QuizyBingo
Okładka: Chłopi, wydawnictwo Greg
wyd. Greg

Chłopi – streszczenie

Władysław Reymont

  • Młoda Polska · 1904
  • Liceum
  • Fragmenty

Lektura „Chłopi” w jednym zdaniu

W czterech porach roku wieś Lipce żyje rytmem pól i broni ziemi, a Jagna, która łamie obyczaj, zostaje wypędzona przez gromadę.

29 części · 12 min czytania

Streszczenie szczegółowe, część po części

Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.

Ściąga PDF

  1. Jesień I–IIAgata idzie na żebry, a Borynie pada krowa

    • Stara Agata opuszcza Lipce na zimę i idzie w świat żebrać, bo Kłębowie nie mają dla niej roboty, a ksiądz daje jej na drogę złotówkę.
    • U Macieja Boryny pada najlepsza, graniasta krowa, którą borowy wygonił razem z Witkiem z dworskich zagajników.
    • Boryna wraca z Antkiem z lasu i dorzyna krowę kosą, a Antek mówi żonie, że ojcowa krowa to nie ich strata.
    • Boryna, wdowiec po dwóch żonach, idzie do wójta w sprawie wezwania do sądu, a wójt i wójtowa radzą mu ożenek i wymieniają panny, aż wójt podsuwa Jagnę, córkę Dominikowej.
    • W drodze do domu Boryna zagląda przez okno do chałupy Dominikowej i przygląda się Jagnie.
    „Ho, ho, Boryna jeszcze krzepki, może się ożenić, a głupi by był, żeby dzieciom zapisywał.”Jagustynka
    AgataBorynaAntekHankaWitekJózkawójtJagna

  2. Jesień III–IVSąd w Tymowie i niedziela w Lipcach

    • Rano Boryna bije Witka za krowę i kłóci się z Antkiem, a w myślach złości się na zięcia, kowala Michała, który ciągle żąda zapisu ziemi.
    • W gminnym sądzie w Tymowie dawna służąca Jewka żąda od Boryny zapłaty i twierdzi, że to on jest ojcem jej dziecka, ale ludzie ją wyśmiewają i sprawa kończy się na niczym.
    • W drodze z sądu Dominikowa radzi Borynie zrobić zapis, a pod cmentarzem Boryna widzi Jagnę przy międleniu lnu i uznaje, że to dziewczyna w sam raz dla niego.
    • W niedzielę Kuba staje w kościele przy samym ołtarzu, a przy obiedzie Boryna kłóci się z Antkiem i oświadcza, że na wycug do syna nie pójdzie.
    • Kuba przepija w karczmie rubla, a karczmarz Jankiel namawia go do kłusowania i obiecuje mu strzelbę.
    BorynaAntekKubaWitekDominikowaJagnaHankaJewka

  3. Jesień V–VIIJarmark, swaty i kapusta

    • Boryna zostawia Kubę w służbie na następny rok, jedzie na jarmark do Tymowa i daje Jagnie jedwabną chustkę.
    • Kowal żąda od Boryny zapisu ziemi, a Boryna oświadcza, że do grobu jej ze sobą nie zabierze, ale morgi nie popuści.
    • Przy kapuście Antek pomaga Jagnie wyciągnąć wóz na groblę, a wieczorem Jambroży w imieniu Boryny wybada Dominikową, wspomina o zapisie i Jagna zgadza się na swaty.
    • Do Jagny przychodzi Mateusz, który wrócił ze świata, i ją całuje, ale Dominikowa go wyrzuca.
    • Na obieraniu kapusty u Borynów wędrowny Rocho opowiada legendę o Panu Jezusie i psie Burku, a Antek po ciemku odprowadza Jagnę i obejmuje ją wpół.
    „Najlepiej chcę la ciebie, najlepiej… Juści, że stary on jest, ale krzepki jeszcze, i ludzki, nie tak jak drugie chłopy, uszanuje cię…”Dominikowa
    BorynaKubaJagnaAntekDominikowaJambrożyMateuszRochoMichałJasio

  4. Jesień VIII–IXZrękowiny i zapis u rejenta

    • Wójt z sołtysem idą z butelką do Dominikowej jako dziewosłęby i w karczmie odbywają się zrękowiny Boryny z Jagną.
    • Dominikowa żąda zapisu na sześć morgów przy drodze, tam gdzie Boryna miał ziemniaki, a Boryna się zgadza.
    • W karczmie młynarz mówi, że dziedzic sprzedał las na Wilczych Dołach, a Boryna zapowiada, że wieś nie da go wyciąć.
    • W sobotę Boryna jedzie z Jagną do miasta i zapisuje jej u rejenta sześć morgów, a w niedzielę padają pierwsze zapowiedzi.
    • Na Zaduszki Antek cierpi, bo dzieci wiedzą już o zapisie, a Kuba czyści strzelbę po nocnym polowaniu w dworskim lesie.
    BorynaJagnaDominikowawójtAntekKubaWitekRocho

