Religijna pieśń stała się pieśnią ojczystą: rycerstwo śpiewało ją przed bitwami, a przez wieki pełniła rolę hymnu.
Bogurodzica
autor nieznany
- Średniowiecze · XIII w.
- Liceum
Streszczenie6 części, krótkie lub szczegółoweQuiz · 30 pytańsprawdź, co pamiętaszSprawdzian jutrościeżka 15 minutTest do drukuz odpowiedziami na końcu
„Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja,”
- 6części w streszczeniu
- 6postaci w opracowaniu
- 30pytań w quizie
- 12haseł w słowniczku
- 1motyw do wypracowania
- 1 minczytania streszczenia
6 postaci
Bohaterowie
Kto jest kim i jakie łączą ich relacje.
Na wypracowanie
Motywy i kontekst
Gotowe argumenty: do jakiego tematu pasuje ta lektura i jak jej użyć.
Epoka
Średniowiecze · V–XV w.Pieśni religijne i rycerskie: Bóg w centrum świata, wzór świętego i rycerza.
Gatunek
Średniowieczna pieśń religijna (hymn), modlitwa wspólnoty do Maryi i Chrystusa, jeden z najstarszych zabytków polskiej poezji; najstarszy zapis ma nuty. Składa się z dwóch najstarszych strof (część archaiczna, zakończona refrenem Kyrieleison) oraz młodszych: części wielkanocnej i pasyjnej (podział Aleksandra Brücknera); ma budowę stroficzną i rymy.
Geneza
Autor jest nieznany, a czasu powstania nie znamy; badacze proponują daty od XI do XIV wieku, najczęściej pierwszą połowę XIII wieku. Najstarsze zapisy pochodzą z początku XV wieku: tzw. kcyński (ok. 1407–1408, dwie strofy z nutami) i tzw. krakowski (1408, bez nut), na którym opiera się tekst Wolnych Lektur. Jan Długosz nazwał pieśń ojczystą (carmen patrium) i podał, że rycerstwo zaśpiewało ją przed bitwą pod Grunwaldem w 1410 roku; badacze nie są pewni, czy ten przekaz jest dokładny.
1 cytat
Cytaty, które warto znać
Każdy sprawdzony znak po znaku z tekstem w Wolnych Lekturach.
„Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja,”
Źródło tekstu: Wolne Lektury (domena publiczna).
Karta lektury
„Bogurodzica”: najważniejsze fakty
Lektura „Bogurodzica” w pigułce: czas powstania, rodzaj i gatunek, podział, etap szkolny i obecność na egzaminach w jednym miejscu.
| Tytuł | Bogurodzica |
|---|---|
| Autorstwo | autor nieznany |
| Przybliżony czas powstania | XIII w. |
| Epoka | Średniowiecze (V–XV w.) |
| Rodzaj i gatunek | liryka, pieśń religijna |
| Podział | 6 części, od I Strofa pierwsza: wezwanie do Maryi do VI Dalsza część pasyjna: opieka nad duszą i Amen |
| Etap szkolny | Liceum |
| Arkusze CKE | lektura nie pojawiła się w zestawieniu arkuszy z lat 2019–2026 (termin główny) |
6 części
„Bogurodzica” po kolei: o czym jest każda część
Jedno zdanie o każdej części. Wybierz część, żeby przejść do jej pełnego streszczenia.
- Część IStrofa pierwsza: wezwanie do MaryiPodmiot zbiorowy, czyli wspólnota wiernych, zwraca się do Maryi jako Bogurodzicy i dziewicy sławionej przez Boga.
- Część IIStrofa druga: prośba do SynaWierni zwracają się do Syna Bożego i proszą go przez wzgląd na Jana Chrzciciela.
- Część IIICzęść wielkanocna: zmartwychwstaniePieśń głosi, że Syn Boży powstał z martwych dla ludzi, i wzywa pobożnego człowieka, by w to uwierzył.
- Część IVAdam, niebo i odkupienie mocą BogaPodmiot zwraca się do Adama słowami „Adamie, ty boży kmieciu”; Adam siedzi u Boga „[w] wiecu”, a wierni proszą, by doprowadził swoje dzieci tam, gdzie królują aniołowie.
- Część VCzęść pasyjna: męka i krew ChrystusaBóg dla człowieka dał sobie przekłuć ręce i obie nogi, a święta krew popłynęła z boku na zbawienie.
- Część VIDalsza część pasyjna: opieka nad duszą i AmenBóg sam otacza troską grzeszną duszę, odbiera ją diabłu i przyjmuje do siebie tam, gdzie króluje.
Czytaj pełne streszczenie „Bogurodzica”: krótkie albo szczegółowe, z zaznaczaniem przeczytanych części.
Mit czy fakt
„Bogurodzica”: najczęstsze pomyłki
Rzeczy, które łatwo pomylić przy powtórce. Przy każdej podajemy, w której części szukać potwierdzenia.
MitBogurodzica składa się tylko z dwóch strof.
FaktDwie pierwsze strofy to najstarsza część archaiczna, omawiana w szkole; dalej są młodsze strofy: część wielkanocna (III–IV) i pasyjna (V–VI). W przekazie krakowskim jest 13 strof, za kanoniczną uchodzi wersja z 15 strofami.
