QuizyBingo
Okładka: Treny, wydawnictwo SBM
wyd. SBM

Treny – streszczenie

Jan Kochanowski

  • Renesans i barok · 1580
  • Klasy 7–8 · Liceum
  • Treny VII i VIII; w liceum IX–XI, rozszerzony: cały cykl
  • Egzamin ósmoklasisty 2021
  • Matura 2024

Lektura „Treny” w jednym zdaniu

Po śmierci dwuipółletniej córki Urszuli poeta w dziewiętnastu trenach przechodzi od rozpaczy i zwątpienia w mądrość do pokornej modlitwy i pocieszenia we śnie.

19 części · 6 min czytania

Streszczenie szczegółowe, część po części

Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.

Ściąga PDF

  1. Tren IWezwanie wszystkich płaczów

    • Poeta wzywa wszystkie płacze, łzy i skargi świata do swojego domu, bo musi opłakać córkę.
    • Opisuje smoka, który wyjada z gniazda słowicze pisklęta, podczas gdy ich uboga matka bezradnie szczebiocze, rzuca się na napastnika i sama ledwie ucieka.
    • Odpiera zarzut, że płacz nic nie pomoże: na świecie wszystko jest próżne, więc nie wie, co lżejsze, żałować otwarcie czy walczyć z naturą.
    „Nie wiem, co lżej: czy w smutku jawnie żałować, / Czyli sie z przyrodzeniem gwałtem mocować.”podmiot liryczny
    podmiot liryczny

  2. Tren IILepiej było pisać kołysanki

    • Poeta żałuje, że nie pisał raczej lekkich piosenek dla dzieci i mamek, skoro teraz musi płakać nad grobem córki.
    • Skarży się na okrucieństwo Persefony, pani zmarłych, i mówi, że żywym nie chciał śpiewać, a teraz musi umarłym.
    • Rozpacza, że Urszula umarła, zanim zaczęła żyć, i zamiast pociech zostawiła rodzicom smutek.
    „Nie chciałem żywym śpiewać, dziś umarłym muszę”podmiot liryczny
    podmiot lirycznyUrszulaPersefona

  3. Tren IIINadzieja spotkania

    • Poeta mówi do Urszuli, że wzgardziła nim, bo jego skromna ojcowizna (w tekście „ojczyzna”) wydała jej się za mała, i przyznaje, że nie dorównałaby jej rozumowi i przymiotom.
    • Wspomina jej rozum, słowa, zabawy i ukłony, po których jest teraz bardzo zasmucony.
    • Mówi, że córka już nie wróci, więc on musi się przygotować, by pójść jej śladem, i ma nadzieję, że da Bóg, zobaczy ją tam, a ona rzuci mu się na szyję.
    podmiot lirycznyUrszula

  4. Tren IVPoeta oskarża śmierć

    • Poeta zarzuca śmierci, że musiał patrzeć, jak umiera jego ukochane dziecko, i widział, jak strząsała niedojrzały owoc, a rodzicom krajały się serca.
    • Mówi, że jej śmierć w każdym wieku by go zasmuciła, ale nigdy nie był smutniejszy niż teraz.
    • Wolałby sam wcześniej umrzeć i stanąć przed Persefoną, niż czuć taki żal, i nie dziwi się już Niobe, która z bólu zamieniła się w kamień.
    podmiot lirycznyUrszulaPersefonaNiobe

  5. Tren VMała oliwka

    • Poeta porównuje Urszulę do młodej oliwki, która rośnie pod wysokim sadem i nie ma jeszcze gałązek ani liści.
    • Sadownik, który pospiesznie usuwa ciernie i pokrzywy, podcina ją, a drzewko pada przed nogami matki.
    • Tak samo Urszula, rosnąca na oczach rodziców, pada martwa u ich stóp, a poeta pyta Persefonę, czemu pozwoliła popłynąć tylu łzom.
    „Jako oliwka mała pod wysokim sadem / Idzie z ziemie ku górze macierzyńskim szladem”podmiot liryczny
    podmiot lirycznyUrszulaPersefona