  5. Jesień XBójka o zapis i wyprowadzka Antka

    • Antek szuka rady u księdza i u kowala, ale ksiądz każe mu słuchać ojca, a kowal trzyma ze starym.
    • Wieczorem Antek, Hanka i kowalowa kłócą się z Boryną o zapis, a Hanka i Antek obrażają Jagnę.
    • Boryna uderza Antka w twarz, dochodzi do bójki, którą rozdzielają sąsiedzi, a rano Boryna każe synowi wynosić się z chałupy.
    • Kuba wraca z nocnego polowania chory, a Witek po kryjomu pierze zakrwawione szmaty.
    • Antek z Hanką, dziećmi i inwentarzem przenosi się do chałupy ojca Hanki, Bylicy, na końcu wsi.
    „Wynośta mi się w ten mig z chałupy, żeby ni śladu po was nie ostało!”Maciej Boryna
    AntekHankaBorynaMichałMagdaRochoKubaWitekBylica

  6. Jesień XIŚlub i wesele Boryny z Jagną

    • Rano Dominikowa poucza córkę, jak ma żyć z pasierbami, a Jagna broni Antka i płacze.
    • W niedzielę po krótkim ślubie wesele odbywa się w chałupie Dominikowej: tańczą chodzonego, a Boryna porywa Jagnę do mazura.
    • Młynarz brata się z Boryną, po wieczerzy są oczepiny i zbiórka na czepiec Jagny, a tańce trwają do rana.
    JagnaDominikowaBorynaMichał

  7. Jesień XIIKuba umiera, Jagna wprowadza się do Boryny

    • Kuba leży chory w stajni, bo borowy postrzelił go śrutem, gdy nocą polował na zające, a rana się zropiała.
    • Jambroży wydłubuje śruciny i radzi mu szpital, gdzie odetną mu nogę, ale Kuba boi się szpitala.
    • Wieczorem wesele przenosi się do Boryny, a Jagna przeprowadza do męża krowę i przewozi skrzynię.
    • W tym czasie Kuba sam odrąbuje sobie nogę siekierą, a Rocho znajduje go i jedzie po księdza.
    • Kuba umiera nad ranem w stajni, a wesele kończy się o świcie, gdy zaczyna padać pierwszy śnieg.
    „Urżnąć i zaraz wyzdrowieje…”Kuba
    KubaJambrożyWitekJagnaBorynaDominikowaRocho

  8. Zima I–IIIAntek bez ziemi, tartak i bójka z Mateuszem

    • Antek mieszka u Bylicy w ruderze, sprzedaje krowę Żydom za czterdzieści rubli i wychodzi szukać roboty.
    • Na drodze Antek mija sanie, którymi Boryna z Jagną jedzie do miasta na sprawę z dworem, i spojrzenie Jagny nie daje mu spokoju.
    • Hanka bierze od organiściny wełnę do przędzenia i prosi młynarza o pracę dla Antka.
    • Młynarz zatrudnia Antka przy tartaku, którym rządzi Mateusz Gołąb, a obaj są zazdrośni o Jagnę.
    • Przed Godami Mateusz chwali się w młynie, że bywał u Jagny w komorze, a Antek wrzuca go przez płot do rzeki i potem sam prowadzi tartak.
    AntekHankaBorynaJagnaMateuszmłynarz

  9. Zima IVWigilia i pasterka

    • W Lipcach trwają przygotowania do Wigilii, a Jasio, syn organisty, roznosi opłatki i patrzy na Jagnę.
    • Boryna i Dominikowa myślą, że Jagna jest w ciąży, a ona się złości i zaprzecza.
    • Wigilię spędzają u Boryny Dominikowa z synami, Rocho, Pietrek, Witek i Józka, a Rocho czyta z książki o Narodzeniu.
    • Na pasterce Antek klęczy przy Jagnie i szepcze jej, żeby wyszła którego dnia za bróg.
    BorynaJagnaDominikowaRochoWitekJasioAntek

  10. Zima V–VIPokusa i pierwsze spotkanie w brogu

    • Jagna po pasterce nie śpi, walczy z pokusą i dowiaduje się, że Antek pobił Mateusza z jej powodu.
    • Gospodarze proszą Borynę na naradę w sprawie lasu na Wilczych Dołach, który dwór sprzedał, ale Boryna się wykręca, bo chce osobno dogadać się z dworem.
    • Do Borynów przychodzi pan Jacek, brat dziedzica, pyta o Kubę, a Witek prowadzi go na jego grób.
    • Antek zaskakuje Jagnę w oborze, a potem spotykają się w brogu, ale płoszy ich wołanie Boryny.
    • Boryna znajduje zapaskę Jagny przy przełazie i zaczyna ją podejrzewać.
    JagnaAntekBorynaWitekRochopan Jacek

  11. Zima VII–VIIIKarczma w Trzech Króli i piekło w domu

    • W karczmie w Trzech Króli Mateusz godzi się z Antkiem, a młodzi kawalerowie chcą, żeby Antek poprowadził wieś w obronie lasu.
    • Antek tańczy z Jagną, a Boryna wyrywa ją z tańca i na drodze grozi synowi, że zakatrupi go jak psa.
    • Boryna zamyka Jagnie odświętne ubrania w skrzyni, a ona, namówiona przez Jagustynkę, odbiera klucz i robi mu na złość.
    • Po Gromnicznej ksiądz chodzi po kolędzie, ostrzega Jagnę przed sądem Bożym i radzi Borynie pogodzić się z Antkiem.
    • Jagna znowu spotyka się z Antkiem pod brogiem, a Boryna słyszy, że syn grozi mu podpaleniem, i zaczyna pilnować obejścia.
    AntekMateuszJagnaBorynaJagustynkaHankaRochoWitek

