Kordian – quiz i test

w chacie Twardowskiego w Karpatach, w ostatnią noc 1799 roku. Didaskalia Przygotowania podają datę 31 grudnia 1799 roku i miejsce: chatę czarnoksiężnika Twardowskiego w górach Karpackich. To przełom wieków, gdy szatani decydują o losie nowego stulecia.

tworzą przywódców przyszłego powstania. Szatan i diabły stwarzają ludzi do rządu dla narodu, który według Szatana się podniesie, zwycięży i zginie. Z kotła wychodzą słabi lub zdradzieccy wodzowie – zwykle czyta się to jako sugestię Słowackiego, że powstanie listopadowe przegrało przez swoich przywódców.

o Janku, który szył psom buty i zrobił karierę. Bajka o Janku, który u króla został szambelanem, bo umiał szyć psom buty, bawi Kordiana, ale nie daje mu wzoru. Grzegorz twierdzi tylko, że kryje się w niej moralna nauka.

o wyprawie Napoleona do Egiptu. Grzegorz mówi, że był w Egipcie: opisuje Nil, piramidy i wodza nazywanego Kapralem, który woła do żołnierzy „Soldats!”. Imię Napoleona nie pada, ale chodzi o jego wyprawę do Egiptu; ta legenda rozpala w Kordianie marzenia o sławie.

wciąga tatarskiego pułkownika do Wołgi i ginie. Kazimierz skacze z tatarskim pułkownikiem do wody, a kry odcinają wrogowi głowę. Zawleczony przez konia ginie inny, stary żołnierz. Ta historia pokazuje Kordianowi czyn, którego mu brakuje.

widzi przez okno konia bez jeźdźca. Laura czeka nocą przy lampie, otwiera okno i widzi, że koń przeleciał bez jeźdźca. Przerażona każe pannie pokojowej szukać Grzegorza.

próbą samobójczą Kordiana. Kordian strzela do siebie w lesie, ale przeżywa. W akcie II wspomina bliznę na czole samobójcy, a w więzieniu Grzegorz opowiada, jak znalazł go we krwi na wrzosach.

że jego brat sprzedaje krzesła w parlamencie. Dozorca bierze pensa za krzesło i chwali się braćmi: jeden sprzedaje krzesła w parlamencie, drugi groby w Westminsterze. To satyra na Anglię, w której wszystko ma swoją cenę, nawet władza i pamięć.

że rzeczywistość jest uboższa od poezji. Kordian czyta na kredowej skale fragment „Króla Leara” i podziwia, że Szekspir zbudował górę większą od prawdziwej. Potem stwierdza, że na każdym szczeblu życia czeka rzeczywistość, a on sam przypomina zbieracza chwastów na skałach.

mówi, że przegrał w grze cały majątek. Kordian twierdzi, że gra pożarła wszystko, łącznie z brylantami Wioletty. Gdy koń gubi złote podkowy, Wioletta przeklina go i odchodzi, a Kordian z wzgardą komentuje jej miłość.

garść ziemi przesiąkniętej krwią Polaków. Kordian przynosi garść ziemi z miejsca, gdzie wymordowano dziesięć tysięcy ludzi, i prosi o jedną łzę. Papież nie błogosławi tej ziemi, więc Kordian rozrzuca ją na cztery wiatry.

na szczycie Mont Blanc. Na najwyższej igle Mont Blanc Kordian podsumowuje rozczarowania: kupione pocałunki kobiety i wiarę straconą u papieża. Potem odnajduje ideę poświęcenia za ojczyznę, a chmura znosi go do Polski.

uderza starą kobietę, a jej dziecko ginie. Stojący na kolumnie relacjonuje, że książę uderzył kobietę z dzieckiem, a dziecko padło do rynsztoka. Ta scena pokazuje brutalność władzy ukrytą za uroczystą koronacją.

kula oznacza śmierć, a grosz uniewinnienie. Ksiądz radzi, by za śmiercią cara rzucać na stół kulę, a za uniewinnieniem grosz. Prezes liczy głosy i dziękuje Bogu, bo kul jest tylko pięć.

zrywa maskę i sam podejmuje się zabić cara. Podchorąży gardzi spiskowcami, zrywa maskę i okazuje się Kordianem. Pisze, że zapisuje narodowi krew, życie i pusty tron. Szpiega zabił wcześniej szyldwach, bo ten nie znał hasła.

ma tej nocy wartę w zamku. Kordian sam mówi spiskowcom, że ma tej nocy wartę w zamku. Jako podchorąży z bagnetem przechodzi przez puste sale aż do drzwi sypialni cara.

mdleje i pada na bagnet. Wycieńczony wizjami Kordian woła imiona Jezusa i Maryi i pada bez czucia na bagnet u drzwi. Car wychodzi z lampą, potyka się o niego i podejrzewa, że nasłał go brat.

skok konno przez piramidę z bagnetów. Konstanty każe ustawić piramidę z karabinów ostrzem do góry i obiecuje darować życie, jeśli Kordian przeskoczy ją żywy. Żaden inny żołnierz nie chce skoczyć, a Kordian skacze i przeżywa.

zwołać sąd wojenny i rozstrzelać. Car mówi do generałów po cichu, by książę nie słyszał, że Kordian godził na jego życie i trzeba go rozstrzelać. Publiczna obietnica Konstantego nic nie znaczy.

