Molier
Lektura „Skąpiec” w jednym zdaniu
Skąpy Harpagon chce poślubić ukochaną syna i wydać córkę bez posagu, ale traci głowę, gdy ginie jego skarb, a szczęśliwe rozpoznanie łączy dwie pary.
13 części · 5 min czytania
Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.
Dalsze części są schowane, żeby nie zdradzić fabuły. Odsłonisz je jednym kliknięciem.
Skąpy Harpagon chce poślubić ukochaną syna i wydać córkę bez posagu, ale traci głowę, gdy ginie jego skarb, a szczęśliwe rozpoznanie łączy dwie pary.
„Gdy chodzi o pochlebstwo, najmędrsi ludzie posiadają istne skarby naiwności”Walery
„Wszystko mieści się w tym słowie: bez posagu; ono powinno starczyć za młodość, piękność, urodzenie, honor, rozum i uczciwość.”Walery
„Kto jest większym zbrodniarzem według ciebie, ojcze: czy ten, kto drogo nabywa pieniądze, których potrzebuje, czy ten, kto kradnie pieniądze, nie mając ich na co użyć?”Kleant
„Bardzo panu do twarzy z tą astmą; kaszle pan z wielkim wdziękiem.”Frozyna
„po to się je, aby żyć, nie zaś po to żyje, aby jeść.”Walery
„Och, moje kochane złoto! Moje biedne złoto! Mój drogi przyjacielu!”Harpagon
„Cudne oczy mojej szkatułki! Mówi jak kochanek o kochance.”Harpagon
„Za prawdę biją kijem, za kłamstwo chcą wieszać!”Jakub
18 punktów
W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.
Na sprawdzian i wypracowanie
Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.
Akt I.7–10
Harpagon pyta Walerego, czy ma rację, wydając Elizę za Anzelma. Walery próbuje bronić Elizy, ale Harpagon tylko powtarza „bez posagu”, więc Walery ustępuje.
„Bez posagu!”Harpagon
Dlaczego ważna: Pokazuje, że Harpagon liczy tylko oszczędności, a Walery zdobywa jego zaufanie pochlebstwem.
W streszczeniu →Akt II.1–3
Strzałka przynosi warunki pożyczki, które Kleant uznaje za zdzierstwo. W domu Harpagona Simon wskazuje mu Kleanta jako dłużnika i wychodzi na jaw, że lichwiarzem jest ojciec.
„Więc to ty starasz się wzbogacić tak zbrodniczą lichwą?”Kleant
Dlaczego ważna: Obnaża skąpstwo i lichwę ojca oraz zniszczoną więź między ojcem a synem.
W streszczeniu →Akt III.1–6
Jakub, który ma prawo mówić o Harpagonie szczerze, opowiada, co o nim gadają ludzie. Dostaje za to kijem od Harpagona, a potem od Walerego.
„Niech diabli wezmą szczerość!”Jakub
Dlaczego ważna: Pokazuje, że szczerość w tym domu jest karana, a pochlebstwo opłacalne.
W streszczeniu →Akt III.12–15
Kleant oznajmia, że w imieniu ojca kazał przynieść słodycze, a potem zdejmuje mu z palca diament i nie pozwala Mariannie go oddać. Harpagon klnie tylko po cichu.
„Nieprawdaż, ojcze, pragnąłbyś, aby pani przyjęła ten pierścień dla twojej miłości?”Kleant
Dlaczego ważna: Kleant wykorzystuje to, że przy narzeczonej ojciec nie może się otwarcie przyznać do skąpstwa, i jego kosztem robi Mariannie prezent.
W streszczeniu →Akt IV.6–7
Harpagon wbiega z ogrodu, krzyczy, że go okradziono, łapie własne ramię i skarży się, że stracił „podporę, pociechę, radość”. Grozi, że każe wszystkich powywieszać.
„Och, moje kochane złoto!”Harpagon
Dlaczego ważna: Szczyt komizmu postaci: pieniądze są dla Harpagona ważniejsze niż rodzina i życie.
