Romantyczność – quiz i test

w miasteczku, w biały dzień. W pierwszej strofie pada: „To dzień biały! to miasteczko!”. Zjawa nie ukazuje się w odludnym miejscu, a mimo to nikt poza dziewczyną jej nie dostrzega.

nie słucha. Dwukrotnie pada uwaga „Ona nie słucha”. Dziewczyna jest pochłonięta tym, co widzi, i nie dociera do niej świat zewnętrzny.

do martwej opoki. „To jak martwa opoka / Nie zwróci w stronę oka” – opoka to skała. Porównanie pokazuje jej odrętwienie, które zaraz przechodzi w płacz i śmiech.

ducha zmarłego ukochanego. Dziewczyna woła Jasieńka, mówi o jego pogrzebie i o tym, że kocha ją nawet po śmierci. To na tej wizji opiera się cały spór w balladzie.

macochy. Szepcze: „Czasem usłyszy macocha!”, ale zaraz dodaje: „Niech sobie słyszy”. Spotkanie z ukochanym jest dla niej ważniejsze niż czyjeś zdanie.

jest biały i ma zimne dłonie. Dziewczyna widzi jego białą sukienkę i mówi, że jest „biały jak chusta” i zimny. To typowy ludowy obraz zjawy zmarłego.

by zabrał ją do siebie. Mówi: „Weź mię, ja umrę przy tobie, / Nie lubię świata”. Pragnie połączyć się z ukochanym nawet za cenę śmierci.

pianie koguta. „Mój Boże! kur się odzywa, / Zorza błyska w okienku” – według ludowych wierzeń pianie koguta kończy czas, w którym duchy mogą przebywać wśród żywych.

biegnie za nią, krzyczy i upada. „Bieży za nim, krzyczy, pada” – jej upadek i krzyk przyciągają ludzi, co otwiera drugą część utworu.

wzywa do odmawiania pacierzy. Gromada woła: „Mówcie pacierze!”, a narrator nazywa ją tu „prostota”, czyli prosty lud. Ludzie reagują modlitwą, a nie drwiną.

uważa je za brednie. Starzec mówi, że dziewczyna „duby smalone bredzi”, czyli plecie bzdury. Ufa tylko swojemu oku i szkiełku, a sam niczego nie widzi, więc uznaje to za przywidzenie.

z wymysłów karczemnej gawiedzi. Starzec mówi: „Duchy karczemnej tworem gawiedzi”. Uważa je za wymysł prostych ludzi z karczmy, a nie za coś prawdziwego.

Karusia. Imię pada tylko raz: „Jasio być musi przy swej Karusi”. Wcześniej pada do niej tylko zwrot „dzieweczko”.

uczonym ufającym rozumowi. Starzec uznaje tylko to, co można sprawdzić i zbadać, dlatego nie wierzy w zjawę. Narrator nazywa go mędrcem.

świadkiem, który mówi „ja”. Narrator mówi w pierwszej osobie („I ja to słyszę”) i sam uczestniczy w zdarzeniu. Często utożsamia się go z samym poetą.

Jasieńko. Jasieńko istnieje tylko w słowach dziewczyny: ona do niego mówi, a on milczy. Nikt poza nią go nie widzi, dlatego jego obecność jest sprawą wiary.

do dziewczyny i do ludu. Starzec krzyczy „Słuchaj dzieweczko!” i „na lud zawoła”. Chce przekonać zebranych, że niczego tu nie ma.

dziewczynie i ludowi. Narrator modli się razem z ludem, a potem mówi Starcowi, że czucie i wiara przemawiają do niego silniej niż nauka. Tak wyraża postawę romantyka.

patrzaj w serce. Utwór kończy się wezwaniem „Miej serce i patrzaj w serce!”. To hasło streszcza program romantyków: prawdy szuka się w uczuciu, nie tylko w rozumie.

szkiełku. Szkiełko to soczewka, przyrząd uczonego. Słowa „szkiełko i oko” stały się symbolem poznania naukowego, opartego na obserwacji.

lud. Słowa te wykrzykuje gromada ludzi, którą narrator nazywa „prostota”. Lud bez wahania wierzy w obecność duszy.

martwe. „Martwe znasz prawdy, nieznane dla ludu” – narrator przyznaje, że Starzec wie dużo o świecie, ale jego wiedza nie obejmuje uczuć i cudów, czyli „prawd żywych”.

w Wilnie. Tom wyszedł w Wilnie, gdzie Mickiewicz studiował na uniwersytecie. Ukazał się jako pierwszy tom jego Poezji.

z Hamleta. Motto „Zdaje mi się, że widzę… Gdzie? / Przed oczyma duszy mojej” nawiązuje do rozmowy Hamleta z Horacjem. Zapowiada, że w utworze chodzi o widzenie duszą, nie wzrokiem.

romantyków z klasykami. Klasycy bronili rozumu i reguł sztuki, a młodzi romantycy – nowych wartości. Ballada przenosi ten spór do zwykłej sceny z życia.

Jana Śniadeckiego. Według badaczy ballada była głosem w sporze z Janem Śniadeckim, astronomem, który w 1819 roku krytykował romantyzm jako szerzenie zabobonów. Sam tekst nie podaje jednak jego nazwiska.

fantastyczne zdarzenie w fabule. Ballada łączy fabułę z wierszem i dialogiem, a w jej centrum jest zwykle coś nadprzyrodzonego. Tu jest to zjawa, którą widzi tylko dziewczyna.

widzieli w nich prawdę uczuć. Według romantyków w ludowych wierzeniach przetrwały prawdziwe uczucia i wyobraźnia, których brakowało chłodnej nauce. Stąd w ich twórczości ludowość i fantastyka.

wyraża zasady nowej epoki. Ballada nie tylko opowiada zdarzenie, ale też ogłasza, czym ma się kierować nowa poezja. Dlatego uważa się ją za manifest nowej epoki.

antytezę. Antyteza zestawia przeciwieństwa: płacz i śmiech. Pokazuje gwałtowne, sprzeczne uczucia dziewczyny.

apostrofą. Apostrofa to bezpośredni zwrot do kogoś. Utwór otwiera się wezwaniem skierowanym wprost do dziewczyny.