Juliusz Słowacki
Lektura „Kordian” w jednym zdaniu
Kordian, rozczarowany podróżą po Europie, chce sam zabić cara, ale mdleje przed jego sypialnią i trafia przed pluton; dramat urywa się, zanim wiadomo, czy ułaskawienie zdąży.
16 części · 9 min czytania
Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.
Posłuchaj streszczenia
Dalsze części są schowane, żeby nie zdradzić fabuły. Odsłonisz je jednym kliknięciem.
Kordian, rozczarowany podróżą po Europie, chce sam zabić cara, ale mdleje przed jego sypialnią i trafia przed pluton; dramat urywa się, zanim wiadomo, czy ułaskawienie zdąży.
„Kto myślał przez godzinę, jest lub będzie ze mną.”Szatan
„Nieszczęście! Oh nieszczęście! panicz się zastrzelił!…”Grzegorz
„Przegrałeś moje serce razem z klejnotami!!”Wioletta
„Rzucam na cztery wiatry męczennika prochy!”Kordian
„Ludy! Winkelried ożył! / Polska Winkelriedem narodów!”Kordian
„Dzięki ci, Boże, tylko pięć głosów za zbrodnią.”Prezes
„Sen zniknął… Naprzód! naprzód z bagnetem w pierś cara!”Kordian
„Zaśpiewał — naród ginie, bo poeta śpiewa.”Doktor
„Bądź zdrów — mój wierny — ojcze…”Kordian
„Mój brat… już Polakiem.”Car
20 punktów
W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.
Na sprawdzian i wypracowanie
Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.
Akt I
Grzegorz opowiada o polskich jeńcach na Syberii i o Kazimierzu, który chciał ich zbuntować. Gdy Rosjanie ich wykryli, Kazimierz skoczył z tatarskim pułkownikiem do wody między kry i zginął.
„Pan Kazimierz za wszystkich cierpiał”Grzegorz
Dlaczego ważna: Opowieść budzi w Kordianie wstyd i chęć wielkiego czynu, więc od niej zaczyna się jego droga.
W streszczeniu →Akt II.4
Kordian przynosi Papieżowi garść ziemi z miejsca rzezi i prosi o łzę. Papież radzi Polakom, by czcili cara, a papuga na tiarze wtrąca łacińskie okrzyki.
„Lecz garści krwawej ziemi nikt nie błogosławi.”Kordian
Dlaczego ważna: Scena pokazuje, że Kościół w dramacie milczy wobec krzywdy narodu.
W streszczeniu →Akt II.5
Stojąc na szczycie, Kordian pyta, czy zdoła obudzić ludy, a po chwili zniechęcony myśli, czy nie rzucić się w lodowe szczeliny. Wspomina rozczarowania, przypomina sobie Winkelrieda i postanawia, że Polska ma się poświęcić dla innych narodów.
„Polska Winkelriedem narodów!”Kordian
Dlaczego ważna: Tu Kordian znajduje cel, który prowadzi go do spisku i zamachu.
W streszczeniu →Akt III.4
Spiskowcy w podziemiach katedry rzucają kule za śmiercią cara i grosze za jego uniewinnieniem. Prezes liczy głosy i ogłasza, że przeważyły grosze.
„Dzięki ci, Boże, tylko pięć głosów za zbrodnią.”Prezes
Dlaczego ważna: Wynik pokazuje, że zapał Kordiana jest odosobniony, i prowadzi do ujawnienia jego twarzy.
W streszczeniu →Akt III.5
Idąc przez zamek zabić cara, Kordian słyszy głosy Strachu i Imaginacji, które zamieniają ściany i wazy w widma. Na końcu pada bez czucia przed drzwiami sypialni.
„Słuchaj! ja mówię oczyma.”Imaginacja
Dlaczego ważna: Scena pokazuje, że o niepowodzeniu zamachu decyduje wnętrze bohatera, a nie straż.
W streszczeniu →Akt III.6
W szpitalu wariatów Doktor drwi z poświęcenia Kordiana i opowiada, że naród ginie dla poematu wieszcza. Kordian nazywa go szatanem, który gasi ostatni promień.