  12. Zima IX–XSusz z boru i wieczornica u Kłębów

    • Hanka z ojcem i komornicami idzie po susz do boru, a w drodze powrotnej podwozi ją Boryna, który przegrał w sądzie sprawę ze dworem o krowę.
    • Boryna zaprasza Hankę do siebie, a ona postanawia pójść do niego rano z dziećmi.
    • W nocy Hanka widzi łunę nad wsią i spotyka okrwawionego Antka, który każe jej wracać do chałupy.
    • Wcześniej tego samego wieczoru na wieczornicy u Kłębów Rocho opowiada baśnie, a Jagna wycina z papieru królów, smoki i strachy.
    • Gdy ktoś mówi, że Boryna pije w karczmie, Jagna wychodzi, a Antek dogania ją w sieni i wyprowadza przez sad za stodoły.
    HankaBylicaBorynaAntekJagnaRocho

  13. Zima XINoc w brogu i pożar

    • Antek i Jagna wymykają się w pole, a gdy wracają i widzą czyjś cień, chowają się w dziurze w brogu Boryny.
    • Śledzi ich Boryna: zatyka otwór słomą i podpala bróg.
    • Antek wypycha słomę i wypada z brogu, a Boryna rzuca się na niego z widłami, ale chybia.
    • Antek uderza ojca pięściami i ucieka, Jagna też znika w ciemności, a Boryna krzyczy, że się pali, i ktoś bije w dzwon.
    AntekJagnaBoryna

  14. Zima XIIWieś obwinia Antka, a ksiądz go piętnuje

    • Rano wieś zbiera się na pogorzelisku, kobiety obwiniają Jagnę, a podburzeni przez kowala chłopi chcą wywlec Antka z chałupy.
    • Gdy obok przechodzi ksiądz z Panem Jezusem do chorej, ludzie klękają i się rozchodzą.
    • Pisarz ze strażnikami spisują pożar i przesłuchują Borynę, ale odjeżdżają bez Antka, a nikt we wsi nie wie, co Boryna zeznał.
    • W Popielec Hanka idzie do Boryny, który przyjmuje ją życzliwie i obdarowuje, a gdy Antek na nią krzyczy, Hanka pierwszy raz mu się stawia.
    • W pierwszą niedzielę postu ksiądz z ambony grzmi o synach, którzy podpalają ojców, Antek wychodzi z kościoła, a wieś się od niego odwraca.
    AntekBorynaHankaJagnaMichał

  15. Zima XIIIBitwa o las i śmierć borowego

    • Na spotkaniu pod stodołą Antek obwinia Jagnę, że przez nią ksiądz go napiętnował i wieś go odtrąciła.
    • Wieś dowiaduje się, że dwór rąbie chłopski las, a o świcie Antek bije w dzwon.
    • Pod karczmą Boryna staje na czele wsi, wzywa naród chrześcijański do obrony lasu i prowadzi chłopów do boru.
    • Chłopi przepędzają rębaczy i walczą z dworskimi, Antek celuje z fuzji do ojca, ale nie strzela, a borowy uderza Borynę kolbą w głowę.
    • Antek w szale dusi borowego i tłucze nim o drzewo, aż ten umiera, a potem idzie przy saniach, na których wiozą nieprzytomnego ojca.
    „Za cóż to mnie ksiądz wypomniał i wygnał z kościoła kiej zbója, za ciebie!”Antek
    AntekJagnaBorynaborowyMateuszMichał

  16. Wiosna I–IIChłopi w areszcie, Boryna nieprzytomny

    • Agata wraca wiosną z żebraniny i dowiaduje się, że sąd zabrał do więzienia ponad pięćdziesięciu chłopów, a Antek zabił borowego.
    • Hanka z dziećmi przenosi się do Borynowej chałupy i gospodaruje, a Boryna leży od tygodni bez przytomności; między Hanką a Jagną trwa milcząca wojna.
    • Kowal z żoną ciągle zaglądają, żeby pilnować Hanki, i szukają pieniędzy Boryny.
    • Rocho wraca z miasta od Antka, a Boryna na chwilę odzyskuje przytomność, mówi Hance o pieniądzach schowanych w zbożu w komorze i każe jej bronić Antka.
    AgataHankaBorynaMichałRochoJagnaWitek

  17. Wiosna III–IVSzlachtowanie wieprza i pieniądze Boryny

    • Hanka każe zabić wieprzka, bo tak przykazał Antek, a ksiądz jedzie z Panem Jezusem do chorej Agaty.
    • Kowal grzebie w komorze w beczce ze zbożem, a Hanka go wyrzuca.
    • Wichura niszczy chałupę Stachów, a kobiety i ksiądz pomagają Weronce.
    • W Wielką Sobotę Hanka wyjmuje pieniądze Boryny ze zboża w komorze i chowa je za stanik.
    HankaMichałJagnaDominikowaRochoAgataBoryna