Gdzie: Część I, Część II, Część III, Część VMitAutorem Bogurodzicy jest święty Wojciech.
FaktAutor jest nieznany; przypisywanie pieśni świętemu Wojciechowi to dawna tradycja, którą badacze odrzucają.
Gdzie: Część IMitPieśń jest skierowana tylko do Maryi.
FaktPierwsza strofa zwraca się do Maryi, a druga do jej Syna, Chrystusa; później pojawiają się też Adam i Jezus.
Gdzie: Część I, Część II, Część IVNa wypracowanie
„Bogurodzica”: tezy do rozprawki
Gotowe tezy dla 3 tematów. Argumenty z cytatami są w streszczeniu.
- Bogurodzica jako pieśń wspólnotyUtwór jest modlitwą całej wspólnoty wiernych, a nie wyznaniem pojedynczej osoby.
- Rola pośrednictwa w pieśniWierni proszą o łaskę przez pośredników: Maryję, Jana Chrzciciela i znów Maryję.
- Obraz zbawienia w BogurodzicyPieśń przedstawia zbawienie jako dar Boga, osiągnięty męką i zmartwychwstaniem Chrystusa.
Plan nauki
„Bogurodzica”: jak się nauczyć w jeden wieczór
Kroki w kolejności, z orientacyjnym czasem. Czas czytania liczymy ze streszczenia, czas quizu z liczby pytań.
- 2 minPrzeczytaj 5 punktów z „O czym to jest” na górze strony i zapamiętaj zdanie główne.
- 1 minPrzejdź streszczenie część po części (6 części).
- 3 minSprawdź, kto jest kim: 6 postaci, a przycisk „zakryj opisy” pozwala się przepytać.
- 10 minRozwiąż quiz (30 pytań), po każdej odpowiedzi wyjaśnienie.
- 5 minWydrukuj test z kluczem odpowiedzi i sprawdź się na papierze.
Cytaty
Ćwicz cytaty z lektury „Bogurodzica”
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania o lekturę „Bogurodzica”
Kiedy powstała lektura „Bogurodzica”?
Przybliżony czas powstania: XIII w. Lektura należy do epoki: średniowiecze (V–XV w.). Autor jest nieznany, a czasu powstania nie znamy; badacze proponują daty od XI do XIV wieku, najczęściej pierwszą połowę XIII wieku.
O czym jest lektura „Bogurodzica” w jednym zdaniu?
Średniowieczna pieśń, w której wspólnota wiernych prosi Maryję i jej Syna o dobre życie, odkupienie i raj, przypominając zmartwychwstanie oraz mękę Chrystusa.
Z ilu części składa się lektura „Bogurodzica”?
W naszym opracowaniu lektura „Bogurodzica” ma 6 części: I Strofa pierwsza: wezwanie do Maryi, II Strofa druga: prośba do Syna, III Część wielkanocna: zmartwychwstanie, IV Adam, niebo i odkupienie mocą Boga oraz 2 kolejne części. Każdą omawiamy w streszczeniu osobno.
Kim są najważniejsi bohaterowie lektury „Bogurodzica”?
Podmiot zbiorowy (wspólnota wiernych, która się modli). W pieśni mówi „my”: cała wspólnota chrześcijan. Maryja (Bogurodzica, matka Chrystusa). Adresatka pierwszej strofy, nazwana dziewicą i matką wybraną. Jezus Chrystus (Syn Boży, „bożyc”, „Gospodzin”). Adresat drugiej strofy, do którego wierni zanoszą modlitwę.
Do jakiego gatunku należy lektura „Bogurodzica”?
Średniowieczna pieśń religijna (hymn), modlitwa wspólnoty do Maryi i Chrystusa, jeden z najstarszych zabytków polskiej poezji; najstarszy zapis ma nuty. Składa się z dwóch najstarszych strof (część archaiczna, zakończona refrenem Kyrieleison) oraz młodszych: części wielkanocnej i pasyjnej (podział Aleksandra Brücknera); ma budowę stroficzną i rymy.
Czy lektura „Bogurodzica” jest na egzaminie?
W zestawieniu arkuszy CKE z lat 2019–2026 (termin główny) lektura „Bogurodzica” się nie pojawiła. Należy do lektur etapu: Liceum. Wiedzę sprawdzisz w quizie (30 pytań) i w teście do druku.
Jaki temat wypracowania pasuje do lektury „Bogurodzica”?
Do lektury „Bogurodzica” pasują m.in. tematy: „Bogurodzica jako pieśń wspólnoty”, „Rola pośrednictwa w pieśni” i „Obraz zbawienia w Bogurodzicy”. Tezę i argumenty z cytatami znajdziesz w streszczeniu.
Ile pytań ma quiz z lektury „Bogurodzica” i czy da się wydrukować test?
Quiz z lektury „Bogurodzica” ma 30 pytań, a po każdej odpowiedzi pokazujemy wyjaśnienie. Test do druku w formacie A4 ma klucz odpowiedzi i progi ocen.
Motywy tej lektury mają osobne strony z innymi lekturami i planem wypracowania: Ojczyzna.
Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Bogurodzica”
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania