Dziady cz. III – quiz i test

w klasztorze bazylianów w Wilnie. Didaskalia Prologu mówią o celi w klasztorze bazylianów przy ulicy Ostrobramskiej w Wilnie, przerobionym na więzienie stanu. Tu toczą się też sceny I–III.

że umarł Gustaw, a narodził się Konrad. Łaciński napis mówi, że 1 listopada 1823 roku zmarł Gustaw, a narodził się Konrad. Zwykle odczytuje się to jako przemianę nieszczęśliwego kochanka z IV części w bojownika za ojczyznę.

w wigilię Bożego Narodzenia. Frejend mówi, że jutro jest Narodzenie Boże, a kapral pozwala więźniom spędzić razem wieczór wigilijny. Tę datę przypomina też kolęda w scenie III.

jest najdalej i nie słychać z niej śpiewu. Frejend zauważa, że cela Konrada przylega do muru kościoła i nikt nie usłyszy śpiewów. Komin miała cela Żegoty, ale była za mała.

o wywożeniu studentów na Sybir. Sobolewski wracał ze śledztwa i widział, jak w kibitkach wywożono na Sybir studentów ze Żmudzi. Jego relacja jest jednym z najmocniejszych obrazów martyrologii.

był tak zbity, że żołnierz zaniósł go do kibitki. Wasilewski po kijach na śledztwie nie mógł iść i upadł na schodach. Żołnierz niósł go z rozpostartymi rękami jak zdjętego z krzyża, co łączy cierpienie więźniów z męką Chrystusa.

kruk. Konrad czuje się orłem, który widzi przyszłość, ale olbrzymi kruk zakrywa niebo i plącze mu myśli. Kruk bywa odczytywany jako znak zła i potęgi cara.

o władzę nad ludzkimi duszami. Konrad woła „Daj mi rząd dusz!”, bo chce uszczęśliwić naród tak, jak Bóg rządzi światem. Gdy Bóg milczy, Konrad zaczyna bluźnić.

diabeł kończy bluźnierstwo słowem „Carem”, a Konrad pada. Konrad chce krzyknąć, że Bóg nie jest ojcem świata, ale ostatnie słowo wypowiada Głos diabła. Konrad pada zemdlony, a duchy z lewej strony chcą porwać jego duszę.

odprawia egzorcyzmy i wypędza złego ducha. Ksiądz Piotr zmusza diabła, który przemawia ustami Konrada, do mówienia prawdy, a potem go wypędza. Następnie ofiaruje się Bogu za grzesznika.

za uwięzionych Litwinów i poetę, którego czytała. Ewa usłyszała od Litwina o prześladowaniach i modli się za więźniów, a osobno za autora piosenek, które czytała. W interpretacjach jej czysta modlitwa wspiera Konrada.

że car okazuje mu łaskę, a potem niełaskę. Senator śni najpierw o orderach i tytułach, a potem o tym, że cesarz odwraca się od niego, a dwór szydzi. Największą męką jest dla niego utrata łaski cara.

Cichowskiego. Adolf zna Cichowskiego i na prośbę Panny opowiada w salonie jego historię, bo – jak mówi Panna – „to rzecz ważna, narodowa”. Słuchają go wszyscy, także towarzystwo przy stoliku.

zabija go piorun w jego domu. W czasie balu piorun uderza w dom Doktora i zabija go, topiąc srebrne ruble w biurku. Wcześniej ksiądz Piotr zapowiedział mu, że dziś stanie przed Bogiem, więc goście w popłochu uciekają, a Senator pyta, czy to nie boska kara.

pierścionek, by go sprzedał na ubogich i mszę. Konrad rozpoznaje w księdzu człowieka ze snu, który wyciągnął go z otchłani. Ksiądz w zamian zapowiada mu daleką drogę i spotkanie z mężem, który powita go w imię Boże.

bo zmienił imię albo wiarę ojców. Guślarz tłumaczy, że kochanek zmienił wiarę ojców albo imię. Zwykle odczytuje się to jako aluzję do przemiany bohatera IV części w więźnia z III części.

ukochanego, jadącego z wozami na północ. Kobieta rozpoznaje w czarnym stroju swojego ukochanego, który jedzie na przedzie wozów od Wilna ku północy, czyli na zesłanie. Ma pierś zbroczoną krwią z wielu ran.

przywódcą młodzieży, gotowym przyjąć winę za innych. Tomasz stał na czele towarzystwa i proponuje, by kilku starszych i samotnych wzięło na siebie winę wszystkich. Przedmowa nazywa naczelnikiem młodzieży Tomasza Zana.