  18. Wiosna V–VIWielkanoc, pożar Podlesia i narodziny syna Hanki

    • W pierwszy dzień Wielkanocy Hanka jedzie do Antka do miasta, ale on przyjmuje ją chłodno.
    • Nazajutrz okazuje się, że ktoś podkopał się do komory Boryny, lecz pieniądze są już u Hanki, która podejrzewa kowala.
    • Wieczorem Jagna spotyka Jasia i czeka, że ją obejmie, ale on ucieka, a wójt wciąga ją do alkierza w karczmie.
    • W nocy płonie dworski folwark na Podlesiu, a ze wsi ratować jadą tylko wójt, sołtys i kowal.
    • Hanka rodzi syna, który na chrzcie dostaje imię Rocho, a potem chłopi z okolicznych wsi przyjeżdżają na dwa dni pomóc Lipcom w orce i siewie.
    HankaAntekJagnaJasiowójtRochoMichał

  19. Wiosna VIIChłopi wracają bez Antka

    • Kobiety czekają na powrót chłopów z aresztu, a Hanka kłóci się z Jagną.
    • Jasio jedzie do seminarium, a Jagna patrzy za nim.
    • Podczas procesji po granicach pól ksiądz z ludźmi spotyka przy krzyżu wracających chłopów, ale Antka wśród nich nie ma.
    • Przy ostatnim kopcu chłopi widzą, jak dziedzic oprowadza po polach obcych ludzi, chyba Niemców.
    • Wieczorem wieś świętuje powrót chłopów, a tylko Hanka i Jagna smucą się w chałupie Boryny.
    HankaJagnaJasioMateuszMichałAgata

  20. Wiosna VIII–XChoroba Boryny, Niemcy i kaucja za Antka

    • Boryna leży bez rozumu i nikogo nie poznaje, tylko krzyczy, żeby bić psubratów.
    • Niemcy chcą kupić od dziedzica Podlesie po sześćdziesiąt rubli za morgę, a chłopi się martwią, bo sami nie mają pieniędzy na tę ziemię.
    • Rocho wraca z Częstochowy, Hanka pokazuje mu pieniądze Boryny, a on obiecuje pomóc w wykupie Antka.
    • Wójt i Jagna zasypiają pijani w jałowcach, a cała wieś się oburza.
    • Sąd zawiadamia, że Antek wyjdzie po wpłaceniu pięciuset rubli kaucji, a chłopi z Rochem idą do Niemców i Mateusz zapowiada im wojnę.
    HankaBorynaRochoJagnawójtMateusz

  21. Wiosna XISianokosy i śmierć Boryny

    • Hanka wraca z miasta z wiadomością, że Antek wyjdzie za trzy dni, a w Lipcach zaczynają się sianokosy.
    • Boryna nagle się budzi i chce iść siać, a ksiądz udziela mu ostatniego namaszczenia.
    • Nocą Boryna wychodzi w koszuli w pole, nabiera ziemi i sieje ją jak ziarno.
    • Przed świtem Boryna widzi Boga, który go wzywa, mówi „Panie Boże, zapłać!” i umiera na polu.
    „Pódziże, duszko człowiecza, do mnie. Pódziże, utrudzony parobku…”Bóg Ojciec
    BorynaHankaJagnaRocho

  22. Lato IPogrzeb Boryny

    • Łapa prowadzi Józkę na pole do ciała Boryny, a w chałupie Jambroży, Jagustynka i Agata obmywają zmarłego.
    • Kowal przeszukuje chałupę w poszukiwaniu pieniędzy, a Mateusz robi trumnę.
    • Na pogrzebie proboszcz opowiada, że Boryna u bram raju skarży się św. Piotrowi na Lipce.
    • Na stypie dziedzic mówi, że gdyby Boryna żył, sam ugodziłby się ze wsią, a po jego wyjściu chłopi kłócą się o ugodę.
    BorynaJózkaAgataHankaJagnaMichałMateusz

  23. Lato II–IIIOdpust, dział i wygnanie Jagny

    • Na odpuście św. Piotra i Pawła niemieccy koloniści wyjeżdżają z Podlesia, a Jasio zbiera na kościół i daje Jagnie obrazek.
    • W oktawę po śmierci Boryny ksiądz wzywa rodzinę do zgody, a Hanka mówi kowalowi, że przed powrotem Antka niczego nie podzieli.
    • Po kłótni, którą zaczyna wójtowa, Jagna wykrzykuje Hance, że Antek kochał tylko ją, a Hanka każe jej wynosić się z chałupy.
    • Jagna rzuca Hance w twarz zapis na sześć morgów i wraca do matki.
    • Młynarz odczytuje Hance urzędowe pismo: Grzela, syn Boryny służący w wojsku, utonął.
    „Ja tu jeno stróżuję mężowego dobra i stanowić o niczym prawa nie mam. Antek wróci, to się podzielita.”Hanka
    JasioJagnaHankaMichałDominikowaMateusz

  24. Lato IV–VAntek wraca za kaucją

    • Antek wraca z Rochem za kaucją, Hanka wita go ze łzami, a pod krzyżem Antek czuje, że wrócił na ojcowiznę.
    • Gospodarze proszą Antka, żeby poprowadził ugodę z dziedzicem.
    • Kowal załatwia Antkowi wożenie drewna na tartak i podstępnie namawia go do ucieczki do Ameryki, strasząc ciężkimi robotami.
    • Za księżym sadem Antek przełamuje opór Jagny, a potem namawia ją do ucieczki do Ameryki, ale ona odmawia.
    • Antek mówi Hance o ucieczce do Ameryki, ale ona odpowiada, że nie pójdzie i dzieci na zatratę nie da.
    AntekHankaRochoJagnaMichał