  6. Tren VISafo słowieńska

    • Poeta nazywa córkę „Safo słowieńską”, bo już jako dziecko układała piosenki i śpiewała cały dzień jak słowik.
    • Mówi, że śmierć zbyt szybko ją uciszyła, więc teraz za jej piosenki płaci łzami.
    • Przypomina ostatnie słowa Urszuli, która całując matkę, żegna się z nią i z domem rodziców: nie będzie już służyć ani siedzieć przy stole.
    • Matka od żalu ledwie przeżyła.
    „Ucieszna moja śpiewaczko, Safo słowieńska”podmiot liryczny
    podmiot lirycznyUrszulamatka Urszuli

  7. Tren VIIUbranka zamiast wyprawy

    • Poeta patrzy na ubranka i ozdoby córki: letniczek, uploteczki i złocone paski, które matka jej dała na próżno.
    • Zwraca się do dziecka, że matka obiecywała jej inne łoże i prawdziwą wyprawę, a dała tylko koszulkę i lichą tkaninę.
    • Ojciec zamiast posagu włożył jej pod głowę bryłkę ziemi, a dziewczynka i jej posag spoczywają w jednej skrzynce.
    „Niestetyż, i posag i ona / W jednej skrzynce zamkniona.”podmiot liryczny
    podmiot lirycznyUrszulamatka Urszuli

  8. Tren VIIIPustki w domu

    • Poeta mówi, że śmierć Urszuli zrobiła w domu wielką pustkę, choć domowników jest wciąż pełno.
    • Dziewczynka mówiła i śpiewała za wszystkich, biegała po wszystkich kątach i nie pozwalała rodzicom się smucić.
    • Teraz w domu wszystko umilkło, nikt się nie śmieje, a z każdego kąta ogarnia człowieka żałość.
    „Pełno nas, a jakoby nikogo nie było: / Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło.”podmiot liryczny
    podmiot lirycznyUrszula

  9. Tren IXMądrość bez pociechy

    • Poeta zwraca się do mądrości, za którą dałby drogie pieniądze, bo ma ona wykorzeniać ludzkie żądze i frasunki.
    • Opisuje mędrca jako człowieka, który nie boi się śmierci, ma wszystko za fraszkę i jest taki sam w szczęściu jak w żałobie.
    • Przyznaje, że całe życie poświęcił, by dojść do jej progu, a teraz został zrzucony z ostatniego stopnia i policzony między innych ludzi.
    „Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze”podmiot liryczny
    podmiot liryczny

  10. Tren XGdzie jest Urszula

    • Poeta pyta córkę, gdzie się podziała, i wylicza możliwości: niebo między aniołkami, raj, Wyspy Szczęśliwe, rejs z Charonem po jeziorze, przemianę w ptaka ze słowiczymi piórkami albo czyściec.
    • Zastanawia się też, czy nie wróciła tam, skąd przyszła, zanim się urodziła.
    • Prosi, by dała mu znak, że jest, a jeśli nie może przyjść w całości, niech ukaże się choćby we śnie, jako cień albo mara.
    „Gdzieśkolwiek jest, jesliś jest, lituj mej żałości”podmiot liryczny
    podmiot lirycznyUrszula

  11. Tren XIFraszka cnota

    • Poeta powtarza słowa Brutusa, że cnota jest fraszką, bo dobroć i pobożność nikogo nie uratowały przed nieszczęściem.
    • Wyobraża sobie nieznanego wroga, który miesza ludzkie sprawy bez względu na to, czy ktoś jest dobry, czy zły.
    • Mówi, że ludzie chcą zgłębiać tajemnice Boga, choć ich wzrok jest tępy, a bawią ich płoche sny, które nigdy się nie wyjawią.
    • Skarży się żałości, że odbiera mu i pociechę, i rozum.
    „«Fraszka cnota», powiedział Brutus porażony.”podmiot liryczny
    podmiot liryczny

  12. Tren XIIZalety dwuipółletniego dziecka

    • Poeta mówi, że żaden ojciec nie kochał dziecka bardziej ani nie żałował go bardziej niż on.
    • Wylicza zalety Urszuli: była ochędożna, posłuszna, umiała śpiewać i rymować, witała ojca przy każdym powrocie i modliła się rano i wieczorem.
    • Mówi, że miała nie więcej niż trzydzieści miesięcy, więc tyle cnót było ponad jej siły.
    • Porównuje ją do kłosa, który upadł przed żniwami, i mówi, że razem z nią grzebie nadzieję.
    podmiot lirycznyUrszula