byłym legionistą, wcielonym siłą do wojska carskiego. Kapral służył w legionach pod Dąbrowskim, a car przerobił go na Moskala. Broni imienia Maryi i to on sprowadza do Konrada księdza Piotra.

wesołka, który mimo bólu śpiewa piosenkę. Feliks ma rozweselać kolegów i śpiewa przewrotną piosenkę o wiernej pracy dla cara. Herbatę robi i na flecie gra Frejend.

nowym więźniem, który opowiada bajkę o diable. Żegotę aresztowano tego dnia w jego gospodarstwie. Opowiada bajkę Goreckiego o diable, który zakopał ziarno, a ono wyrosło na wiosnę.

bo szanował imię Maryi i kochał naród. Archanioł Pierwszy zarzuca Konradowi, że nie kochał Boga, a Archanioł Drugi odpowiada, że szanował imię Matki Bożej i kochał naród. Anioły proszą o litość nad nim.

ślepą wdową, matką uwięzionego studenta. Niewidoma wdowa codziennie przychodzi do Senatora, by ratować syna. Przywozi ją pani Kmitowa, a na balu oskarża Senatora o śmierć syna.

Nowosilcow. Senatorem jest Nowosilcow, carski urzędnik, który prowadzi śledztwo w Wilnie. Bajkow, Pelikan i Botwinko to jego pomocnicy.

księcia Czartoryskiego i Lelewela. Doktor chce zyskać łaski i podsuwa Senatorowi wielkie nazwiska. Senator obiecuje mu nagrody, ale po cichu każe go aresztować, by sam zebrać zasługi.

„Kocham i cierpię katusze.”. Konrad utożsamia się z narodem i cierpi za wszystkich rodaków. To szczyt jego miłości do ojczyzny w Improwizacji.

do lawy. Wysocki mówi: „Nasz naród jak lawa”, z wierzchu zimna i twarda, ale z ogniem w środku. Elita salonowa to tylko skorupa.

Cichowski. Cichowski po uwolnieniu wciąż myśli, że jest w więzieniu, i na każde pytanie krzyczy te dwa słowa. Tak bardzo zniszczyło go śledztwo.

chór aniołów nad księdzem Piotrem. Anioły chwalą pokorę księdza Piotra, który uratował Konrada. Bóg objawia prawdę prostym, a odmawia jej dumnym mędrcom.

dramatu romantycznego. Utwór łączy sceny realistyczne z fantastycznymi, nie zachowuje jedności czasu i miejsca i miesza liryzm z dramatem. To cechy dramatu romantycznego.

carskie śledztwo przeciw studentom w Wilnie. Przedmowa mówi, że około 1822 roku car Aleksander rozpoczął prześladowanie Polaków, a carski senator założył w Wilnie „główną kwaterę katowstwa” i uwięził kilkaset studentów. Mickiewicz sam był wtedy więziony.

przyjaciołom zmarłym na wygnaniu w Rosji. Utwór jest poświęcony Sobolewskiemu, Daszkiewiczowi i Kółakowskiemu: „spółuczniom, spółwięźniom, spółwygnańcom”, zmarłym w Rosji.

Polska cierpi jak Chrystus i zmartwychwstanie. Ksiądz Piotr widzi naród sądzony jak Chrystus, ukrzyżowany i wstępujący do nieba. Szkolne opracowania nazywają to mesjanizmem: cierpienie Polski ma sens i przyniesie zbawienie.

Rakus i Borus, czyli Austria i Prusy. Rakus (Austria) daje octu, a Borus (Prusy) żółci. Krzyż jest „Z trzech wyschłych ludów”, co odczytuje się jako trzech zaborców.

czterdzieści i cztery. Ksiądz Piotr widzi dziecko z matki obcej, którego imię to czterdzieści i cztery. Jego tytułem jest „lud ludów”, a Milijonem nazywa siebie Konrad.

z Prometeuszem. Konrad buntuje się przeciw Bogu w imię szczęścia ludzi, jak Prometeusz, który wykradł bogom ogień. Taką postawę nazywa się prometeizmem.

Marka Aureliusza w Rzymie. Marek Aureliusz spokojnie jedzie wśród ludu, jakby go błogosławił, a car Piotr pędzi na koniu, który od wieku skacze nad przepaścią i wygląda, jakby miał runąć. Wieszcz pyta, co się stanie z kaskadą tyraństwa, gdy zaświeci słońce swobody.