  25. Lato VI–VIISzymek na swoim i burza

    • Na sześciu morgach ugoru kupionych od dziedzica Szymek stawia chałupę z pomocą pana Jacka i Mateusza.
    • Szymek bierze skromny ślub z Nastką, a wieś znosi młodym dary.
    • Józka choruje na ospę, a Witek próbuje ją rozweselać.
    • Po suszy przychodzi burza, piorun trafia w stodołę wójta, a Antek rozdziela kłócące się Kozłową i wójtową.
    • Ktoś przywiązuje Nastce krowę do drzwi, a Rocho daje do zrozumienia, że to dar pana Jacka.
    SzymekNastkaMateuszpan JacekJózkaWitekAntekRocho

  26. Lato VIIIZebranie gromady w sprawie szkoły

    • Chłopi czekają przed kancelarią na spóźnionego naczelnika, a pisarz namawia ich, żeby uchwalili szkołę.
    • Antek, Grzela i Mateusz namawiają chłopów, żeby nie uchwalali szkoły, bo ma uczyć po rosyjsku i oznacza nowy podatek, a młynarz radzi słuchać urzędów.
    • Antek głośno żąda polskiej szkoły, więc pisarz ogłasza, że jako oskarżony nie ma prawa głosu, a naczelnik wypędza go z zebrania.
    • W głosowaniu imiennym przestraszeni chłopi oddają dwieście głosów za szkołą i osiemdziesiąt przeciw.
    AntekGrzelaMateuszmłynarz

  27. Lato IX–XJasio i Jagna oraz ucieczka Rocha

    • Antek odstrasza kijem strażników i kłóci się z dziedzicem, a pod krzyżem widzi Jasia z Jagną.
    • Jasio, który przyjechał na wakacje, odwiedza chorą Agatę, leżącą u Kłębów w oczekiwaniu na śmierć.
    • Jagna zakochuje się w Jasiu jak w świętym i codziennie zagląda do organistów.
    • Kozłowa przyłapuje Jasia i Jagnę pod gruszą i wyszydza ich.
    • Gdy żandarmi szukają Rocha, Antek go nie wydaje, a Jagna odprowadza Rocha do boru, gdzie Rocho żegna się z Antkiem, Grzelą i Mateuszem.
    AntekJasioJagnaAgataRochoMateuszGrzela

  28. Lato XI–XIIŚmierć Agaty i miłość Jasia do Jagny

    • Z wojska wraca Jasiek, mąż Tereski; dowiaduje się o jej romansie z Mateuszem, ale jej nie bije, tylko zabiera ją do domu.
    • Mateusz postanawia ożenić się z Jagną.
    • Agata, zwana też Jagatą, umiera u Kłębów na łóżku, w stroju, który sama przygotowała, a Jasio czyta przy niej modlitwy.
    • Organiścina wyrzuca Jagnę z domu, a Jasio słyszy od matki plotki o Jagnie i zaczyna wątpić.
    • Jasio spotyka Jagnę w jej ogrodzie, organiścina zabiera syna do domu, a rano Jasio wyrusza z pielgrzymką do Częstochowy.
    AgataJasioJagnaMateuszorganiścinaJasiekTereska

  29. Lato XIIIWieś wywozi Jagnę na wozie z gnojem

    • Wieś dowiaduje się, że wójta aresztowano, bo w gminnej kasie brakuje pięciu tysięcy rubli.
    • Organiścina rozpuszcza plotkę, że wójt stracił te pieniądze na Jagnę, a w karczmie organista wygłasza kazanie o Sodomie i Gomorze i wieś postanawia wypędzić Jagnę.
    • Antek mówi: „W gromadzie żyję, to i z gromadą trzymam”, a Mateusz na próżno szuka u niego ratunku.
    • Gromada wdziera się do chałupy Dominikowej, bije Mateusza, wiąże Jagnę i wywozi ją na wozie z gnojem pod las, na granicę wsi.
    • Jagna długo leży chora u Szymka, a ślepy dziad przynosi jej cudowną wodę.
    „Juści, ale głupia i zła, i niesprawiedliwa!”Mateusz
    JagnaDominikowaorganiścinaAntekMateuszwójtowaPietrek

22 punktów

Plan wydarzeń

W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.

