QuizyBingo

Bogurodzica – streszczenie

autor nieznany

  • Średniowiecze · XIII w.
  • Liceum

Lektura „Bogurodzica” w jednym zdaniu

Średniowieczna pieśń, w której wspólnota wiernych prosi Maryję i jej Syna o dobre życie, odkupienie i raj, przypominając zmartwychwstanie oraz mękę Chrystusa.

6 części · 1 min czytania

Streszczenie szczegółowe, część po części

Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.

Ściąga PDF

  1. Część IStrofa pierwsza: wezwanie do Maryi

    • Podmiot zbiorowy, czyli wspólnota wiernych, zwraca się do Maryi jako Bogurodzicy i dziewicy sławionej przez Boga.
    • Nazywa ją matką wybraną u jej Syna, Gospodzina, i prosi, by wyjednała łaskę dla modlących się: „Zyszczy nam, spuści nam”.
    • Strofę zamyka greckie wołanie Kyrieleison.
    „Zyszczy nam, spuści nam.”Podmiot zbiorowy
    Podmiot zbiorowyMaryjaJezus Chrystus

  2. Część IIStrofa druga: prośba do Syna

    • Wierni zwracają się do Syna Bożego i proszą go przez wzgląd na Jana Chrzciciela.
    • Chcą, by wysłuchał ich głosów i modlitwy, którą zanosi cała wspólnota, i by spełnił ludzkie pragnienia.
    • Proszą o dobre życie na ziemi i o rajski pobyt po śmierci, po czym znów wołają Kyrieleison.
    „A na świecie zbożny pobyt, / Po żywocie rajski przebyt.”Podmiot zbiorowy
    Podmiot zbiorowyJezus ChrystusJan Chrzciciel

  3. Część IIICzęść wielkanocna: zmartwychwstanie

    • Pieśń głosi, że Syn Boży powstał z martwych dla ludzi, i wzywa pobożnego człowieka, by w to uwierzył.
    • Bóg przez swój trud uwolnił lud spod diabelskiej straży, przyniósł ludziom zdrowie wieczne i skuł piekielnego starostę, czyli szatana: „Starostę skował pkielnego”.
    • Chrystus przyjął śmierć i wspomniał pierwszego człowieka; naprawdę cierpiał, aż sam Bóg zmartwychwstał.
    „Nas dla wstał z martwych syn boży.”Podmiot zbiorowy
    Podmiot zbiorowyJezus ChrystusSzatanAdam

  4. Część IVAdam, niebo i odkupienie mocą Boga

    • Podmiot zwraca się do Adama słowami „Adamie, ty boży kmieciu”; Adam siedzi u Boga „[w] wiecu”, a wierni proszą, by doprowadził swoje dzieci tam, gdzie królują aniołowie.
    • Wierni proszą Jezusa, by i ich tam doprowadził, gdzie radują się niebieskie siły.
    • Pieśń mówi o radości, miłości i oglądaniu Stwórcy bez końca, a także o diabelskim potępieniu.
    • Na koniec tej części pada, że Chrystus odkupił ludzi od diabła nie srebrem ani złotem, lecz własną mocą.
    „Ni śrebrem, ni złotem nas diabłu odkupił, / Swą mocą zastąpił.”Podmiot zbiorowy
    Podmiot zbiorowyAdamJezus ChrystusSzatan

  5. Część VCzęść pasyjna: męka i krew Chrystusa

    • Bóg dla człowieka dał sobie przekłuć ręce i obie nogi, a święta krew popłynęła z boku na zbawienie.
    • Podmiot wzywa człowieka, by uwierzył, że Jezus Chrystus naprawdę cierpiał rany i przelał krew za chrześcijan.
    „Wierzyż w to, człowiecze, iż Jezu Kryst prawy / Cirpiał za nas rany,”Podmiot zbiorowy
    Podmiot zbiorowyJezus Chrystus

  6. Część VIDalsza część pasyjna: opieka nad duszą i Amen

    • Bóg sam otacza troską grzeszną duszę, odbiera ją diabłu i przyjmuje do siebie tam, gdzie króluje.
    • Wierni zwracają się znów do Maryi i proszą, by wraz z nią prosić jej Syna o ochronę przed wszelkim złem.
    • Pieśń kończy się słowem Amen i życzeniem, by wszyscy razem dotarli do raju.
    „Amen tako Bog daj, / Bychom szli szwyćcy w raj.”Podmiot zbiorowy
    Podmiot zbiorowyMaryjaJezus ChrystusSzatan

16 punktów

Plan wydarzeń

W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.