Kordian. W więzieniu Kordian prosi Grzegorza, by ochrzcił wnuka jego imieniem, a potem się waha, bo imię może dziecku zaszkodzić. Grzegorz chce wołać na malca Kordianek.

boi się buntu Konstantego po ich kłótni. Bracia wypominają sobie zbrodnie, a Konstanty grozi, że poruszy czterdzieści tysięcy bagnetów. Car czuje zagrożenie, mówi, że musi tę myśl uprzedzić, i podpisuje ułaskawienie.

starym sługą i dawnym żołnierzem. Didaskalia nazywają Grzegorza starym sługą, a w swoich opowieściach wspomina walki w Egipcie i niewolę na Syberii. Jest wierny Kordianowi do końca, aż do więzienia w akcie III.

z lekką kpiną, jak kaprys chłopca. W ogrodzie Laura mówi do Kordiana z uśmiechem na pół szyderczym. W nocy sama się boi, że zraniła go płochym szyderstwem, i czyta jego wiersz ze sztambucha.

młodą Włoszką, która kocha bogactwo. Didaskalia nazywają Wiolettę młodą i piękną Włoszką. Zapewnia Kordiana o miłości, ale jej uczucie okazuje się zależne od jego bogactwa.

uważa królobójstwo za zbrodnię, która splami Polskę. Prezes pyta, czy ma zakrwawić nieskalany tron Polaków, i każe zamienić sztylety na święcone pałasze. Ostrzega, że po zabiciu cara Europa zwróci się przeciw Polsce.

najpierw sprzyja spiskowi, potem potępia królobójstwo. Na początku Ksiądz mówi, że krew go pali, i liczy na powodzenie. Prezes budzi w nim sumienie, więc w czasie narady Ksiądz grozi zabójcom piekłem.

uosobieniami lęku i wyobraźni Kordiana. Strach mówi biciem serca, a Imaginacja oczami: to głosy z wnętrza Kordiana. Podsuwają mu straszne obrazy węży, trumien i diabła.

diabłem, który chce odebrać Kordianowi wiarę. Doktor przyznaje, że o północy wychodził z sypialni cara, czyli jest diabłem z poprzedniej sceny. Wyśmiewa poświęcenie, pokazuje dwóch wariatów, a Kordian nazywa go szatanem.

Kordian. Kordian mówi to, gdy głos Laury przerywa jego zapał po opowieści o Kazimierzu. Czuje, że miłość zamyka go w kole czarów i nie pozwala mu działać.

do Konstantego. Car mówi to wściekle pod koniec sceny w zamku, po kłótni z bratem o los Kordiana. Uważa, że Konstanty stanął po stronie Polaków.

na posągu świata. Na szczycie Kordian czuje się ponad światem i ludźmi. Wkrótce potem rodzi się w nim myśl o poświęceniu za Polskę.

że wskrzesi z prochu lud i wprowadzi go na scenę. Pierwsza Osoba mówi jak prorok z Apokalipsy, Druga ją wyśmiewa, a Trzecia godzi spór i chce pokazać naród na scenie. Pierwszą Osobę często utożsamia się z Mickiewiczem, a w Trzeciej widzi się głos samego Słowackiego; to interpretacja, w tekście nie ma nazwisk.

Polska ma się poświęcić za wolność innych ludów. Na Mont Blanc Kordian przywołuje ducha rycerza, który poświęcił się, by otworzyć drogę swoim. Polska ma być jak on: przez ofiarę otworzyć drogę do wolności innym narodom. Ta idea to winkelriedyzm.

szwajcarskim bohaterem, który wbił w siebie dzidy wrogów. Podchorąży wyjaśnia spiskowcom, że Winkelried był dowódcą wolnych Szwajcarów, który w walce zgarnął dzidy wrogów i wbił je we własne serce. Jego imię jest też hasłem spiskowców w podziemiach katedry.

z mesjanizmem, czyli Polską jako Chrystusem narodów. W III części Dziadów Mickiewicz przedstawił Polskę jako cierpiącego Chrystusa narodów. Badacze czytają hasło Kordiana „Polska Winkelriedem narodów” jako odpowiedź na tę formułę: zamiast biernego cierpienia czynna ofiara.

łączy sceny realistyczne z fantastycznymi. Obok scen w Londynie czy na placu zamkowym są tu szatani, Strach, Imaginacja i diabeł jako doktor. Akcja skacze między latami i krajami, a utwór ma luźną budowę, co jest typowe dla dramatu romantycznego.