  13. Tren XIIINapis nagrobny

    • Poeta mówi do córki, że lepiej by było, gdyby się nie urodziła albo nie umarła, bo za małe pociechy płaci wielkim żalem.
    • Porównuje ją do nocnego snu, który obiecuje złoto, a po przebudzeniu zostawia tylko pragnienie, i mówi, że zabrała mu połowę duszy.
    • Każe murarzom położyć ciosany kamień i wyryć napis, że leży tu Orszula Kochanowska, ojcowskie kochanie i płacz, a to ona powinna była opłakiwać jego, nie on ją.
    „Wzięłaś mi, zgoła mówiąc, dusze połowicę”podmiot liryczny
    podmiot lirycznyUrszula

  14. Tren XIVPoeta jak Orfeusz

    • Poeta pyta, gdzie są wrota, którymi Orfeusz zszedł do podziemi szukać swojej straty.
    • Chciałby iść tą drogą i przeprawić się przez rzekę z groźnym przewoźnikiem zmarłych, a lutnię wziąć ze sobą, aby łzami i pieśnią zmiękczyć Plutona i odzyskać córkę.
    • Jeśli bóg ma serce z kamienia i nic nie wyprosi, poeta woli zostać tam na stałe i razem z duszą zrzucić ciężki smutek.
    podmiot lirycznyOrfeusz

  15. Tren XVNiobe skamieniała

    • Poeta prosi Erato i lutnię o chwilę ukojenia, zanim sam zamieni się w kamienny słup.
    • Opowiada o Niobe, której zginęło siedmiu synów i wiele córek: widzi czternaście mogił, nad którymi stoi nieszczęsna matka.
    • Niobe, opłakując dzieci, sama zamieniła się w marmur na Sypilu, a jej łzy spływają ze skały strumieniem.
    • Poeta kończy, że ten grób nie jest na zmarłym i ten zmarły nie jest w grobie, bo Niobe sama jest sobie grobem.
    podmiot lirycznyNiobe

  16. Tren XVIDo Cycerona

    • Poeta porzuca lutnię i rym, bo ból prawie wyjmuje mu duszę, i podejrzewa, że może jego żal jest snem.
    • Mówi, że łatwo pisać mądrze, gdy się jest zdrowym i szczęśliwym, a trudniej żyć tak, jak się mówi.
    • Zwraca się do Cycerona („Arpinie wymowny”) i pyta, czemu z płaczem opuszcza ojczyznę, czemu tak żałuje córki, skoro uczył, że poza hańbą wszystko jest niemal świętem, i czemu nie chciał umrzeć, gdy za swoje mowy miał podać głowę.
    • Przyznaje, że człowiek nie jest kamieniem, a na końcu prosi czas, ojca zapomnienia, by wyleczył mu serce.
    „Człowiek nie kamień, a jako sie stawi / Fortuna, takich myśli nas nabawi.”podmiot liryczny
    podmiot lirycznyCyceron

  17. Tren XVIIPańska ręka

    • Poeta mówi, że dotknęła go ręka Pańska i odebrała mu radość, więc ledwie czuje w sobie duszę.
    • Wspomina, że żył skromnie, tak że nieszczęście i zazdrość nie miały mu czym zaszkodzić, aż Pan zadał mu cios tym boleśniejszy.
    • Rozum, który dawniej chętnie mówił o przygodach, dziś sam o sobie ledwie wie i nie umie ukoić żalu.
    • Odrzuca rady, by nie płakać, i mówi, że Bóg sam może ten smutek zatrzymać.
    podmiot liryczny

  18. Tren XVIIIModlitwa o litość

    • Poeta w imieniu ludzi przyznaje, że w szczęśliwych czasach rzadko wspominają Boga i nie dziękują Mu za łaski.
    • Prosi, by Bóg karał ich jak ojciec, ale nie odbierał łaski, bo sama niełaska jest największą męką.
    • Wierzy, że Boże miłosierdzie przewyższa wszystkie występki, i kończy prośbą o litość nad sobą.
    podmiot liryczny