  1. Wierni wysławiają Maryję, Bogurodzicę i dziewicę wybraną przez Boga.I
  2. Proszą ją, by wyjednała im łaskę u swojego Syna, i wołają Kyrieleison.I
  3. Zwracają się do Syna Bożego i powołują się na Jana Chrzciciela.II
  4. Proszą o dobre życie na ziemi i o życie w raju po śmierci.II
  5. Część wielkanocna głosi, że Syn Boży zmartwychwstał dla ludzi.III
  6. Bóg uwolnił swój lud spod straży diabła i skuł władcę piekła.III
  7. Chrystus cierpiał naprawdę, zanim zmartwychwstał.III
  8. Wierni zwracają się do Adama, który zasiada u Boga na wiecu.IV
  9. Proszą, by Chrystus doprowadził ich do nieba, gdzie radują się aniołowie.IV
  10. Pieśń opisuje radość zbawionych i oglądanie Stwórcy bez końca.IV
  11. Chrystus odkupił ludzi od diabła nie srebrem ani złotem, lecz swoją mocą.IV
  12. Część pasyjna: Bóg dał sobie przekłuć ręce i nogi, a z jego boku popłynęła krew.V
  13. Pieśń wzywa człowieka, by uwierzył, że Chrystus cierpiał za chrześcijan.V
  14. Bóg sam opiekuje się grzesznymi duszami i przyjmuje je do siebie.VI
  15. Wierni proszą Maryję o wstawiennictwo, by Syn uchował ich od zła.VI
  16. Pieśń kończy się słowem Amen i prośbą, by wszyscy poszli do raju.VI

Na sprawdzian i wypracowanie

Kluczowe sceny

Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.

Część I

Wezwanie Bogurodzicy

Wspólnota otwiera pieśń wołaniem do Maryi, którą nazywa Bogurodzicą i dziewicą sławioną przez Boga. Zaraz potem prosi ją o pośrednictwo u Syna.

„Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja,”podmiot zbiorowy

Dlaczego ważna: Ustawia sytuację liryczną: zbiorowa modlitwa do pośredniczki.

W streszczeniu →

Część I

Prośba o łaskę

Wierni proszą Maryję, by wyjednała dla nich łaskę u Syna. Strofa kończy się wezwaniem Kyrieleison.

„Zyszczy nam, spuści nam.”podmiot zbiorowy

Dlaczego ważna: Pokazuje, że Maryja jest tu pośredniczką, a nie adresatką ostatecznej prośby.

W streszczeniu →

Część II

Prośba o życie na ziemi i w niebie

W drugiej strofie wspólnota zwraca się do Syna Bożego i powołuje się na Jana Chrzciciela. Prosi o dobre życie doczesne i rajski pobyt po śmierci.

„A na świecie zbożny pobyt,”podmiot zbiorowy

Dlaczego ważna: Obejmuje całe ludzkie istnienie: ziemię i życie po śmierci.

W streszczeniu →

Część III

Zmartwychwstanie

Część wielkanocna głosi, że Chrystus zmartwychwstał dla ludzi, i wzywa pobożnego człowieka do wiary. Bóg uwalnia swój lud spod diabelskiej straży.

„Nas dla wstał z martwych syn boży.”podmiot zbiorowy

Dlaczego ważna: Wyjaśnia sens Wielkanocy: pokonanie śmierci i szatana.

W streszczeniu →

Część IV

Zwrot do Adama

Podmiot mówi do Adama, pierwszego człowieka, i nazywa go bożym kmieciem. Prosi go, by doprowadził swoje dzieci tam, gdzie królują aniołowie.

„Adamie, ty boży kmieciu,”podmiot zbiorowy

Dlaczego ważna: Łączy historię pierwszego grzechu z nadzieją zbawienia całego rodzaju ludzkiego.

W streszczeniu →

Część IV

Odkupienie bez zapłaty pieniędzmi

Pod koniec części wielkanocnej pieśń mówi, że Chrystus wykupił ludzi z niewoli diabła. Nie zapłacił za to srebrem ani złotem, lecz obronił ich własną mocą.

„Ni śrebrem, ni złotem nas diabłu odkupił,”podmiot zbiorowy

Dlaczego ważna: Wyjaśnia, że zbawienie jest darem, a nie zapłatą.

W streszczeniu →

Część VI

Amen i prośba o raj

Pieśń zamyka słowo Amen. Wierni życzą sobie, by wszyscy razem trafili do raju.

„Bychom szli szwyćcy w raj.”podmiot zbiorowy

Dlaczego ważna: Podkreśla wspólnotowy charakter modlitwy.

W streszczeniu →

Mapa postaci

Kto występuje w której części

Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.

Najczęstsze pomyłki

Uwaga, pułapki

Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.