W streszczeniu →Akt V.1–3
Harpagon oskarża Walerego o kradzież szkatułki, a Walery myśli, że chodzi o Elizę. Obaj mówią o czym innym, a Harpagon w końcu dowiaduje się o zaręczynach córki.
„Pałał do mojej szkatułki!”Harpagon
Dlaczego ważna: Najsłynniejszy przykład komizmu sytuacyjnego w utworze.
W streszczeniu →Akt V.4–6
Walery opowiada o swoim pochodzeniu, a Marianna rozpoznaje w nim brata. Anzelm wyjawia, że jest don Tomaszem d'Alburci, ojcem obojga.
„jam jest don Tomasz d'Alburci”Anzelm
Dlaczego ważna: Rozplątuje akcję w konwencji komedii, w której zbieg okoliczności rozwiązuje konflikty, a Harpagon zostaje przy swoim złocie.
W streszczeniu →Mapa postaci
Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.
Najczęstsze pomyłki
Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.
MitAnzelm to bogaty starzec, który zabiega o Mariannę.
NaprawdęHarpagon chce wydać za Anzelma Elizę, a Mariannę poślubić sam (I.5–6). W V.5 Anzelm okazuje się don Tomaszem d'Alburci, ojcem Marianny i Walerego.
MitHarpagon dowiedział się o lichwie syna od Strzałki.
NaprawdęSpotykają się przypadkiem w domu Harpagona: Simon wskazuje Kleanta jako dłużnika i wychodzi na jaw, że lichwiarzem jest ojciec (II.2). Obaj są zaskoczeni.
Części: II.1–3
MitSzkatułkę ukradł Walery.
NaprawdęKradnie ją Strzałka, sługa Kleanta (IV.6). Walery oskarża Jakub z zemsty (V.2), a Walery myśli, że chodzi o jego miłość do Elizy (V.3).
MitHarpagon od początku wie, że Kleant kocha Mariannę.
NaprawdęW akcie I Harpagon niczego nie podejrzewa i każe synowi chwalić Mariannę (I.5). Podejrzenia budzi w nim pocałunek w rękę (IV.2), a wyznanie wyciąga z syna podstępem, udając, że oddałby mu Mariannę (IV.3).
MitKije za szczerość dostaje Jakub tylko od Harpagona.
NaprawdęNajpierw bije go Harpagon (III.5), potem Walery (III.6), z którym Jakub wcześniej się kłócił.
Części: III.1–6
MitHarpagon sam podarował Mariannie diament.
NaprawdęKleant zdjął pierścień z palca ojca i nie pozwolił Mariannie go oddać, mówiąc, że to dar Harpagona (III.12). Harpagon klął tylko po cichu.
Części: III.12–15
MitWalery to zwykły służący, którego Harpagon nie lubi.
NaprawdęHarpagon ufa mu bardziej niż dzieciom i daje mu władzę nad Elizą (I.9). Walery dla Elizy ukrywa swój stan i nazwisko (I.1), a w V.5 okazuje się synem don Tomasza d'Alburci z Neapolu. Nie lubi go za to Jakub.
3 tematy
Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.
TezaSkąpstwo Harpagona niszczy jego relacje z dziećmi i czyni go pośmiewiskiem.
Kleant musi pożyczać od lichwiarzy, bo ojciec nie daje mu pieniędzy, i okazuje się, że ten lichwiarz to Harpagon.
II.1–3„Więc to ty starasz się wzbogacić tak zbrodniczą lichwą?”
Harpagon wydziedzicza syna, gdy ten nie chce zrezygnować z Marianny.
IV.3–5„Wydziedziczam cię!”
Po kradzieży szkatułki Harpagon rozpacza nad złotem bardziej niż nad własną rodziną.
IV.6–7„Och, moje kochane złoto!”
TezaMolier krytykuje ojca, który traktuje dzieci jak towar do wydania za dobrą cenę.