  19. Tren XIXSen o matce i Urszuli

    • Poeta po nieprzespanej nocy zasypia tuż przed świtem i widzi swoją matkę, która na ręku trzyma Urszulę ubraną w białą koszulkę.
    • Matka mówi, że jego łzy dotarły do zmarłych, i przyniosła mu córkę, by się nią pocieszył.
    • Tłumaczy, że dusza nie ginie, a Urszula żyje wśród aniołów, gdzie nie ma chorób ani starości, i modli się za rodziców; na ziemi ominęłyby ją troski, zdrada i niewola.
    • Radzi mu, by mądrością uprzedził to, co czas leczy, i znosił ludzkie przygody po ludzku, bo Bóg jest panem smutku i nagrody.
    • Po przebudzeniu poeta nie jest pewien, czy słuchał matki we śnie, czy na jawie.
    „Tego sie, synu, trzymaj, a ludzkie przygody / Ludzkie noś; jeden jest Pan smutku i nagrody”matka poety
    podmiot lirycznymatka poetyUrszula

19 punktów

Plan wydarzeń

W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.

  1. Tren I: poeta wzywa wszystkie płacze świata do swojego domu i opłakuje córkę.I
  2. Tren II: żałuje, że wcześniej nie pisał dla dzieci, a teraz musi płakać nad grobem.II
  3. Tren III: mówi, że Urszula wzgardziła nim i jego skromną ojcowizną, i ma nadzieję, że da Bóg, zobaczy ją po śmierci.III
  4. Tren IV: oskarża śmierć, że musiał patrzeć na umieranie dziecka, i porównuje się z Niobe.IV
  5. Tren V: porównuje Urszulę do małej oliwki podciętej przez sadownika.V
  6. Tren VI: nazywa córkę „Safo słowieńska” i wspomina jej pożegnanie z matką.VI
  7. Tren VII: patrzy na ubranka córki; zamiast wyprawy dostała tylko koszulkę do trumny.VII
  8. Tren VIII: opisuje pustkę w domu, choć jest w nim pełno ludzi.VIII
  9. Tren IX: przyznaje, że mądrość, do której dążył całe życie, nie dała mu ukojenia.IX
  10. Tren X: pyta, gdzie jest teraz córka, i prosi, by ukazała mu się choćby we śnie.X
  11. Tren XI: w szczycie zwątpienia uznaje cnotę za „fraszkę” i wątpi w ludzki rozum.XI
  12. Tren XII: wylicza zalety dwuipółletniej córki i porównuje ją do kłosa.XII
  13. Tren XIII: każe wyryć na kamieniu nagrobny napis dla Urszuli.XIII
  14. Tren XIV: chce jak Orfeusz zejść do podziemi i lutnią uprosić Plutona o córkę.XIV
  15. Tren XV: prosi Erato o ukojenie i opowiada o Niobe, która skamieniała z żalu.XV
  16. Tren XVI: podważa nauki stoików i wytyka Cyceronowi, że sam nie umiał ich stosować.XVI
  17. Tren XVII: uznaje, że dotknęła go ręka Boga, a rozum nie leczy rozpaczy.XVII
  18. Tren XVIII: w pokornej modlitwie prosi Boga o litość.XVIII
  19. Tren XIX: we śnie matka poety, trzymając Urszulę na ręku, pociesza go, że córka jest szczęśliwa w niebie.XIX

Na sprawdzian i wypracowanie

Kluczowe sceny

Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.

Tren I

Wezwanie płaczów

Poeta wzywa wszystkie płacze i lamenty świata do swojego domu, by pomogły mu opłakać córkę. Obraz smoka, który wyjada pisklęta słowika, gdy ich matka bezradnie krzyczy, pokazuje bezsilność rodziców wobec śmierci.

„Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe”podmiot liryczny

Dlaczego ważna: Tren I otwiera cykl i od razu pokazuje wielkość żalu.

W streszczeniu →

Tren V

Oliwka podcięta przez sadownika

Urszula zostaje porównana do małej oliwki, którą sadownik przypadkiem podcina przy pieleniu. Drzewko pada przed nogami matki, tak jak córka pada martwa u stóp rodziców.

„Jako oliwka mała pod wysokim sadem”podmiot liryczny

Dlaczego ważna: To jedno z najsłynniejszych porównań w cyklu: pokazuje delikatność dziecka i nagłość śmierci.

W streszczeniu →

Tren VI

Pożegnanie z matką

Poeta wspomina, że Urszula umierając, ucałowała matkę i pożegnała ją słowami o odejściu z domu rodziców. Matka z żalu ledwie przeżyła to pożegnanie.

„Już ja tobie, moja matko, służyć nie będę”Urszula (w relacji ojca)

Dlaczego ważna: Jedyny raz poeta oddaje głos córce, więc staje się ona żywą osobą, a nie tylko przedmiotem żalu.