„Naród ginie, dlaczego? — aby wieszcz narodu”Doktor
Dlaczego ważna: Doktor atakuje wiarę w sens ofiary, na której opiera się cała postawa Kordiana.
W streszczeniu →Akt III.10
Kordian stoi przed plutonem, kat łamie nad nim szpadę, a oficer unosi rękę. Z tłumu pada krzyk, że jedzie adiutant, lecz oficer go nie widzi.
„Stój! Adiutant jedzie!”Krzyk w tłumie
Dlaczego ważna: Otwarte zakończenie każe widzowi samemu rozstrzygać, co spotka Kordiana.
W streszczeniu →Mapa postaci
Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.
Najczęstsze pomyłki
Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.
MitKordian ginie w Akcie I, gdy strzela do siebie w lesie.
NaprawdęStrzał nie pada na scenie, a w Akcie II Kordian podróżuje po Europie i mówi o bliźnie samobójcy na swoim czole; wiemy więc, że przeżył. Grzegorz wspomina, jak znalazł go we krwi na wrzosach, dopiero w więzieniu w Akcie III.
MitKordian zabija cara albo próbuje go ugodzić bagnetem.
NaprawdęPrzed sypialnią Strach i Imaginacja paraliżują go, a Kordian pada bez czucia pod drzwiami; car sam się o niego potyka i tylko rani go szpadą w rękę.
Części: III.5
MitSpiskowcy w podziemiach katedry zgadzają się zabić cara.
NaprawdęW głosowaniu pada tylko pięć kul za śmiercią cara, a stu pięćdziesięciu głosuje przeciw; zamach zostaje odrzucony.
Części: III.4
MitPodchorąży w podziemiach to osobna postać, a Kordian pojawia się dopiero potem.
NaprawdęPod maską Podchorążego ukrywa się Kordian; zrywa ją na końcu sceny, gdy spiskowcy odrzucają zamach.
Części: III.4
MitPapież błogosławi polską ziemię i ofiarę narodu.
NaprawdęPapież nie błogosławi garści ziemi z miejsca rzezi, chwali cara i radzi Polakom, by go czcili.
Części: II.4
MitWielki Książę chce śmierci Kordiana, a car go oszczędza.
NaprawdęJest odwrotnie: po skoku przez bagnety Wielki Książę ręczy za życie Kordiana, a car po cichu każe go rozstrzelać. Potem Konstanty prosi o ułaskawienie, a car podpisuje je dopiero po groźbach brata, bo boi się buntu.
MitKordian zostaje rozstrzelany w ostatniej scenie.
NaprawdęDramat urywa się w chwili, gdy oficer podnosi rękę, a z tłumu pada krzyk, że jedzie adiutant z ułaskawieniem; nie wiadomo, czy zdąży.
4 tematy
Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.
TezaKordian przechodzi drogę od bezcelowej rozpaczy do gotowości na ofiarę, ale jego zapał zderza się z rzeczywistością.
W Akcie I piętnastoletni Kordian nudzi się, jest nieszczęśliwie zakochany i prosi Boga o jedną wielką myśl, a gdy jej nie znajduje, strzela do siebie w lesie.
I„Jedną myśl wielką roznieć, niechaj pali żarem,”
Na Mont Blanc Kordian znajduje cel: zwraca się do ludów, że Polska ma się poświęcić jak Winkelried.
II.5„Mogę — więc pójdę! ludy zawołam! obudzę!”
Przed sypialnią cara strach i widma powstrzymują go, więc zapał przegrywa z własną psychiką.
III.5„Pójdę mimo diabłów głosy”
TezaKolejne stacje podróży odbierają Kordianowi złudzenia co do pieniądza, miłości i Kościoła.
W Londynie dozorca parku sprzedaje krzesła i opowiada o braciach handlujących miejscami w parlamencie i grobami w Westminsterze, więc w tym mieście sprzedaje się niemal wszystko.
II.1„Na trzech krzesłach zarazem siadają magnaci”
We Włoszech Wioletta opuszcza Kordiana, gdy dowiaduje się, że przegrał jej klejnoty.
II.3„Przegrałeś moje serce razem z klejnotami!!”
W Watykanie Papież radzi Polakom czcić cara i nie błogosławi ziemi z miejsca rzezi.