  1. MitBogurodzica składa się tylko z dwóch strof.

    NaprawdęDwie pierwsze strofy to najstarsza część archaiczna, omawiana w szkole; dalej są młodsze strofy: część wielkanocna (III–IV) i pasyjna (V–VI). W przekazie krakowskim jest 13 strof, za kanoniczną uchodzi wersja z 15 strofami.

    Części: IIIIIIV

  2. MitAutorem Bogurodzicy jest święty Wojciech.

    NaprawdęAutor jest nieznany; przypisywanie pieśni świętemu Wojciechowi to dawna tradycja, którą badacze odrzucają.

    Części: I

  3. MitPieśń jest skierowana tylko do Maryi.

    NaprawdęPierwsza strofa zwraca się do Maryi, a druga do jej Syna, Chrystusa; później pojawiają się też Adam i Jezus.

    Części: IIIIV

  4. MitMówi tu pojedynczy poeta o swoich uczuciach.

    NaprawdęPodmiot jest zbiorowy: pieśń używa form „my”, np. „nosimy”, „prosimy”, i jest modlitwą całej wspólnoty.

    Części: III

  5. MitW pieśni męka Chrystusa jest opisana przed zmartwychwstaniem, tak jak w Ewangelii.

    NaprawdęNajpierw jest część wielkanocna o zmartwychwstaniu (III–IV), która tylko krótko wspomina trud i śmierć; dopiero potem część pasyjna opisuje rany i krew (V).

    Części: IIIIVV

  6. MitKyrieleison to polskie słowo, które pojawia się po każdej strofie.

    NaprawdęTo greckie wołanie „Panie, zmiłuj się”, powtórzone po pierwszej i drugiej strofie.

    Części: III

  7. MitLudzi z niewoli diabła wykupiono srebrem i złotem.

    NaprawdęPieśń mówi wprost, że odkupienie nastąpiło nie srebrem ani złotem, lecz mocą Chrystusa (koniec części IV).

    Części: IV

3 tematy

Argumenty do rozprawki

Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.

Bogurodzica jako pieśń wspólnoty3 argumenty

TezaUtwór jest modlitwą całej wspólnoty wiernych, a nie wyznaniem pojedynczej osoby.

  1. W drugiej strofie podmiot mówi o modlitwie, którą wspólnie noszą wierni.

    II
    „Słysz modlitwe, jąż nosimy,”

  2. Prośba o miejsce w niebie dotyczy wszystkich, nie jednego człowieka.

    IV
    „Tegoż nas domieściż, Jezu Kryste miły,”

  3. Zakończenie wyraża życzenie, by wszyscy razem dotarli do raju.

    VI
    „Bychom szli szwyćcy w raj.”
Rola pośrednictwa w pieśni3 argumenty

TezaWierni proszą o łaskę przez pośredników: Maryję, Jana Chrzciciela i znów Maryję.

  1. Maryja jest przedstawiona jako matka Syna, która może wstawić się za ludźmi.

    I
    „U twego syna Gospodzina matko zwolena, Maryja!”

  2. Prośba do Syna opiera się na powołaniu się na Jana Chrzciciela.

    II
    „Twego dziela Krzciciela, bożycze,”

  3. Na końcu wierni znów zwracają się do Maryi, by prosiła Syna.

    VI
    „Maryja dziewice, prośmy synka twego,”
Obraz zbawienia w Bogurodzicy3 argumenty

TezaPieśń przedstawia zbawienie jako dar Boga, osiągnięty męką i zmartwychwstaniem Chrystusa.

  1. Zmartwychwstanie przynosi człowiekowi zdrowie wieczne.

    III
    „Przydał nam zdrowia wiecznego,”

  2. Męka Chrystusa jest opisana jako czyn podjęty dla człowieka.

    V
    „Ciebie dla, człowiecze, dał Bog przekłoć sobie”

  3. Odkupienie nie ma ceny w kruszcu, lecz dokonuje się mocą Boga.

    IV
    „Swą mocą zastąpił.”

Zanim pójdziesz na sprawdzian

Sprawdź, co pamiętasz

Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.

12 haseł

Słowniczek

Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.