W streszczeniu →

Tren VIII

Pustki w domu

Poeta mówi, że w domu jest pełno ludzi, a mimo to wydaje się pusty, bo zabrakło jednej małej duszy. Urszula wypełniała dom śpiewem, śmiechem i bieganiem po kątach.

„Pełno nas, a jakoby nikogo nie było”podmiot liryczny

Dlaczego ważna: Pokazuje, jak jedno małe dziecko może być dla rodziny całym światem.

W streszczeniu →

Tren XI

Fraszka cnota

Poeta powtarza słowa Brutusa, że cnota jest fraszką, bo nikogo nie chroni przed nieszczęściem. Mówi też, że rozum ludzki jest zbyt słaby, by pojąć tajemnice Boga.

„Fraszka, kto sie przypatrzy, fraszka z każdej strony”podmiot liryczny

Dlaczego ważna: To szczyt buntu: poeta wątpi w sens życia według cnoty i nauki.

W streszczeniu →

Tren XIII

Napis na nagrobku

Poeta każe murarzowi ciosać kamień i wyryć napis o Orszuli, ojcowskim kochaniu i płaczu. Kończy mówiąc, że to nie on powinien był płakać po córce.

„ORSZULA KOCHANOWSKA TU LEŻY, KOCHANIE OJCOWE ALBO RACZEJ PŁACZ I NARZEKANIE”podmiot liryczny (napis dla murarzy)

Dlaczego ważna: To najbardziej znany przykład epitafium w cyklu.

W streszczeniu →

Tren XIX

Sen o matce i Urszuli

We śnie poecie ukazuje się jego zmarła matka z Urszulą na ręku i tłumaczy mu, że dziecko jest szczęśliwe w niebie. Radzi, by ludzkie nieszczęścia znosił po ludzku.

„Przyniosłam ci na ręku wdzięczną dziewkę twoję”matka poety

Dlaczego ważna: Zamyka cykl ukojeniem i pokazuje, że poeta odzyskuje spokój.

W streszczeniu →

Mapa postaci

Kto występuje w której części

Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.

Najczęstsze pomyłki

Uwaga, pułapki

Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.

  1. MitW Trenie XIX Urszula sama pociesza ojca.

    NaprawdęUrszula we śnie milczy, a pociesza poetę jego matka, która trzyma ją na rękach i nazywa go „synem”.

    Części: XIX

  2. MitW Trenie VI matka żegna córkę słowami o odejściu.

    NaprawdęTo Urszula, umierając, żegna się z matką i z domem; poeta przytacza jej słowa.

    Części: VI

  3. MitUrszula była już podlotkiem lub dziewczyną na wydaniu.

    NaprawdęW Trenie XII poeta mówi, że miała nie więcej niż trzydzieści miesięcy; wyprawa z Trenu VII jest smutnym obrazem tego, czego nie doczekała.

    Części: VIIXII

  4. MitPoeta jest od początku cyklu pogodzony z Bogiem.

    NaprawdęNajpierw skarży się na śmierć i los (II, IV), potem wątpi w cnotę i rozum (IX, XI), a dopiero w XVII–XVIII uznaje rękę Boga i modli się o litość.

    Części: IIIVIXXIXVIIXVIII

  5. MitMądrość z Trenu IX przynosi poecie ulgę.

    NaprawdęPoeta mówi, że całe życie dążył do mądrości, a teraz czuje się zrzucony z ostatniego stopnia i policzony między innych ludzi.

    Części: IX

  6. MitKochanowski w Trenie XVI chwali Cycerona jako wzór.

    NaprawdęWytyka mu, że łatwo mówić mądrze o nieszczęściu, a sam rozpaczał po córce i nie chciał umrzeć, choć miał oddać głowę za swoje mowy.

    Części: XVI

  7. MitNiobe pojawia się tylko raz.

    NaprawdęPoeta wspomina Niobe już w Trenie IV, a jej historię rozwija w całym Trenie XV, gdzie opisuje skamienienie.

    Części: IVXV

4 tematy

Argumenty do rozprawki

Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.

Jak zmienia się postawa poety wobec śmierci córki w Trenach?3 argumenty

TezaBól nie mija sam; ukojenie przychodzi dopiero po kryzysie, gdy poeta zwraca się do Boga i przyjmuje pocieszenie.