Harpagon chce wydać Elizę za Anzelma jeszcze tego wieczoru, nie pytając jej o zdanie.
I.3–6„Dziś wieczór.”
Marianna idzie na spotkanie z Harpagonem jak na męki, bo narzucono jej ślub wbrew woli.
III.7–11„Czy nie możesz sobie wyobrazić uczucia osoby, która za chwilę ma zobaczyć narzędzia tortur, na jakie jest skazana?”
Anzelm zgadza się na zaślubiny dzieci z wybranymi i pokrywa koszty, co przeciwstawia go Harpagonowi.
V.4–6„zgódź się, jak ja się godzę, na te oba małżeństwa”
TezaW domu Harpagona opłaca się schlebiać, a szczerość kończy się kijem.
Walery przyznaje się Elizie, że udaje, i przyjmuje cudze poglądy, by zdobyć łaski Harpagona.
I.1–2„Skoro to jest jedyny sposób zdobycia ufności, wina nie leży po stronie pochlebców, lecz tych, którzy domagają się pochlebstwa.”
Frozyna schlebia Harpagonowi, żeby wydobyć od niego pieniądze, i nic nie dostaje.
II.4–6„kaszle pan z wielkim wdziękiem”
Jakub, pobity w akcie III za szczerość, w akcie V kłamie z zemsty, a na końcu Harpagon oddaje go komisarzowi do powieszenia.
V.4–6„Za prawdę biją kijem, za kłamstwo chcą wieszać!”
Zanim pójdziesz na sprawdzian
Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.
10 haseł
Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.
Dalej
Cytaty
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
W liczbach
Pytania i odpowiedzi
W 5 punktach: Harpagon, bardzo bogaty i skąpy starzec w Paryżu, chce sam ożenić się z młodą Marianną, a swoją córkę Elizę wydać za zamożnego, starszego Anzelma, który weźmie ją bez posagu. Syn Harpagona Kleant kocha Mariannę, a Eliza potajemnie jest zaręczona z jego rządcą Walerym. Kleant zaciąga lichwiarską pożyczkę i okazuje się, że pożyczkodawcą jest jego ojciec, a potem na oczach wszystkich daje Mariannie diament Harpagona. Strzałka kradnie zakopaną szkatułkę z dziesięcioma tysiącami talarów, a zrozpaczony Harpagon przez pomyłkę oskarża Walerego. Anzelm okazuje się ojcem Walerego i Marianny i bierze na siebie koszty obu wesel, a Kleant oddaje szkatułkę za zgodę na ślub, więc Harpagon się godzi.
Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 30 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 13 części po kilka zdań każda i zajmuje około 5 minut.
Plan wydarzeń ma 18 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Eliza i Walery rozmawiają o potajemnych zaręczynach; Walery służy u Harpagona jako rządca. Kończy się na: Kleant oddaje szkatułkę za zgodę na ślub; Anzelm płaci za oba wesela.
Najważniejsze sceny to: Walery sędzią: „bez posagu”, Pożyczka: lichwiarz to ojciec, Jakub mówi prawdę, Diament dla Marianny oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.
Częsty mit: Anzelm to bogaty starzec, który zabiega o Mariannę. Fakt: Harpagon chce wydać za Anzelma Elizę, a Mariannę poślubić sam (I.5–6). W V.5 Anzelm okazuje się don Tomaszem d'Alburci, ojcem Marianny i Walerego. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.
Słowniczek ma 10 haseł: komedia charakterów, komizm sytuacyjny, komizm słowny, komizm postaci, qui pro quo, lichwa oraz 4 kolejne hasła.
Do tematu „Skąpstwo jako wada niszcząca więzi rodzinne” pasuje teza: Skąpstwo Harpagona niszczy jego relacje z dziećmi i czyni go pośmiewiskiem. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.
Rozwiąż quiz: 70 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Z tej samej epoki
Lektury według etapu
Odkrywaj