  1. Jesienią Agata odchodzi na żebry, a Borynie pada najlepsza krowa.Jesień I–II
  2. Owdowiały Boryna kłóci się z dziećmi o ziemię i myśli o trzecim ożenku.Jesień I–II
  3. Boryna upatruje sobie piękną Jagnę, córkę Dominikowej, i posyła swatów.Jesień V–VII
  4. Dominikowa żąda zapisu; Boryna zapisuje Jagnie u rejenta sześć morgów.Jesień VIII–IX
  5. Antek bije się z ojcem i z Hanką oraz dziećmi wynosi się do Bylicy.Jesień X
  6. Odbywa się ślub i huczne wesele Boryny z Jagną.Jesień XI
  7. W czasie wesela umiera Kuba, który sam odciął sobie postrzeloną nogę.Jesień XII
  8. Lipce obchodzą Wigilię i Gody; Rocho czyta ludziom z książki.Zima IV
  9. Zimą Jagna nudzi się przy starym mężu i spotyka się potajemnie z Antkiem.Zima V–VI
  10. Boryna przyłapuje Antka z Jagną w brogu i podpala bróg.Zima XI
  11. Wieś obwinia Antka o pożar, a ksiądz piętnuje go w kościele.Zima XII
  12. Dwór wycina chłopski las i cała wieś rusza do bójki z dworskimi.Zima XIII
  13. Borowy rozbija Borynie głowę, a Antek w szale zabija borowego.Zima XIII
  14. Wiosną chłopi siedzą w więzieniu, a kobiety same obrabiają pola.Wiosna I–II
  15. Hanka gospodarzy u Boryny i ratuje jego pieniądze przed kowalem.Wiosna III–IV
  16. Boryna leży bez rozumu, a Jagna wdaje się w romans z wójtem.Wiosna V–VI
  17. Chłopi wracają z więzienia, ale Antek zostaje w areszcie.Wiosna VII
  18. Boryna wychodzi nocą w pole, sieje ziemię garściami i umiera.Wiosna XI
  19. Latem, po pogrzebie ojca, Antek wraca do domu za kaucją.Lato IV–V
  20. Agata umiera u Kłębów jak gospodyni, a Jagna lgnie do Jasia.Lato XI–XII
  21. Organiści buntują wieś przeciw Jagnie, a Antek trzyma z gromadą.Lato XIII
  22. Gromada wywozi Jagnę na wozie z gnojem; chora leży potem u Szymka.Lato XIII

Na sprawdzian i wypracowanie

Kluczowe sceny

Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.

Jesień I–II

Zdycha najlepsza krowa Boryny

Graniasta krowa pada przed oborą po tym, jak borowy wygonił Witka z zagajów. Boryna dorzyna ją kosą i wścieka się na domowników, a Antek mówi, że to nie ich strata.

„Nie bucz, głupia! Ojcowa krowa to nie nasza strata!”Antek

Dlaczego ważna: Scena pokazuje napięcie między ojcem a synem o majątek już na początku powieści.

W streszczeniu →

Jesień X

Boryna wyrzuca Antka z chałupy

Po kłótni o zapis Boryna bije Antka i rano każe mu wynosić się z domu. Antek z Hanką i dziećmi przenosi się do Bylicy.

„Wynośta mi się w ten mig z chałupy, żeby ni śladu po was nie ostało!”Boryna

Dlaczego ważna: Wyrzucenie syna zapoczątkuje konflikt, który prowadzi do pożaru i tragedii.

W streszczeniu →

Zima IV

Pasterka i prośba Antka

Na pasterce Antek klęczy obok Jagny i szepcze jej, żeby wyszła za bróg. Jagna drży, a Antek wychodzi z kościoła.

„Wyjdź którego dnia za bróg… o każdym wieczorze czekał będę…”Antek

Dlaczego ważna: To początek potajemnych spotkań, które doprowadzą do pożaru brogu.

W streszczeniu →

Zima XI

Boryna podpala bróg

Boryna zatyka słomą otwór brogu, w którym kryją się Antek z Jagną, i podpala go. Czeka z widłami i rzuca się na wybiegającego Antka, ale chybia, a Antek bije go i ucieka.

„Boryna zaś przygięty, straszny kiej trup, czatował z widłami w ręku.”narrator

Dlaczego ważna: Pożar jest punktem kulminacyjnym zazdrości i rozpadu rodziny.

W streszczeniu →

Zima XIII

Bitwa o las

Boryna staje na czele wsi i prowadzi chłopów do boru, gdzie dwór rąbie las. W walce z dworskimi borowy rozbija Borynie głowę kolbą, a Antek zabija borowego.

„Narodzie chrześcijański, Polaki sprawiedliwe, gospodarze a komorniki! Krzywda się nam wszystkim stała”Boryna

Dlaczego ważna: Scena pokazuje, że wspólnota potrafi walczyć o ziemię i las.

W streszczeniu →

Wiosna XI

Boryna sieje ziemię i umiera

Boryna wychodzi nocą w pole, nabiera ziemi w koszulę i sieje ją jak ziarno. Przed świtem umiera na polu.

„szedł zagonami cicho, niby widmo błogosławiące każdej grudce ziemi, każdemu źdźbłu, i siał — siał wciąż, siał niestrudzenie.”narrator

Dlaczego ważna: Śmierć pokazuje, że dla Boryny najważniejsza jest ziemia.

W streszczeniu →

Lato XIII

Gromada wywozi Jagnę

Wieś wdziera się do chałupy Dominikowej, wiąże Jagnę i wywozi ją na wozie z gnojem pod las, na granicę wsi. Wójtowa kopie ją i grozi, że jeśli wróci, zostanie zaszczuta psami.

„A wrócisz do wsi, to cię zaszczujemy psami!”wójtowa

Dlaczego ważna: Scena pokazuje okrucieństwo wspólnoty wobec jednostki, która złamała obyczaj.

W streszczeniu →

Mapa postaci

Kto występuje w której części

Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.

