed zgubą. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.
Tak. Nagranie ma 11:02 min i jest czytane syntetycznym głosem, a czytane zdanie jest podświetlane.
Rozwiąż quiz: 77 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Lektury według etapu
Odkrywaj