  1. W Trenie XI poeta dochodzi do zwątpienia: uznaje, że cnota jest fraszką i nikogo nie ochroni.

    XI
    „Fraszka, kto sie przypatrzy, fraszka z każdej strony”

  2. W Trenie XVII widzi w swoim nieszczęściu rękę Pana i przyznaje, że tylko Bóg może uspokoić jego żal.

    XVII
    „Bóg sam mocen to hamować”

  3. W Trenie XIX matka we śnie przekonuje go, że Urszula jest szczęśliwa w niebie, a Bóg rządzi smutkiem i nagrodą.

    XIX
    „jeden jest Pan smutku i nagrody”
Czy rozum i filozofia mogą pocieszyć człowieka w cierpieniu?3 argumenty

TezaKochanowski pokazuje, że nauka i filozofia nie leczą rozpaczy, bo prawdziwy ból wykracza poza argumenty.

  1. W Trenie IX poeta mówi, że poświęcił życie mądrości, a w nieszczęściu nie dała mu pociechy.

    IX
    „Terazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony”

  2. W Trenie XVI wytyka Cyceronowi, że łatwo mówić o cierpieniu, a trudniej je znosić.

    XVI
    „Wywiódłeś wszytkim, nie wywiódłeś sobie”

  3. W Trenie XVII rozum, który dawniej mówił o przygodach, teraz sam nie umie sobie poradzić.

    XVII
    „Dziś ledwe sam wie o sobie”
Jak Kochanowski pokazuje Urszulę i życie rodzinne w Trenach?3 argumenty

TezaDzięki konkretnym obrazom Urszula jest żywym dzieckiem, więc strata jest naprawdę bolesna.

  1. W Trenie VI poeta nazywa córkę „Safo słowieńską”, bo jako dziecko śpiewała i układała piosenki.

    VI
    „Ucieszna moja śpiewaczko, Safo słowieńska”

  2. W Trenie VIII dom bez Urszuli jest pusty, choć mieszka w nim wiele osób, bo mała dziewczynka wypełniała go swoim głosem.

    VIII
    „Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała”

  3. W Trenie XII poeta wylicza jej zalety: była ochędożna, posłuszna i umiała śpiewać oraz rymować.

    XII
    „Ochędożne, posłuszne, karne, niepieszczone”
Antyk i chrześcijaństwo w Trenach3 argumenty

TezaKochanowski łączy mitologię i filozofię antyczną z chrześcijańską wiarą, aby wyrazić ból i szukać pociechy.

  1. W Trenie XIV poeta chce zejść do podziemi jak Orfeusz i lutnią wyprosić córkę u Plutona.

    XIV
    „Gdzie te wrota nieszczesne, któremi przed laty”

  2. W Trenie XV porównuje się do Niobe, która z żalu po dzieciach zamieniła się w kamień.

    XV
    „Ten grób nie jest na martwym, ten martwy nie w grobie”

  3. W Trenie XIX niebo jest miejscem wiecznej szczęśliwości, wolnej od trosk, starości i śmierci.

    XIX
    „W niebie szczere rozkoszy, a do tego wieczne”

Zanim pójdziesz na sprawdzian

Sprawdź, co pamiętasz

Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.

10 haseł

Słowniczek

Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.

tren
Utwór żałobny, w którym poeta opłakuje zmarłego, chwali jego zalety i szuka pocieszenia. Gatunek pochodzi ze starożytnej Grecji.
cykl
Kilka utworów połączonych wspólnym tematem i bohaterem, które czyta się jako całość. Treny to cykl dziewiętnastu wierszy.
epitafium
Napis nagrobny albo krótki wiersz upamiętniający zmarłego. W Trenach epitafium dla Urszuli kończy Tren XIII.
renesans
Epoka w kulturze od XIV do XVI wieku (w Polsce głównie XVI wiek), która wracała do wzorów starożytnych i stawiała w centrum człowieka. Jan Kochanowski to jej najważniejszy polski poeta.
humanizm
Nurt renesansu, który cenił człowieka, jego rozum i naukę oraz kulturę antyczną. W Trenach widać go w licznych odwołaniach do mitologii i filozofów.
stoicyzm
Filozofia starożytna, która uczyła spokoju i panowania nad uczuciami w każdej sytuacji. Poeta w Trenach IX i XVI pokazuje, że w rozpaczy nie da się tak żyć.
epikureizm
Filozofia starożytna, według której szczęście daje umiar, spokój ducha i brak cierpienia. W Trenie IX widać ślad tej myśli: mądrość mierzy bogactwo „dosytem” i naturalnymi potrzebami.
apostrofa
Bezpośredni zwrot do osoby, rzeczy albo pojęcia, np. „Orszulo moja wdzięczna” albo „Kupić by cię, mądrości”. W Trenach jest jej bardzo dużo.
porównanie homeryckie
Rozbudowane porównanie, które tworzy osobny obraz. Przykłady to smok i słowiki w Trenie I oraz oliwka w Trenie V.
konsolacja
Pocieszenie, jedna z części tradycyjnego trenu (obok pochwały zmarłego i lamentu). W cyklu Kochanowskiego przynosi je Tren XIX, czyli mowa matki poety.