Najczęstsze pomyłki

Uwaga, pułapki

Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.

  1. MitAgata, która odchodzi na żebry, i Jagata, która umiera u Kłębów, to dwie różne starowinki.

    NaprawdęTo ta sama kobieta: w tekście nazywana jest raz Agatą, raz Jagatą. Odchodzi na żebry w Jesieni, wraca wiosną i umiera latem u Kłębów.

    Części: Jesień I–IIWiosna I–IILato XI–XII

  2. MitKubę zabił borowy podczas bójki o las.

    NaprawdęBorowy postrzelił Kubę śrutem wcześniej, gdy ten nocą polował na zające; Kuba sam odciął sobie nogę i zmarł w stajni w czasie wesela.

    Części: Jesień XJesień XII

  3. MitBróg podpalił Antek, jak mówi wieś.

    NaprawdęBróg podpalił Boryna, a Antek ledwo uszedł z życiem; nikt we wsi nie wie, co Boryna zeznał, i nikt nie podejrzewa starego.

    Części: Zima XIZima XII

  4. MitBorowego zabił Boryna.

    NaprawdęBorowy uderzył Borynę kolbą w głowę, a zabił go Antek; wcześniej Antek celował z fuzji do ojca, ale nie strzelił.

    Części: Zima XIII

  5. MitBoryna umiera w łóżku w swojej izbie.

    NaprawdęBoryna wychodzi nocą w pole, sieje ziemię garściami i umiera na polu.

    Części: Wiosna XILato I

  6. MitAntek broni Jagny przed wywiezieniem z Lipiec.

    NaprawdęAntek mówi w karczmie, że trzyma z gromadą, i nie pomaga Jagnie, a wóz z gnojem prowadzi Pietrek, parobek Boryny.

    Części: Lato XIII

  7. MitJasio, w którym zakochuje się Jagna, jest synem dziedzica.

    NaprawdęJasio jest synem organisty i uczy się na księdza w seminarium.

    Części: Jesień V–VIIWiosna VIILato IX–X

4 tematy

Argumenty do rozprawki

Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.

Znaczenie ziemi w życiu bohaterów Chłopów3 argumenty

TezaZiemia jest dla bohaterów najwyższą wartością, o którą walczą i której podporządkowują życie.

  1. Boryna staje na czele wsi i broni lasu przed dworem.

    Zima XIII
    „Narodzie chrześcijański, Polaki sprawiedliwe, gospodarze a komorniki! Krzywda się nam wszystkim stała”

  2. Antek po powrocie z aresztu odnajduje się na ojcowiźnie i postanawia zostać.

    Lato IV–V
    „Dyć znowu jestem! Jestem i ostanę!”

  3. Umierający Boryna sieje ziemię nocą, jakby jej błogosławił.

    Wiosna XI
    „szedł zagonami cicho, niby widmo błogosławiące każdej grudce ziemi, każdemu źdźbłu, i siał — siał wciąż, siał niestrudzenie.”
Wspólnota wobec jednostki w Chłopach3 argumenty

TezaWspólnota wsi potrafi pomagać, lecz wobec jednostki łamiącej obyczaj staje się okrutna.

  1. Rocho mówi, że chłopi powinni sobie pomagać, a sąsiedzi z okolicznych wsi przyjeżdżają za darmo orać i siać na lipeckich polach.

    Wiosna V–VI
    „A za „Bóg zapłać” przyjadą pomagać, jak prawe Polaki a chrześcijany powinny!”

  2. Kobiety obwiniają Jagnę o wszystkie nieszczęścia wsi.

    Lato XIII
    „Zakała całej wsi! Już przez nią Lipce wytykają palcami!”

  3. Antek nie broni Jagny, bo woli trzymać z gromadą.

    Lato XIII
    „W gromadzie żyję, to i z gromadą trzymam! Chceta ją wypędzić, wypędźta!”
Wiara i obyczaj w życiu wsi3 argumenty

TezaWiara i obyczaj porządkują życie wsi i nadają sens cierpieniu i śmierci.

  1. Rocho opowiada w czasie obierania kapusty legendę o Panu Jezusie i psie Burku.

    Jesień V–VII
    „Pójdź, Burek, ze mną!”

  2. Agata przygotowuje się do śmierci jak gospodyni i umiera spokojnie.

    Lato XI–XII
    „Pora już na mnie, pora!”

  3. Umierający Boryna widzi Boga, który go wzywa, i dziękuje mu.

    Wiosna XI
    „Panie Boże, zapłać!”
Konflikt ojca z synem w Chłopach3 argumenty

TezaKonflikt Boryny z Antkiem o ziemię i kobietę prowadzi do rozpadu rodziny i tragedii.

  1. Boryna wyrzuca Antka z domu po kłótni o zapis.

    Jesień X
    „Wynośta mi się w ten mig z chałupy, żeby ni śladu po was nie ostało!”

  2. Boryna podpala bróg, w którym kryją się Antek i Jagna.

    Zima XI
    „Boryna zaś przygięty, straszny kiej trup, czatował z widłami w ręku.”

  3. Po bitwie o las, w której Antek celował do ojca, ale nie strzelił, ciężko ranny Boryna budzi się na saniach i z radością poznaje syna.

