Okładka: Inny świat, wydawnictwo Wydawnictwo Literackie — Wyd. Literackie

Inny świat – streszczenie

Gustaw Herling-Grudziński

Po wojnie · 1951
Liceum
Fragmenty
Matura 2026

Lektura „Inny świat” w jednym zdaniu

Autobiograficzna opowieść o łagrze w Jercewie, w której Herling-Grudziński pokazuje, jak system niszczy człowieka, a ocaleni wynoszą z niego moralne rany.

20 rozdziałów · 5 min czytania

Streszczenie szczegółowe, rozdział po rozdziale

Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.

Czytam:Ściąga PDF

1
Rozdział 1Witebsk – Leningrad – Wołogda
- W marcu 1940 roku Gustaw Herling-Grudziński próbuje przedostać się na Litwę i zostaje aresztowany przez NKWD.
- W więzieniu w Witebsku przechodzi wielomiesięczne śledztwo, w którym oskarża się go o szpiegostwo na rzecz Niemiec.
- Słyszy wyrok: pięć lat obozu pracy.
- Jesienią zostaje przewieziony do więzienia przejściowego w Leningradzie, a stamtąd pociągiem przez Wołogdę do obozu w Jercewie pod Archangielskiem.
Gustaw Herling-Grudziński
2
Rozdział 2Nocne łowy
- Gustaw trafia do Jercewa i zostaje przydzielony do brygady tragarzy w bazie żywnościowej.
- W baraku rządzą urkowie, czyli zawodowi kryminaliści, którzy nocami napadają na kobiety.
- Gustaw jest świadkiem zbiorowego gwałtu na Marusi. Potem dziewczyna wiąże się z Kowalem, przywódcą urków z jego brygady.
- Ten związek wywołuje spór w bandzie, więc Kowal oddaje Marusię towarzyszom. Po kilku dniach Marusia sama zgłasza się na etap do innego obozu.
Gustaw Herling-GrudzińskiKowalMarusia
3
Rozdział 3Praca. Dzień po dniu
- Rozdział opisuje dzień więźnia od porannej pobudki i apelu do powrotu z pracy wieczorem.
- Przy kuchni więźniowie ustawiają się do różnych kotłów, a wielkość racji zależy od tego, jaką część normy wykonała brygada.
- Najcięższa jest praca brygad leśnych, które codziennie idą kilka kilometrów do lasu. Przydział do tragarzy uchodzi za awans.
Gustaw Herling-Grudziński
4
Rozdział 4Ochłap
- W Jercewie przebywa więzień Gorcew, młody i silny mężczyzna.
- Jeden z przechodzących przez obóz więźniów rozpoznaje w nim dawnego śledczego NKWD, który torturował przesłuchiwanych.
- Więźniowie biją Gorcewa, a władze obozu nie reagują na jego skargi.
- Skierowany do najcięższej pracy, Gorcew słabnie, w drodze powrotnej z lasu spada z sań i zamarza.
GorcewGustaw Herling-Grudziński
5
Rozdział 5Zabójca Stalina
- Do brygady Gustawa trafia więzień skazany za to, że po pijanemu strzelił do portretu Stalina. Doniósł na niego kolega.
- Okazuje się, że ukrywa kurzą ślepotę, czyli utratę wzroku po zmroku, więc zostaje przeniesiony do brygady leśnej.
- Wyczerpany i głodny traci rozum, wierzy, że naprawdę zabił Stalina, i po kilku miesiącach umiera.
Gustaw Herling-Grudziński
6
Rozdział 6Drei Kameraden
- W lutym 1941 roku Gustaw poznaje trzech niemieckich komunistów: Stefana, Hansa i Ottona.
- Po pożarze Reichstagu uciekli do ZSRR, a tam sami zostali uwięzieni.
- Po pakcie sowiecko-niemieckim prowadzili głodówkę. Władze wydały Niemcom większość dawnych komunistów, ale kilkudziesięciu zatrzymały, wśród nich tę trójkę.
Gustaw Herling-Grudziński
7
Rozdział 7Ręka w ogniu
- Do brygady Gustawa trafia Michaił Kostylew, wychowany w wierze w komunizm student Akademii Morskiej, któremu lektura francuskich pisarzy pokazała inny obraz świata.
- Po aresztowaniu i śledztwie został skazany, a w łagrze odmawia pracy dla systemu: wkłada rękę do ognia, żeby rana się nie goiła i żeby mieć czas na czytanie.
- Gustaw odkrywa jego tajemnicę. Kostylew czeka na widzenie z matką, ale jego nazwisko trafia na listę etapu na Kołymę.
- Gustaw na próżno prosi, by pojechać zamiast niego. Kostylew oblewa się w łaźni wrzątkiem i umiera w szpitalu, a matka przyjeżdża już po jego śmierci.
Michaił KostylewGustaw Herling-Grudziński
8
Rozdział 8Dom swidanij
- Przy wartowni stoi dom swidanij, czyli dom widzeń, w którym więźniowie spotykają się z bliskimi.
- Widzenie przysługuje w teorii raz w roku, ale w praktyce więźniowie czekają na nie nawet kilka lat.
- Przed spotkaniem więzień doprowadza się do porządku, żeby przed bliskimi wyglądać lepiej niż na co dzień.
Gustaw Herling-Grudziński
9
Rozdział 9Zmartwychwstanie
- Szpital jest marzeniem więźniów, bo daje odpoczynek, czystą pościel i lepsze jedzenie.
- W lutym 1941 roku Gustaw celowo rozbiera się na mrozie, żeby się rozchorować, i trafia do szpitala.
- Obserwuje tam lekarza Jegorowa i pielęgniarkę Jewgienię Fiodorowną, która zakochuje się w więźniu Jarosławie R.
- Gdy Jarosław zostaje wysłany do innego obozu, Jewgienia sama prosi o przeniesienie. Później do Jercewa dociera wiadomość, że zmarła przy porodzie jego dziecka.
Gustaw Herling-Grudziński
10
Rozdział 10Wychodnoj dień
- Dzień wolny od pracy przysługuje rzadko, po przekroczeniu normy. Panuje wtedy odświętny nastrój.
- Gustaw odwiedza znajomych. Stary Kozak Pamfiłow czyta mu listy od jedynego syna i cierpi, gdy syn odwraca się od ojca.
- Później syn trafia do Jercewa z etapem jako więzień i ojciec się z nim godzi.
- Wieczorem Fin Rusto Karinen opowiada o ucieczce z obozu: po kilku dniach błądzenia w lesie został schwytany, pobity i odstawiony do łagru.
Gustaw Herling-GrudzińskiPamfiłowRusto Karinen
11
Rozdział 11Głód
- Druga część książki zaczyna się od rozdziału o głodzie, który łamie w więźniach dawne zasady moralne.
- Gustaw zakłada się z inżynierem Polenką, że dumna młoda Polka, która odrzuca zaloty mężczyzn, nie ulegnie nikomu.
- Po około miesiącu głodu dziewczyna zaczyna oddawać się za jedzenie i Gustaw przegrywa zakład.
Gustaw Herling-Grudziński
12
Rozdział 12Krzyki nocne
- Po pracy więźniowie leżą na pryczach w odrętwieniu i myślą o śmierci, która może przyjść w każdej chwili.
- Nocą barak wypełniają krzyki ludzi, którzy przez sen przeżywają swoje koszmary.
Gustaw Herling-Grudziński
13
Rozdział 13Zapiski z martwego domu
- W obozie odbywa się pokaz filmu. Natalia Lwowna, która pracuje w biurze rachmistrzów, płacze po seansie i mówi Gustawowi, że w obozie nic się nie zmienia, a oni żyją w martwym domu.
- Pożycza mu powieść Dostojewskiego Zapiski z martwego domu.
- Lektura wstrząsa Gustawem i pogłębia jego rozpacz.
- Później Gustaw dowiaduje się, że Natalia próbowała odebrać sobie życie.
Natalia LwownaGustaw Herling-Grudziński
14
Rozdział 14Na tyłach otieczestwiennoj wojny. Partia szachów
- Po ataku Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 roku Gustaw, podobnie jak inni cudzoziemcy i więźniowie polityczni, traci pracę w bazie żywnościowej.
- Wśród więźniów rodzi się nadzieja na zmianę losu.
- Po układzie Sikorski–Majski z lipca 1941 roku Polacy mają zostać objęci amnestią.
- Gustaw spędza wieczory w baraku technicznym, gdzie gra w szachy ze znajomymi.
Gustaw Herling-Grudziński
15
Rozdział 15Sianokosy
- Latem 1941 roku Gustaw pracuje przy sianokosach, a potem przy wyrębie lasu.
- Inni Polacy co pewien czas wychodzą na wolność, ale jego amnestia omija.
- Wycieńczony choruje na cyngę i kurzą ślepotę. Oparciem jest dla niego Ormianin Machapetian.
- W listopadzie Gustaw dowiaduje się, że Machapetian donosił na niego jako na szpiega, który nie powinien wyjść z obozu.
Gustaw Herling-GrudzińskiMachapetian
16
Rozdział 16Męka za wiarę
- Pod koniec listopada 1941 roku z około dwustu Polaków w Jercewie zostaje tylko kilku.
- Gustaw nie wierzy, że przeżyje do wiosny, i rozpoczyna głodówkę protestacyjną. Za odmowę pracy trafia do izolatora, gdzie przetrzymywane są też zakonnice, które odmawiają pracy w obozie.
- Ósmego dnia podpisuje depeszę do polskiego ambasadora i zostaje przeniesiony do szpitala, gdzie polski lekarz pomaga mu wrócić do sił.
Gustaw Herling-Grudziński
17
Rozdział 17Trupiarnia
- Ze szpitala Gustaw trafia do Trupiarni, czyli baraku dla więźniów niezdolnych do pracy, którzy powoli umierają z głodu.
- Spotyka tam między innymi Dimkę.
- W Wigilię Polacy z Trupiarni urządzają symboliczną kolację wigilijną. Jeden z nich, B., opowiada historię swojego aresztowania.
Gustaw Herling-Grudziński
18
Rozdział 18Opowiadanie B.
- B., polski nauczyciel, zostaje po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej oskarżony o zdradę ZSRR.
- Odmawia podpisania aktu oskarżenia, mimo że jest bity i wielokrotnie przesłuchiwany.
- Zostaje przeniesiony do obozu w Drugiej Aleksiejewce, a potem wraca do Jercewa.
19
Rozdział 19Ural 1942
- W drugiej połowie stycznia 1942 roku Gustaw zostaje zwolniony i opuszcza obóz.
- Jedzie koleją przez Wołogdę, Swierdłowsk i Czelabińsk do Kazachstanu, szukając polskiego wojska.
- W marcu 1942 roku wstępuje do pułku artylerii lekkiej armii polskiej, a wkrótce potem jego oddział zostaje ewakuowany do Persji.
Gustaw Herling-Grudziński
20
Rozdział 20Epilog: upadek Paryża
- W czerwcu 1945 roku w Rzymie Gustaw spotyka znajomego z więzienia w Witebsku, który kiedyś przyniósł do celi wiadomość o upadku Paryża.
- Mężczyzna wyznaje, że w obozie, żeby ratować siebie, złożył pod przymusem NKWD fałszywe zeznanie przeciw Niemcom ze swojej brygady, których potem rozstrzelano.
- Szuka u kogoś, kto sam przeszedł łagier, słowa zrozumienia. Gustaw słucha w milczeniu i nie potrafi go wypowiedzieć, a mężczyzna wychodzi.
Gustaw Herling-Grudziński

17 punktów

Plan wydarzeń

W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.

Narrator, aresztowany przez NKWD przy próbie przejścia na Litwę, przechodzi śledztwo.1
W więzieniu w Witebsku słyszy wyrok pięciu lat łagru.1
Przez Leningrad i Wołogdę trafia do obozu w Jercewie pod Archangielskiem.1
Narrator trafia do brygady tragarzy.2
Jest świadkiem nocnych łowów i historii Marusi i Kowala.2
Poznaje rytm pracy w łagrze: normy, kotły, wyrąb lasu i rozładunek wagonów.3
Dawny śledczy NKWD Gorcew zostaje rozpoznany przez więźniów i ginie w drodze z lasu.4
Kostylew okalecza rękę w ogniu, a przed etapem na Kołymę oblewa się wrzątkiem.7
Więźniowie spotykają się z bliskimi w domu swidanij.8
Narrator celowo przeziębia się na mrozie i odpoczywa w szpitalu.9
Natalia Lwowna pożycza mu Zapiski z martwego domu, a potem próbuje odebrać sobie życie.13
Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej Polacy zyskują nadzieję na amnestię.14
Narrator choruje na cyngę i kurzą ślepotę, a Machapetian donosi na niego.15
Pod koniec listopada 1941 roku narrator z innymi Polakami zaczyna głodówkę w izolatorze.16
Po ośmiu dniach trafia do szpitala, a potem do Trupiarni.17
W styczniu 1942 roku opuszcza obóz i rusza do armii polskiej.19
W Rzymie w czerwcu 1945 roku znajomy z Witebska wyznaje, że fałszywym donosem wydał Niemców na śmierć.20

Na sprawdzian i wypracowanie

Kluczowe sceny

Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.

Rozdział 2

Marusia i Kowal

Gustaw jest świadkiem zbiorowego gwałtu na Marusi. Dziewczyna wiąże się potem z Kowalem, ale on oddaje ją towarzyszom, żeby zachować pozycję w bandzie, a Marusia sama zgłasza się na etap.

Dlaczego ważna: Scena pokazuje, jak w łagrze przemoc i prawo grupy wygrywają z ludzkim uczuciem.

W streszczeniu →

Rozdział 4

Śmierć Gorcewa

Dawny śledczy NKWD zostaje rozpoznany przez swoją ofiarę i pobity przez więźniów. Władze nie reagują, a Gorcew, wysłany do najcięższej pracy, spada z sań w drodze z lasu i zamarza.

Dlaczego ważna: Pokazuje zemstę więźniów na człowieku, który wcześniej sam stosował przemoc, i obojętność obozowych władz.

W streszczeniu →

Rozdział 7

Kostylew i wrzątek

Kostylew trzyma rękę w ogniu, żeby rana się nie goiła i nie musiał pracować. Gdy ma jechać na Kołymę, oblewa się w łaźni wrzątkiem i umiera.

Dlaczego ważna: Jest przykładem skrajnego buntu przeciw systemowi i obrony wewnętrznej wolności.

W streszczeniu →

Rozdział 8

Dom swidanij

Więźniowie spotykają się z bliskimi w domu widzeń przy wartowni. Na widzenie czeka się latami, a więźniowie starają się wyglądać przed rodziną lepiej, niż wyglądają na co dzień.

Dlaczego ważna: Pokazuje przepaść między więźniem a światem na wolności.

W streszczeniu →

Rozdział 13

Zapiski z martwego domu

Natalia Lwowna pożycza Gustawowi powieść Dostojewskiego i nazywa obóz martwym domem. Lektura pogłębia rozpacz Gustawa, a Natalia później próbuje odebrać sobie życie.

Dlaczego ważna: Zestawia sowiecki łagier z carską katorgą i wskazuje na literacką tradycję utworu.

W streszczeniu →

Rozdział 16

Głodówka

Pominięty przy amnestii Gustaw rozpoczyna głodówkę i trafia do izolatora. Ósmego dnia podpisuje depeszę do polskiego ambasadora i zostaje przeniesiony do szpitala.

Dlaczego ważna: Pokazuje, że nawet w łagrze człowiek może się sprzeciwić, choć ryzykuje surową karę.

W streszczeniu →

Rozdział 20

Spotkanie w Rzymie

Znajomy z witebskiej celi wyznaje Gustawowi, że w obozie fałszywym zeznaniem wydał na śmierć niewinnych Niemców. Czeka na słowo zrozumienia, ale Gustaw milczy.

Dlaczego ważna: Stawia pytanie, czy można osądzać czyny popełnione w nieludzkich warunkach.

W streszczeniu →

Mapa postaci

Kto występuje w której części

Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.

Najczęstsze pomyłki

Uwaga, pułapki

Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.

MitNarrator to oddzielna postać, która spisuje cudze zapiski, jak w książce Dostojewskiego.
NaprawdęNarrator jest tożsamy z bohaterem i jest nim sam Herling-Grudziński. U Dostojewskiego narrator odczytuje zapiski zmarłego katorżnika.
Części: 1 13
MitGustaw zostaje aresztowany na granicy z Niemcami.
NaprawdęZostaje aresztowany przez NKWD w 1940 roku przy próbie przedostania się na Litwę.
Części: 1
MitKostylew okalecza rękę dopiero przed wyjazdem na Kołymę.
NaprawdęRękę okalecza wcześniej, żeby unikać pracy i czytać. Dopiero gdy ma jechać na Kołymę, oblewa się wrzątkiem.
Części: 7
MitGorcewa zabijają współwięźniowie w czasie bójki.
NaprawdęWięźniowie go biją, ale ginie później: wycieńczony pracą w lesie spada z sań w drodze z lasu i zamarza.
Części: 4
MitPo układzie Sikorski–Majski wszyscy Polacy od razu wychodzą z obozu.
NaprawdęWielu Polaków zostaje zwolnionych, ale Gustaw nie. Pod koniec listopada 1941 roku rozpoczyna głodówkę, a obóz opuszcza dopiero w styczniu 1942 roku.
Części: 15 16 19
MitMarusię wywożą z Jercewa za karę.
NaprawdęPo kilku dniach sama zgłasza się na etap do innego obozu.
Części: 2
MitEpilog dzieje się w łagrze.
NaprawdęEpilog rozgrywa się w Rzymie w czerwcu 1945 roku, gdy Gustaw jest już daleko od obozu i spotyka człowieka z witebskiego więzienia.
Części: 20

3 tematy

Argumenty do rozprawki

Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.

Jak łagier niszczy człowieka według „Innego świata”?3 argumenty

TezaObóz odbiera więźniom godność i ludzkie odruchy, a głód i przemoc zastępują zasady moralne.

Nocne łowy i los Marusi pokazują, że w obozie rządzi przemoc urków, a kobiety stają się łupem.
2
Głód sprawia, że dumna młoda Polka po miesiącu zaczyna oddawać się za jedzenie.
11
Racja jedzenia zależy od wykonania normy, więc głód staje się narzędziem zmuszania do pracy ponad siły.
3

Czy w łagrze można zachować godność?3 argumenty

TezaNiektórzy więźniowie stawiają opór, ale płacą za niego bardzo wysoką cenę.

Kostylew wybiera okaleczenie, a potem śmierć, zamiast pracować dla systemu, który go zniewolił.
7
Gustaw podejmuje głodówkę, choć w łagrze grozi za to surowa kara, i wytrzymuje osiem dni.
16
B. mimo bicia i przesłuchań nie podpisuje fałszywego aktu oskarżenia.
18

Rola literatury w obozowym życiu bohaterów3 argumenty

TezaKsiążki pomagają więźniom zrozumieć obóz i ocalić wewnętrzną wolność, ale mogą też pogłębić rozpacz.

Natalia Lwowna pożycza Gustawowi Zapiski z martwego domu i nazywa obóz martwym domem.
13
Lektura Dostojewskiego pogłębia rozpacz Gustawa, a Natalia wkrótce próbuje odebrać sobie życie.
13
Kostylew okalecza się między innymi po to, aby mieć czas na czytanie.
7

Zanim pójdziesz na sprawdzian

Sprawdź, co pamiętasz

Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.

- W marcu 1940 roku Gustaw Herling-Grudziński próbuje przedostać się na Litwę i zostaje aresztowany przez NKWD.
- W więzieniu w Witebsku przechodzi wielomiesięczne śledztwo, w którym oskarża się go o szpiegostwo na rzecz Niemiec.
- Słyszy wyrok: pięć lat obozu pracy.
- Jesienią zostaje przewieziony do więzienia przejściowego w Leningradzie, a stamtąd pociągiem przez Wołogdę do obozu w Jercewie pod Archangielskiem.
- Gustaw trafia do Jercewa i zostaje przydzielony do brygady tragarzy w bazie żywnościowej.
- W baraku rządzą urkowie, czyli zawodowi kryminaliści, którzy nocami napadają na kobiety.
- Gustaw jest świadkiem zbiorowego gwałtu na Marusi. Potem dziewczyna wiąże się z Kowalem, przywódcą urków z jego brygady.
- Ten związek wywołuje spór w bandzie, więc Kowal oddaje Marusię towarzyszom. Po kilku dniach Marusia sama zgłasza się na etap do innego obozu.
- Rozdział opisuje dzień więźnia od porannej pobudki i apelu do powrotu z pracy wieczorem.
- Przy kuchni więźniowie ustawiają się do różnych kotłów, a wielkość racji zależy od tego, jaką część normy wykonała brygada.
- Najcięższa jest praca brygad leśnych, które codziennie idą kilka kilometrów do lasu. Przydział do tragarzy uchodzi za awans.
- W Jercewie przebywa więzień Gorcew, młody i silny mężczyzna.
- Jeden z przechodzących przez obóz więźniów rozpoznaje w nim dawnego śledczego NKWD, który torturował przesłuchiwanych.
- Więźniowie biją Gorcewa, a władze obozu nie reagują na jego skargi.
- Skierowany do najcięższej pracy, Gorcew słabnie, w drodze powrotnej z lasu spada z sań i zamarza.
- Do brygady Gustawa trafia więzień skazany za to, że po pijanemu strzelił do portretu Stalina. Doniósł na niego kolega.
- Okazuje się, że ukrywa kurzą ślepotę, czyli utratę wzroku po zmroku, więc zostaje przeniesiony do brygady leśnej.
- Wyczerpany i głodny traci rozum, wierzy, że naprawdę zabił Stalina, i po kilku miesiącach umiera.
- W lutym 1941 roku Gustaw poznaje trzech niemieckich komunistów: Stefana, Hansa i Ottona.
- Po pożarze Reichstagu uciekli do ZSRR, a tam sami zostali uwięzieni.
- Po pakcie sowiecko-niemieckim prowadzili głodówkę. Władze wydały Niemcom większość dawnych komunistów, ale kilkudziesięciu zatrzymały, wśród nich tę trójkę.
- Do brygady Gustawa trafia Michaił Kostylew, wychowany w wierze w komunizm student Akademii Morskiej, któremu lektura francuskich pisarzy pokazała inny obraz świata.
- Po aresztowaniu i śledztwie został skazany, a w łagrze odmawia pracy dla systemu: wkłada rękę do ognia, żeby rana się nie goiła i żeby mieć czas na czytanie.
- Gustaw odkrywa jego tajemnicę. Kostylew czeka na widzenie z matką, ale jego nazwisko trafia na listę etapu na Kołymę.
- Gustaw na próżno prosi, by pojechać zamiast niego. Kostylew oblewa się w łaźni wrzątkiem i umiera w szpitalu, a matka przyjeżdża już po jego śmierci.
- Przy wartowni stoi dom swidanij, czyli dom widzeń, w którym więźniowie spotykają się z bliskimi.
- Widzenie przysługuje w teorii raz w roku, ale w praktyce więźniowie czekają na nie nawet kilka lat.
- Przed spotkaniem więzień doprowadza się do porządku, żeby przed bliskimi wyglądać lepiej niż na co dzień.
- Szpital jest marzeniem więźniów, bo daje odpoczynek, czystą pościel i lepsze jedzenie.
- W lutym 1941 roku Gustaw celowo rozbiera się na mrozie, żeby się rozchorować, i trafia do szpitala.
- Obserwuje tam lekarza Jegorowa i pielęgniarkę Jewgienię Fiodorowną, która zakochuje się w więźniu Jarosławie R.
- Gdy Jarosław zostaje wysłany do innego obozu, Jewgienia sama prosi o przeniesienie. Później do Jercewa dociera wiadomość, że zmarła przy porodzie jego dziecka.
- Dzień wolny od pracy przysługuje rzadko, po przekroczeniu normy. Panuje wtedy odświętny nastrój.
- Gustaw odwiedza znajomych. Stary Kozak Pamfiłow czyta mu listy od jedynego syna i cierpi, gdy syn odwraca się od ojca.
- Później syn trafia do Jercewa z etapem jako więzień i ojciec się z nim godzi.
- Wieczorem Fin Rusto Karinen opowiada o ucieczce z obozu: po kilku dniach błądzenia w lesie został schwytany, pobity i odstawiony do łagru.
- Druga część książki zaczyna się od rozdziału o głodzie, który łamie w więźniach dawne zasady moralne.
- Gustaw zakłada się z inżynierem Polenką, że dumna młoda Polka, która odrzuca zaloty mężczyzn, nie ulegnie nikomu.
- Po około miesiącu głodu dziewczyna zaczyna oddawać się za jedzenie i Gustaw przegrywa zakład.
- Po pracy więźniowie leżą na pryczach w odrętwieniu i myślą o śmierci, która może przyjść w każdej chwili.
- Nocą barak wypełniają krzyki ludzi, którzy przez sen przeżywają swoje koszmary.
- W obozie odbywa się pokaz filmu. Natalia Lwowna, która pracuje w biurze rachmistrzów, płacze po seansie i mówi Gustawowi, że w obozie nic się nie zmienia, a oni żyją w martwym domu.
- Pożycza mu powieść Dostojewskiego Zapiski z martwego domu.
- Lektura wstrząsa Gustawem i pogłębia jego rozpacz.
- Później Gustaw dowiaduje się, że Natalia próbowała odebrać sobie życie.
- Po ataku Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 roku Gustaw, podobnie jak inni cudzoziemcy i więźniowie polityczni, traci pracę w bazie żywnościowej.
- Wśród więźniów rodzi się nadzieja na zmianę losu.
- Po układzie Sikorski–Majski z lipca 1941 roku Polacy mają zostać objęci amnestią.
- Gustaw spędza wieczory w baraku technicznym, gdzie gra w szachy ze znajomymi.
- Latem 1941 roku Gustaw pracuje przy sianokosach, a potem przy wyrębie lasu.
- Inni Polacy co pewien czas wychodzą na wolność, ale jego amnestia omija.
- Wycieńczony choruje na cyngę i kurzą ślepotę. Oparciem jest dla niego Ormianin Machapetian.
- W listopadzie Gustaw dowiaduje się, że Machapetian donosił na niego jako na szpiega, który nie powinien wyjść z obozu.
- Pod koniec listopada 1941 roku z około dwustu Polaków w Jercewie zostaje tylko kilku.
- Gustaw nie wierzy, że przeżyje do wiosny, i rozpoczyna głodówkę protestacyjną. Za odmowę pracy trafia do izolatora, gdzie przetrzymywane są też zakonnice, które odmawiają pracy w obozie.
- Ósmego dnia podpisuje depeszę do polskiego ambasadora i zostaje przeniesiony do szpitala, gdzie polski lekarz pomaga mu wrócić do sił.
- Ze szpitala Gustaw trafia do Trupiarni, czyli baraku dla więźniów niezdolnych do pracy, którzy powoli umierają z głodu.
- Spotyka tam między innymi Dimkę.
- W Wigilię Polacy z Trupiarni urządzają symboliczną kolację wigilijną. Jeden z nich, B., opowiada historię swojego aresztowania.
- B., polski nauczyciel, zostaje po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej oskarżony o zdradę ZSRR.
- Odmawia podpisania aktu oskarżenia, mimo że jest bity i wielokrotnie przesłuchiwany.
- Zostaje przeniesiony do obozu w Drugiej Aleksiejewce, a potem wraca do Jercewa.
- W drugiej połowie stycznia 1942 roku Gustaw zostaje zwolniony i opuszcza obóz.
- Jedzie koleją przez Wołogdę, Swierdłowsk i Czelabińsk do Kazachstanu, szukając polskiego wojska.
- W marcu 1942 roku wstępuje do pułku artylerii lekkiej armii polskiej, a wkrótce potem jego oddział zostaje ewakuowany do Persji.
- W czerwcu 1945 roku w Rzymie Gustaw spotyka znajomego z więzienia w Witebsku, który kiedyś przyniósł do celi wiadomość o upadku Paryża.
- Mężczyzna wyznaje, że w obozie, żeby ratować siebie, złożył pod przymusem NKWD fałszywe zeznanie przeciw Niemcom ze swojej brygady, których potem rozstrzelano.
- Szuka u kogoś, kto sam przeszedł łagier, słowa zrozumienia. Gustaw słucha w milczeniu i nie potrafi go wypowiedzieć, a mężczyzna wychodzi.

10 haseł

Słowniczek

Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.

łagier: Sowiecki obóz pracy przymusowej. Więźniowie pracowali w nim ponad siły, a głód i mróz powoli ich wyniszczały.
urka: Zawodowy przestępca, recydywista. Urkowie mieli w łagrze przywileje i terroryzowali więźniów politycznych.
dochodiaga: Więzień skrajnie wycieńczony, który dochodzi do kresu życia. Tak określał siebie autor w Trupiarni.
norma: Ilość pracy, którą brygada miała wykonać. Od procentu wykonania normy zależała racja jedzenia.
kocioł: Kategoria racji żywnościowej w łagrze. Więźniowie dostawali jedzenie z różnych kotłów zależnie od wykonanej normy.
Trupiarnia: Barak dla więźniów niezdolnych do pracy. Uchodził za ostatni przystanek przed śmiercią.
dom swidanij: Dom widzeń, czyli osobne pomieszczenie przy wartowni, w którym więzień mógł spotkać się z rodziną. W teorii raz w roku, w praktyce rzadziej.
etap: Transport więźniów do innego obozu lub więzienia. Etap na Kołymę oznaczał dla więźnia niemal pewną śmierć.
zona: Ogrodzony i strzeżony teren obozu z barakami więźniów.
cynga: Szkorbut, choroba z braku witaminy C. Powodowała osłabienie i wypadanie zębów, była w łagrze powszechna.

Dalej

Sprawdź się: 55 pytańquiz z odpowiedziami, zadania CKE i test do druku Bohaterowie i motywywszystko o lekturze na jednej stronie

W liczbach

Streszczenie lektury „Inny świat” w liczbach

5punktów w wersji krótkiej
20części w wersji szczegółowej
17punktów planu wydarzeń
7kluczowych scen
10haseł w słowniczku
5 minczytania wersji szczegółowej

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o streszczenie lektury „Inny świat”

Jak krótko streścić lekturę „Inny świat”?