Dalej

Sprawdź się: 58 pytańquiz z odpowiedziami, zadania CKE i test do drukuBohaterowie, motywy i cytatywszystko o lekturze na jednej stronie

Cytaty

Ćwicz cytaty z lektury „Treny”

Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.

W liczbach

Streszczenie lektury „Treny” w liczbach

  • 5punktów w wersji krótkiej
  • 19części w wersji szczegółowej
  • 19punktów planu wydarzeń
  • 7kluczowych scen
  • 10haseł w słowniczku
  • 6 minczytania wersji szczegółowej

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o streszczenie lektury „Treny”

Jak krótko streścić lekturę „Treny”?

W 5 punktach: Jan Kochanowski, po śmierci małej córki Urszuli, układa cykl dziewiętnastu trenów, w którym opłakuje jej odejście. W pierwszych trenach wzywa do siebie wszystkie płacze i wspomina dziewczynkę: jej śpiew, zabawy i pożegnanie z matką, a dom po jej śmierci jest pusty. W środku cyklu pyta, gdzie jest Urszula, i traci wiarę w pożytek cnoty, mądrości i filozofii, a sięgając po mity o Orfeuszu i Niobe, szuka porównania dla swojego bólu. W Trenach XVI i XVII uznaje, że rozum, nawet taki jak Cycerona, nie leczy rozpaczy, i widzi w swoim nieszczęściu ciężką rękę Boga, a w XVIII prosi Go pokornie o litość. W ostatnim trenie, Śnie, matka poety przynosi mu Urszulę na rękach i tłumaczy, że dziewczynka jest szczęśliwa w niebie, a on powinien przyjąć los z ufnością.

Jak długie jest streszczenie lektury „Treny”?

Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 40 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 19 części po kilka zdań każda i zajmuje około 6 minut.

Jaki jest plan wydarzeń lektury „Treny”?

Plan wydarzeń ma 19 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Tren I: poeta wzywa wszystkie płacze świata do swojego domu i opłakuje córkę. Kończy się na: Tren XIX: we śnie matka poety, trzymając Urszulę na ręku, pociesza go, że córka jest szczęśliwa w niebie.

Jakie są kluczowe sceny lektury „Treny”?

Najważniejsze sceny to: Wezwanie płaczów, Oliwka podcięta przez sadownika, Pożegnanie z matką, Pustki w domu oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.

Jakie pomyłki najczęściej pojawiają się przy lekturze „Treny”?

Częsty mit: W Trenie XIX Urszula sama pociesza ojca. Fakt: Urszula we śnie milczy, a pociesza poetę jego matka, która trzyma ją na rękach i nazywa go „synem”. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.

Jakie trudne słowa wyjaśnia słowniczek do lektury „Treny”?

Słowniczek ma 10 haseł: tren, cykl, epitafium, renesans, humanizm, stoicyzm oraz 4 kolejne hasła.

Jaką tezę postawić w rozprawce o lekturze „Treny”?

Do tematu „Jak zmienia się postawa poety wobec śmierci córki w Trenach?” pasuje teza: Ból nie mija sam; ukojenie przychodzi dopiero po kryzysie, gdy poeta zwraca się do Boga i przyjmuje pocieszenie. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.

Jak sprawdzić, ile pamiętam ze streszczenia lektury „Treny”?

Rozwiąż quiz: 58 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.

Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Treny”

Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.

Zacznij quizBohaterowie i motywyTest do druku

Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania

Z tej samej epoki