    Zima XIII
    „Tyżeś to, synu?… Tyżeś?…”

Zanim pójdziesz na sprawdzian

Sprawdź, co pamiętasz

Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.

10 haseł

Słowniczek

Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.

morga
Dawna miara powierzchni pola, nieco ponad pół hektara. W Lipcach liczba morgów mówi, kto jest bogatym gospodarzem.
zapis
Przepisanie ziemi na kogoś u rejenta, czyli notariusza. Boryna zapisuje Jagnie sześć morgów, co rozgniewało jego dzieci.
wycug
Dożywocie starego gospodarza, który oddał ziemię dzieciom w zamian za utrzymanie. Jagustynka przestrzega, że dzieci często źle traktują rodziców na wycugu.
komornik
Biedny mieszkaniec wsi bez własnej ziemi, który wynajmuje kąt w cudzej chałupie i chodzi na wyrobki.
kum, kuma
Ojciec chrzestny lub matka chrzestna czyjegoś dziecka, a szerzej bliski znajomy. Tak też zwracano się do siebie na wsi.
odpust
Uroczyste święto patrona kościoła, z mszą, procesją i kramami. Na odpust schodzą się ludzie z całej okolicy.
swaty i zrękowiny
Swaci przychodzą z wódką prosić o rękę dziewczyny. Zrękowiny to zaręczyny, na których ustala się warunki, np. zapis ziemi.
borowy
Strażnik dworskiego lasu, rodzaj gajowego. Pilnuje, by chłopi nie brali drewna ani zwierzyny z dworskiego boru.
przednówek
Najtrudniejszy czas przed nowymi zbiorami, wczesną wiosną, gdy w chałupach kończą się zapasy jedzenia.
gromada
Wspólnota wszystkich gospodarzy we wsi, która razem radzi i sądzi. To gromada postanawia wypędzić Jagnę.

Dalej

Sprawdź się: 79 pytańquiz z odpowiedziami i test do drukuBohaterowie, motywy i cytatywszystko o lekturze na jednej stronie

Cytaty

Ćwicz cytaty z lektury „Chłopi”

Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.

W liczbach

Streszczenie lektury „Chłopi” w liczbach

  • 5punktów w wersji krótkiej
  • 29części w wersji szczegółowej
  • 22punkty planu wydarzeń
  • 7kluczowych scen
  • 10haseł w słowniczku
  • 12 minczytania wersji szczegółowej

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o streszczenie lektury „Chłopi”

Jak krótko streścić lekturę „Chłopi”?

W 5 punktach: Jesienią w Lipcach pada Borynie najlepsza krowa, a owdowiały gospodarz żeni się z młodą Jagną i zapisuje jej sześć morgów, przez co wypędza z domu syna Antka z rodziną. Po ślubie Jagna nudzi się przy starym mężu i zimą spotyka się z Antkiem, aż Boryna podpala bróg, w którym się ukryli, i rzuca się na syna z widłami. Gdy dwór zaczyna wycinać chłopski las, cała wieś rusza do bójki, w której borowy rani Borynę, a Antek zabija borowego i trafia do aresztu. Wiosną Hanka ratuje gospodarstwo i pieniądze chorego Boryny, a on wychodzi nocą w pole, sieje ziemię garściami i umiera. Latem Antek wraca za kaucją i chłopi wskazują go na przywódcę, a Jagna, zakochana w kleryku Jasiu, zostaje przez gromadę wywieziona na wozie z gnojem.

Jak długie jest streszczenie lektury „Chłopi”?

Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 40 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 29 części po kilka zdań każda i zajmuje około 12 minut.

Jaki jest plan wydarzeń lektury „Chłopi”?

Plan wydarzeń ma 22 punkty, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Jesienią Agata odchodzi na żebry, a Borynie pada najlepsza krowa. Kończy się na: Gromada wywozi Jagnę na wozie z gnojem; chora leży potem u Szymka.

Jakie są kluczowe sceny lektury „Chłopi”?

Najważniejsze sceny to: Zdycha najlepsza krowa Boryny, Boryna wyrzuca Antka z chałupy, Pasterka i prośba Antka, Boryna podpala bróg oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.

Jakie pomyłki najczęściej pojawiają się przy lekturze „Chłopi”?

Częsty mit: Agata, która odchodzi na żebry, i Jagata, która umiera u Kłębów, to dwie różne starowinki. Fakt: To ta sama kobieta: w tekście nazywana jest raz Agatą, raz Jagatą. Odchodzi na żebry w Jesieni, wraca wiosną i umiera latem u Kłębów. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.

Jakie trudne słowa wyjaśnia słowniczek do lektury „Chłopi”?

Słowniczek ma 10 haseł: morga, zapis, wycug, komornik, kum, kuma, odpust oraz 4 kolejne hasła.

Jaką tezę postawić w rozprawce o lekturze „Chłopi”?

Do tematu „Znaczenie ziemi w życiu bohaterów Chłopów” pasuje teza: Ziemia jest dla bohaterów najwyższą wartością, o którą walczą i której podporządkowują życie. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.

Jak sprawdzić, ile pamiętam ze streszczenia lektury „Chłopi”?

Rozwiąż quiz: 79 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.

Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Chłopi”

Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.

Zacznij quizBohaterowie i motywyTest do druku

Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania

Z tej samej epoki