Stefan Żeromski
Lektura „Syzyfowe prace” w jednym zdaniu
Marcin Borowicz przechodzi od posłusznego ucznia rosyjskiego gimnazjum w Klerykowie do polskiego patrioty, a jego dojrzewanie odsłania rusyfikację szkoły i opór młodzieży.
18 rozdziałów · 7 min czytania
Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.
Dalsze części są schowane, żeby nie zdradzić fabuły. Odsłonisz je jednym kliknięciem.
Marcin Borowicz przechodzi od posłusznego ucznia rosyjskiego gimnazjum w Klerykowie do polskiego patrioty, a jego dojrzewanie odsłania rusyfikację szkoły i opór młodzieży.
„Pan, jako Polak i katolik, prowadzisz polską propagandę.”dyrektor Jaczmieniew
„Wospreszcza się gadać po polski!”pan Pazur
„należy jeszcze mówić z nimi w domu po rosyjsku. Oto, jaka reforma przeprowadzona być musi!”inspektor Sieldiew
„uczniowie będą śpiewali tutaj, w kościele, hymn po polsku, i to nie tylko dziś, ale zawsze.”ksiądz Wargulski
„strzelałem, ale bez prochu…”Marcin Borowicz
„Radek, ja pana wydalam z gimnazjum raz na zawsze.”dyrektor Kriestoobriadnikow
„Ja jestem katolikiem i nie mam prawa słuchać tego, co pan czytasz.”Tomasz Walecki
„Ja nie mam tu… na to… stopnia, panie Zygier…”profesor Sztetter
„Tyś mnie chciał do siebie podobnym… Masz, renegacie, masz, szpiegu, masz, szpiegu!”Marcin Borowicz
„Oddaj się w ręce sprawiedliwości, to ci radzę jak ojciec…”radca Somonowicz
20 punktów
W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.
Na sprawdzian i wypracowanie
Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.
Rozdział II
Dyrektor Jaczmieniew przyjeżdża do Owczar, sprawdza uczniów i oskarża Wiechowskiego o polską propagandę. Po jego wyjściu okazuje się, że kobiety ze wsi poskarżyły się na nauczyciela, bo uczył wyłącznie po rosyjsku.
„Pan, jako Polak i katolik, prowadzisz polską propagandę.”Jaczmieniew
Dlaczego ważna: Scena pokazuje absurd rusyfikacji: nauczyciel zostaje uratowany przez to, że jest gorliwym rusyfikatorem.
W streszczeniu →Rozdział V
Majewski wyśmiewa Gumowicza przy tablicy, a klasa się śmieje. Gdy Gumowicz pyta szeptem o stopień, Marcin odpowiada mu okrutnie „Pałę!”, po czym widzi łzę na jego rzęsie.
„Pierwsze w życiu współczucie drgnęło w jego piersi.”narrator
Dlaczego ważna: To pierwszy moment, gdy Marcin odczuwa współczucie wobec innego człowieka.
W streszczeniu →Rozdział VII
Ksiądz prefekt Wargulski sprzeciwia się inspektorowi, który żąda, by uczniowie śpiewali w kościele hymn carski po rosyjsku. Znosi go ze schodów i wypycha na korytarz, a potem każe Marcinowi milczeć.
„uczniowie będą śpiewali tutaj, w kościele, hymn po polsku, i to nie tylko dziś, ale zawsze.”ks. Wargulski
Dlaczego ważna: Scena pokazuje, że opór wobec rusyfikacji istnieje także wśród dorosłych.
W streszczeniu →Rozdział XIV
Walecki przerywa lekcję historii i protestuje w imieniu klasy przeciw oszczerczemu rękopisowi Kostriulewa. W śledztwie Marcin zrzuca winę na Waleckiego, a koledzy go naśladują.
„Ja jestem katolikiem i nie mam prawa słuchać tego, co pan czytasz.”Walecki
Dlaczego ważna: Scena pokazuje, że Marcin w tym okresie broni rusyfikatorów kosztem kolegi.
W streszczeniu →Rozdział XV
Zygier recytuje z pamięci Mickiewicza w obecności przestraszonego Sztettera, a klasa słucha w ciszy. Marcin kojarzy wiersz z opowieścią Nogi o powstańcu i płacze.
„Nam strzelać nie kazano. Wstąpiłem na działo…”Zygier
Dlaczego ważna: To przełom w przemianie Marcina: odkrywa polską literaturę i pamięć o powstaniu.
W streszczeniu →Rozdział XVI
Majewski szpieguje spotkanie na górce. Marcin zdejmuje kładkę nad kanałem i obrzuca nauczyciela błotem, a potem ostrzega kolegów.
„Masz, renegacie, masz, szpiegu, masz, szpiegu!”Marcin
Dlaczego ważna: Marcin mści się na szpiegu i symbolicznie zrywa z poddaństwem wobec rusyfikatorów.
W streszczeniu →Rozdział XVII
Marcin i Anna Stogowska spotykają się przy źródle w parku. Nie rozmawiają, tylko patrzą na siebie i w ten sposób wyznają sobie uczucie.
„Oczy „Biruty” zwyciężone i bezwładne przywitały miłosne wejrzenie.”narrator
Dlaczego ważna: Scena domyka wątek miłosny, który kończy się rozstaniem w ostatnim rozdziale.
W streszczeniu →Mapa postaci
Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.
Najczęstsze pomyłki
Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.
MitWiechowski uniknął zwolnienia, bo jego uczniowie dobrze się uczyli.
NaprawdęUratowała go skarga wiejskich kobiet, że uczy tylko po rosyjsku, a dyrektor Jaczmieniew przyznał mu podwyżkę.
Części: II
MitMatka Marcina umiera tuż przed jego maturą.
NaprawdęPani Borowiczowa umiera latem po klasie wstępnej, zanim Marcin zacznie klasę pierwszą.
Części: VII
MitZa strzelanie z pistoletu Marcin zostaje wydalony z gimnazjum.
NaprawdęRada Pedagogiczna skazuje Marcina i Szwarca na długą kozę o chlebie i wodzie.
Części: IX
MitRadek został wydalony po bójce z Tymkiewiczem.
NaprawdęDyrektor ogłasza wydalenie, ale po interwencji Marcina i inspektora darowuje Radkowi winę.
Części: XII
MitTo Zygier oskarżył Waleckiego w śledztwie.
NaprawdęMarcin zrzuca winę na Waleckiego; Zygier pojawia się w Klerykowie dopiero w rozdziale XV.
MitBłotem w Majewskiego rzuca Radek.
NaprawdęMajewskiego obrzuca błotem Marcin, a Radek jest wtedy na górce.
Części: XVI
MitMarcin i Biruta rozmawiają o swojej miłości.
NaprawdęWyznają sobie uczucie wyłącznie spojrzeniami, a w rozdziale XVIII Marcin dowiaduje się, że Biruta wyjechała.
3 tematy
Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.
TezaRusyfikacja uczyniła ze szkoły miejsce nauki pamięciowej i kontroli, ale nie zniszczyła polskości.
Jaczmieniew marzy o całkowitym zburzeniu kultury polskich chłopów.
II„Trzeba by zburzyć tę odwieczną, swoistą kulturę niby stare domostwo”
Nowy zarząd wprowadza rewizje, a polskich książek nie można mieć na stancji.
XI„książki drukowanej polskimi literami rzeczywiście nie było sposobu mieć na stancji”
Uczniowie sami myślą i dyskutują po rosyjsku.
XIII„Była to najbardziej zjadliwa forma obrusienja”
TezaMarcin przechodzi od uległości wobec rusyfikatorów do polskiego patriotyzmu.
Marcin zostaje częstym gościem inspektora Zabielskiego po wizycie w rosyjskim teatrze.
XI„Odtąd Marcinek Borowicz był częstym i prawie stałym gościem inspektora Zabielskiego.”
Recytacja Zygiera wywołuje w nim wzruszenie i wspomnienie opowieści Nogi.
XV„Borowicz zamknął oczy. Znalazł już wszystko.”
Marcin obrzuca błotem Majewskiego, szpiega szkolnego.
XVI„Masz, renegacie, masz, szpiegu, masz, szpiegu!”
TezaDla biednych uczniów nauka jest drogą awansu, ale wymaga wielkich wyrzeczeń.
Pani Borowiczowa jest gotowa na największe wydatki, by zapewnić synowi naukę.
III„choćby przyszło łachmany wiązać, chłopca uczyć trzeba”
Paluszkiewicz zaraża Radka pasją do nauki.
XII„Im więcej jej pijesz, tym bardziej jesteś spragniony.”
Zygier staje się duszą grupy, która sama kształci się poza programem.
XVI„Duszą i kierownikiem był Zygier.”
Zanim pójdziesz na sprawdzian
Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.
10 haseł
Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.
Dalej
Cytaty
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
W liczbach
Pytania i odpowiedzi
W 5 punktach: Ośmioletni Marcin Borowicz trafia z Gawronek do wiejskiej szkoły w Owczarach, gdzie dzieci uczą się czytać po rosyjsku. Dzięki lekcjom u nauczyciela Majewskiego zdaje do gimnazjum w Klerykowie i mieszka na stancji, a po śmierci matki zaniedbuje naukę. Pod rządami nowego dyrektora Kriestoobriadnikowa i inspektora Zabielskiego chodzi na rosyjski teatr, prowadzi kółko literatury rosyjskiej i zostaje zwolennikiem Buckle'a. Recytacja „Reduty Ordona” przez Zygiera budzi w nim polskość, a w klasie ósmej Marcin działa z Zygierem, Waleckim i Radkiem w tajnym kółku na górce Gontali. Po maturze Marcin dowiaduje się, że ukochana Biruta wyjechała z ojcem w głąb Rosji, a zrozpaczonego odnajduje w parku Radek i ściska mu rękę.
Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 30 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 18 części po kilka zdań każda i zajmuje około 7 minut.
Plan wydarzeń ma 20 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Rodzice odwożą ośmioletniego Marcina z Gawronek do szkoły elementarnej w Owczarach. Kończy się na: Po maturze Marcin dowiaduje się o wyjeździe Biruty do Rosji; pociesza go Radek.
Najważniejsze sceny to: Dyrektor i skarga chłopek, Łza Gumowicza, Wargulski wyrzuca inspektora, Protest Waleckiego oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.
Częsty mit: Wiechowski uniknął zwolnienia, bo jego uczniowie dobrze się uczyli. Fakt: Uratowała go skarga wiejskich kobiet, że uczy tylko po rosyjsku, a dyrektor Jaczmieniew przyznał mu podwyżkę. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.
Słowniczek ma 10 haseł: rusyfikacja, zabór rosyjski, gimnazjum, klasa wstępna, korepetycje, stancja oraz 4 kolejne hasła.
Do tematu „Jak rusyfikacja wpływała na szkołę i uczniów?” pasuje teza: Rusyfikacja uczyniła ze szkoły miejsce nauki pamięciowej i kontroli, ale nie zniszczyła polskości. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.
Rozwiąż quiz: 75 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Lektury według etapu
Odkrywaj