W 5 punktach: Gustaw Herling-Grudziński zostaje w 1940 roku aresztowany przez NKWD przy próbie przejścia na Litwę i skazany na pięć lat łagru. Trafia do obozu w Jercewie pod Archangielskiem, gdzie obserwuje nocne łowy urków, głód, pracę na normę i losy współwięźniów, takich jak Marusia, Gorcew czy Kostylew. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej i układzie Sikorski–Majski Polacy mają wyjść na wolność, ale Gustaw nie zostaje zwolniony, choruje i dowiaduje się, że przyjaciel Machapetian na niego donosił. Pod koniec 1941 roku podejmuje głodówkę, przechodzi przez izolator, szpital i Trupiarnię, a w styczniu 1942 roku opuszcza obóz i wstępuje do polskiego wojska. W epilogu, w Rzymie w 1945 roku, spotyka człowieka z witebskiego więzienia, który wyznaje fałszywy donos na Niemców i czeka na słowo zrozumienia.

Jak długie jest streszczenie lektury „Inny świat”?

Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 35 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 20 części po kilka zdań każda i zajmuje około 5 minut.

Jaki jest plan wydarzeń lektury „Inny świat”?

Plan wydarzeń ma 17 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Narrator, aresztowany przez NKWD przy próbie przejścia na Litwę, przechodzi śledztwo. Kończy się na: W Rzymie w czerwcu 1945 roku znajomy z Witebska wyznaje, że fałszywym donosem wydał Niemców na śmierć.

Jakie są kluczowe sceny lektury „Inny świat”?

Najważniejsze sceny to: Marusia i Kowal, Śmierć Gorcewa, Kostylew i wrzątek, Dom swidanij oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.

Jakie pomyłki najczęściej pojawiają się przy lekturze „Inny świat”?

Częsty mit: Narrator to oddzielna postać, która spisuje cudze zapiski, jak w książce Dostojewskiego. Fakt: Narrator jest tożsamy z bohaterem i jest nim sam Herling-Grudziński. U Dostojewskiego narrator odczytuje zapiski zmarłego katorżnika. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.

Jakie trudne słowa wyjaśnia słowniczek do lektury „Inny świat”?

Słowniczek ma 10 haseł: łagier, urka, dochodiaga, norma, kocioł, Trupiarnia oraz 4 kolejne hasła.

Jaką tezę postawić w rozprawce o lekturze „Inny świat”?

Do tematu „Jak łagier niszczy człowieka według ‚Innego świata’?” pasuje teza: Obóz odbiera więźniom godność i ludzkie odruchy, a głód i przemoc zastępują zasady moralne. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.

Jak sprawdzić, ile pamiętam ze streszczenia lektury „Inny świat”?

Rozwiąż quiz: 55 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.

Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Inny świat”

Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.

Zacznij quiz Bohaterowie i motywy Test do druku

Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania

Z tej samej epoki

Inny świat – streszczenie

Streszczenie szczegółowe, rozdział po rozdziale

Rozdział 1Witebsk – Leningrad – Wołogda

Rozdział 2Nocne łowy

Rozdział 3Praca. Dzień po dniu

Rozdział 4Ochłap

Rozdział 5Zabójca Stalina

Rozdział 6Drei Kameraden

Rozdział 7Ręka w ogniu

Rozdział 8Dom swidanij

Rozdział 9Zmartwychwstanie

Rozdział 10Wychodnoj dień

Rozdział 11Głód

Rozdział 12Krzyki nocne

Rozdział 13Zapiski z martwego domu

Rozdział 14Na tyłach otieczestwiennoj wojny. Partia szachów

Rozdział 15Sianokosy

Rozdział 16Męka za wiarę

Rozdział 17Trupiarnia

Rozdział 18Opowiadanie B.

Rozdział 19Ural 1942

Rozdział 20Epilog: upadek Paryża

Plan wydarzeń

Kluczowe sceny

Marusia i Kowal

Śmierć Gorcewa

Kostylew i wrzątek

Dom swidanij

Zapiski z martwego domu

Głodówka

Spotkanie w Rzymie

Kto występuje w której części

Uwaga, pułapki

Argumenty do rozprawki

Sprawdź, co pamiętasz

Słowniczek

Streszczenie lektury „Inny świat” w liczbach

Najczęstsze pytania o streszczenie lektury „Inny świat”

Jak krótko streścić lekturę „Inny świat”?

Jak długie jest streszczenie lektury „Inny świat”?

Jaki jest plan wydarzeń lektury „Inny świat”?

Jakie są kluczowe sceny lektury „Inny świat”?

Jakie pomyłki najczęściej pojawiają się przy lekturze „Inny świat”?

Jakie trudne słowa wyjaśnia słowniczek do lektury „Inny świat”?

Jaką tezę postawić w rozprawce o lekturze „Inny świat”?

Jak sprawdzić, ile pamiętam ze streszczenia lektury „Inny świat”?

Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Inny świat”