II.4„Niech się Polaki modlą, czczą cara i wierzą”
TezaDramat pokazuje spór o to, czy walczyć sztyletem, czy ostrożnie czekać, i nie rozstrzyga go jednoznacznie.
Prezes umywa ręce od zamachu i chce zamienić sztylety na poświęcone pałasze.
III.4„Lecz ja ręce z krwi umywam.”
Starzec z ludu pyta, ilu zabójstw potrzeba, by odzyskać kraj, i wzywa do czynu.
III.4„Wiele potrzeba zabójstw, nim się kraj odzyska?”
Okrucieństwo władzy po koronacji, gdy Wielki Książę uderza kobietę z dzieckiem, pokazuje, skąd bierze się chęć zemsty.
III.1–3„Książę uderzył starą kobietę z dziecięciem,”
TezaCar i Wielki Książę rządzą przemocą i strachem, ale nawet między sobą nie mają zaufania.
Car przysięga na konstytucję podczas uroczystej koronacji, a zaraz potem Wielki Książę uderza w tłumie kobietę z dzieckiem, które ginie.
III.1–3Na Placu Saskim Wielki Książę upokarza Kordiana i zmusza go do skoku przez bagnety.
III.7„Rozciskam gady.”
Car mówi, że Polska ostygła, a w kłótni z bratem wychodzi na jaw, że obaj mają na sumieniu zbrodnie i opierają władzę na strachu.
III.9„Polska już ostygła”
Zanim pójdziesz na sprawdzian
Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.
10 haseł
Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.
Dalej
Cytaty
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
W liczbach
Pytania i odpowiedzi
W 5 punktach: W ostatnią noc 1799 roku szatani w Karpatach tworzą przywódców narodu, który ma się podnieść do walki, a piętnastoletni Kordian, nieszczęśliwie zakochany w Laurze, próbuje zabić się w lesie. W 1828 roku podróżuje po Europie: w Londynie widzi, że wszystko jest na sprzedaż, we Włoszech porzuca go Wioletta, a w Watykanie papież każe Polakom czcić cara. Na Mont Blanc Kordian postanawia, że Polska ma się poświęcić jak Winkelried, i wraca do kraju. W Warszawie w podziemiach katedry spiskowcy głosują przeciw zamachowi, więc Kordian, który ukrywał się pod maską Podchorążego, sam idzie zabić cara, ale mdleje przed sypialnią. Po pobycie w szpitalu wariatów przeskakuje konno przez bagnety, lecz car po cichu każe go rozstrzelać, a dopiero po kłótni z bratem podpisuje ułaskawienie; dramat urywa się, zanim wiadomo, czy adiutant zdąży na Plac Marsowy.
Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 40 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 16 części po kilka zdań każda i zajmuje około 9 minut.
Plan wydarzeń ma 20 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: W ostatnią noc 1799 roku szatani w Karpatach tworzą przywódców przyszłego powstania. Kończy się na: Oficer podnosi rękę do salwy i nie wiadomo, czy adiutant zdąży.
Najważniejsze sceny to: Opowieść Grzegorza o Kazimierzu, Rozmowa z Papieżem, Kordian na Mont Blanc, Głosowanie spiskowców oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.
Częsty mit: Kordian ginie w Akcie I, gdy strzela do siebie w lesie. Fakt: Strzał nie pada na scenie, a w Akcie II Kordian podróżuje po Europie i mówi o bliźnie samobójcy na swoim czole; wiemy więc, że przeżył. Grzegorz wspomina, jak znalazł go we krwi na wrzosach, dopiero w więzieniu w Akcie III. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.
Słowniczek ma 10 haseł: dramat romantyczny, Przygotowanie, Prolog, winkelriedyzm, mesjanizm, spisek koronacyjny oraz 4 kolejne hasła.
Do tematu „Dojrzewanie Kordiana: od znudzenia do czynu” pasuje teza: Kordian przechodzi drogę od bezcelowej rozpaczy do gotowości na ofiarę, ale jego zapał zderza się z rzeczywistością. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.
Tak. Nagranie ma 14:33 min i jest czytane syntetycznym głosem, a czytane zdanie jest podświetlane.
Rozwiąż quiz: 78 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Lektury według etapu
Odkrywaj