Bogurodzica
Dawny tytuł Maryi: ta, która urodziła Boga. Od pierwszego słowa wzięła się nazwa pieśni, bo utwór nie ma własnego tytułu.
Gospodzin
Staropolskie słowo oznaczające pana, władcę. W pieśni tak nazwano Syna Maryi.
bożyc
Dawne określenie Syna Bożego. W pieśni pada w wołaczu: „bożycze”.
zwolena
Dawna forma słowa „wybrana”. Maryja jest w pieśni matką wybraną przez Boga.
Kyrieleison
Greckie wezwanie z liturgii: „Panie, zmiłuj się”. W pieśni zamyka dwie najstarsze strofy jak refren.
Deesis
Motyw sztuki chrześcijańskiej (gr. ‘prośba’): Chrystus, a po jego bokach Maryja i Jan Chrzciciel, którzy wstawiają się za ludźmi.
archaizm
Wyraz, forma lub zwrot dawny, dziś nieużywany. Bogurodzica ma archaizmy leksykalne, fonetyczne, fleksyjne, słowotwórcze i składniowe.
trop
Średniowieczny śpiewany dodatek do łacińskiego tekstu mszy, rodzaj komentarza. Z tropem badacze łączą powstanie pieśni.
carmen patrium
Po łacinie „pieśń ojczysta”, pieśń ojców. Tak Jan Długosz nazwał Bogurodzicę.
wiersz średniowieczny
Najstarszy system wiersza w polskiej poezji: wersy mają różną liczbę sylab, są rymy, a każdy wers to osobna cząstka zdania.
kmieć
W średniowieczu zamożny chłop gospodarujący na własnym gospodarstwie. Adam jest w pieśni „bożym kmieciem”.
wiec
Dawne zgromadzenie, na którym radzono i podejmowano decyzje. Adam zasiada u Boga na wiecu.

Dalej

Sprawdź się: 30 pytańquiz z odpowiedziami i test do drukuBohaterowie, motywy i cytatywszystko o lekturze na jednej stronie

Cytaty

Ćwicz cytaty z lektury „Bogurodzica”

Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.

W liczbach

Streszczenie lektury „Bogurodzica” w liczbach

  • 5punktów w wersji krótkiej
  • 6części w wersji szczegółowej
  • 16punktów planu wydarzeń
  • 7kluczowych scen
  • 12haseł w słowniczku
  • 1 minczytania wersji szczegółowej

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o streszczenie lektury „Bogurodzica”

Jak krótko streścić lekturę „Bogurodzica”?

W 5 punktach: Wspólnota wiernych wysławia Maryję jako Bogurodzicę i dziewicę wybraną przez Boga. Prosi ją o wstawiennictwo u Syna, a potem zwraca się wprost do Chrystusa, powołując się na Jana Chrzciciela, i prosi o dobre życie na ziemi oraz raj po śmierci. W części wielkanocnej pieśń głosi, że Chrystus zmartwychwstał i uwolnił ludzi spod władzy diabła nie srebrem ani złotem, lecz własną mocą; wierni proszą Adama i Jezusa, by doprowadzili ich do nieba. W części pasyjnej opisuje przekłute ręce i nogi oraz krew Chrystusa przelaną za ludzi. Utwór kończy się opieką Boga nad duszą, ponowną prośbą do Maryi i słowem Amen z życzeniem, by wszyscy poszli do raju.

Jak długie jest streszczenie lektury „Bogurodzica”?

Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 30 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 6 części po kilka zdań każda i zajmuje około 1 minuty.

Jaki jest plan wydarzeń lektury „Bogurodzica”?

Plan wydarzeń ma 16 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Wierni wysławiają Maryję, Bogurodzicę i dziewicę wybraną przez Boga. Kończy się na: Pieśń kończy się słowem Amen i prośbą, by wszyscy poszli do raju.

Jakie są kluczowe sceny lektury „Bogurodzica”?

Najważniejsze sceny to: Wezwanie Bogurodzicy, Prośba o łaskę, Prośba o życie na ziemi i w niebie, Zmartwychwstanie oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.

Jakie pomyłki najczęściej pojawiają się przy lekturze „Bogurodzica”?

Częsty mit: Bogurodzica składa się tylko z dwóch strof. Fakt: Dwie pierwsze strofy to najstarsza część archaiczna, omawiana w szkole; dalej są młodsze strofy: część wielkanocna (III–IV) i pasyjna (V–VI). W przekazie krakowskim jest 13 strof, za kanoniczną uchodzi wersja z 15 strofami. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.

Jakie trudne słowa wyjaśnia słowniczek do lektury „Bogurodzica”?

Słowniczek ma 12 haseł: Bogurodzica, Gospodzin, bożyc, zwolena, Kyrieleison, Deesis oraz 6 kolejnych haseł.

Jaką tezę postawić w rozprawce o lekturze „Bogurodzica”?

Do tematu „Bogurodzica jako pieśń wspólnoty” pasuje teza: Utwór jest modlitwą całej wspólnoty wiernych, a nie wyznaniem pojedynczej osoby. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.

Jak sprawdzić, ile pamiętam ze streszczenia lektury „Bogurodzica”?

Rozwiąż quiz: 30 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.

Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Bogurodzica”

Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.

Zacznij quizBohaterowie i motywyTest do druku

Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania