Aleksander Fredro
Lektura „Zemsta” w jednym zdaniu
Cześnik i Rejent kłócą się o mur i o wdowę, a gdy Cześnik chce się zemścić na rywalu, sam żeni jego syna ze swoją bratanicą, więc spór kończy się zgodą.
16 części · 5 min czytania
Wybierz długość. W wersji szczegółowej zaznaczaj, co już przeczytane.
Dalsze części są schowane, żeby nie zdradzić fabuły. Odsłonisz je jednym kliknięciem.
Cześnik i Rejent kłócą się o mur i o wdowę, a gdy Cześnik chce się zemścić na rywalu, sam żeni jego syna ze swoją bratanicą, więc spór kończy się zgodą.
„Cześnik wulkan — aż niemiło.”Papkin
„Tych dwóch ludzi — ogień, woda.”Wacław
„Beatus, qui tenet.”Papkin
„Nie ma złego bez dobrego.”Rejent
„Jednym słowem, krótko mówiąc, / Kula ziemska zna Papkina”Papkin
„Pozna szlachcic po festynie, / Jak się panu w kaszę dmucha!”Cześnik
„I chciałabym, i boję się”Cześnik
„Masz więc byka za indyka.”Cześnik
„Tak jest, zgoda, / A Bóg wtedy rękę poda.”Wacław
18 punktów
W kolejności fabuły, w formie, jakiej wymaga szkoła. Skopiuj albo wydrukuj ze ściągą.
Na sprawdzian i wypracowanie
Sceny, o które najczęściej pytają nauczyciele i które warto przywołać w wypracowaniu.
Akt I.7–8
Sługi Cześnika wchodzą na mur i biją murarzy, a Rejent i Cześnik kłócą się z okien. Papkin stoi za rogiem domu.
„Wprzódy trupem go zaścielę.”Cześnik
Dlaczego ważna: Pokazuje, że kłótliwość obu sąsiadów i tchórzostwo Papkina wprawiają w ruch całą akcję.
W streszczeniu →Akt II.3–6
Wacław przyznaje, że dawny tytuł księcia Radosława był zmyślony. Podstolina i tak wybacza mu i chce go ukryć.
„Nad sto książąt ciebie wolę!”Podstolina
Dlaczego ważna: To zwrot, który później pozwala Rejentowi zerwać zaręczyny Podstoliny z Cześnikiem.
W streszczeniu →Akt II.7–8
Klara drwi z chełpliwego Papkina i stawia mu próby: milczenie, post i krokodyla. Papkin nie ma szans ich spełnić.
„Milczeć trzeba sześć miesięcy.”Klara
Dlaczego ważna: Komiczna scena pokazuje, że Klara tylko udaje zgodę, bo serce oddała Wacławowi.
W streszczeniu →Akt III.4–7
Papkin przekazuje wyzwanie Cześnika i pyszni się, dopóki nie zawstydzi go spokojny wzrok Rejenta. Po rozmowie spada ze schodów.
„Wziąć pod ręce — nie bez laski —”Rejent
Dlaczego ważna: Pokazuje, jak Rejent opiera się na rozwadze, a Papkin na chełpliwości.
W streszczeniu →Akt IV.5–7
Papkin jest pewny, że Rejent go otruł, i czyta Klarze testament. Zapisuje jej gitarę i kolekcję motyli, a długów każe nie spłacać.
„bo jestem otruty przez rejenta Milczka w lampce wina”Papkin
Dlaczego ważna: To szczyt komizmu postaci, bo lęk Papkina nie ma żadnych podstaw.
W streszczeniu →Akt IV.8–9
Cześnik stawia Wacławowi wybór: więzienie albo ślub z Klarą. Młodzi zgadzają się, bo właśnie tego pragnęli.
„Zaraz albo wcale!”Cześnik
Dlaczego ważna: Zemsta Cześnika obraca się w jej przeciwieństwo i spełnia życzenie zakochanych.
W streszczeniu →Akt IV.12–13
Rejent błogosławi młodą parę, Papkin drze testament, a Cześnik podaje rękę dawnemu wrogowi.
„Mocium panie, z nami zgoda.”Cześnik
Dlaczego ważna: Zamyka spór komedii i potwierdza motto: zło może przynieść dobro.
W streszczeniu →Mapa postaci
Kliknij postać, a w streszczeniu podświetlą się części, w których się pojawia.
Najczęstsze pomyłki
Tu uczniowie mylą się najczęściej, także na sprawdzianach. Każdą rzecz sprawdziliśmy w tekście utworu.
MitCześnik od początku sprzeciwia się związkowi Klary i Wacława, aż do końca.
NaprawdęSam doprowadza do ich ślubu: żeby zemścić się na Rejencie, każe Wacławowi ożenić się z Klarą (IV.8–9), co spełnia pragnienie młodych.
MitRejent naprawdę otruł Papkina winem.
NaprawdęNic nie wskazuje na truciznę: wino było najwyżej kwaśne (III.4–7), Dyndalski mówi, że nikt by się nie łakomił na życie Papkina, a Papkin drze testament pod koniec (IV.3–4, IV.12–13).
MitPapkin bohatersko walczył z murarzami.
NaprawdęStał za rogiem domu i wysłał przodem Śmigalskiego, co Cześnik mu wypomina: „z tyłu stałeś” (I.7–8, II.1–2).
MitPodstolina wychodzi za Cześnika.
NaprawdęZaręcza się z nim (II.9), ale potem podpisuje intercyzę z Rejentem i zrywa z Cześnikiem (III.4–7); w końcu nikogo nie poślubia.
MitWacław jest prawdziwym księciem Radosławem.
NaprawdęTo zmyślony tytuł z czasów studenckich, o czym Wacław mówi Podstolinie (II.3–6).
Części: II.3–6
MitCześnik jest cichy i pobożny, a Rejent porywczy.
NaprawdęOdwrotnie: porywczy i wybuchowy jest Cześnik, a Rejent mówi cicho, powtarza „wola nieba” i knuje po cichu (I.7–8, III.1–3).
MitCześnik i Rejent stoczyli pojedynek w Czarnym Lesie.
NaprawdęDo pojedynku nie doszło. Rejent twierdzi, że czekał nadaremnie, a Cześnik, zajęty ślubem Wacława i Klary, dopiero woła o konia, bo „przeszła czwarta” (II.9, IV.10–11).
4 tematy
Teza, którą możesz przyjąć, i argumenty z konkretnych wydarzeń. Rozwiń temat i skopiuj do notatek.
TezaFredro ośmiesza porywczość, upór i chciwość szlachty, ale robi to z humorem.
Cześnik rozkazuje przepędzić murarzy i grozi śmiercią, mimo że chodzi tylko o naprawę muru.
I.7–8„Wprzódy trupem go zaścielę.”
Rejent przygotowuje przesadzoną skargę: wmawia murarzom, że są skaleczeni, i każe podpisać ją krzyżykami.
III.1–3„Świadków na to znajdę wszędzie”
Cześnik chce rozstrzygnąć spór na szable i zapowiada, że utnie Rejentowi ucho.
II.9„Jak mu utnę jedno ucho,”
TezaZemsta Cześnika odwraca się przeciw niemu i prowadzi do zgody.
Cześnik wymusza ślub Wacława z Klarą, sądząc, że upokorzy Rejenta, a spełnia życzenie młodych.
IV.8–9„A mnie zemsta doskonała —”
Podstolina ujawnia, że majątek należy do Klary, więc ślub Klary i Wacława łączy dwa majątki, o czym Rejent mówi na stronie.
IV.12–13„Dziś przypada szczęsnej Klarze.”
Cześnik na koniec podaje Rejentowi rękę i mówi o zgodzie.
IV.12–13„Mocium panie, z nami zgoda.”
TezaPapkin jest komiczny, bo jego chełpliwość zderza się z tchórzostwem.
Papkin chwali się, że z jego ręki wszyscy giną, a Cześnik kpi, że chodzi o ćmy i komary.
I.1–3„Tak z mej ręki wszyscy giną!”
Po bójce o mur Cześnik wytyka mu, że stał z tyłu, a Papkin zbywa to słowami.
II.1–2„Z tyłu, z przodu, nic nie znaczy,”
Papkin bez dowodów wierzy, że został otruty, i pisze testament.
IV.3–4„Tak, połknąłem, mam truciznę,”
TezaUczucie Klary i Wacława przezwycięża spór starszych.
Zanim pójdziesz na sprawdzian
Widzisz tylko tytuły. Przypomnij sobie, co się dzieje, odsłoń i oceń się uczciwie. To najszybszy sposób, żeby treść została w głowie.
10 haseł
Trudne słowa ze streszczenia. W tekście są podkreślone: dotknij, żeby zobaczyć wyjaśnienie.
Dalej
Cytaty
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
W liczbach
Pytania i odpowiedzi
W 5 punktach: Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek są zwaśnieni o wspólny zamek, a spór zaostrza naprawa muru granicznego. Cześnik chce poślubić bogatą wdowę, Podstolinę, i posyła jako swata Papkina, a w tym czasie syn Rejenta, Wacław, kryje się w zamku Cześnika, bo kocha jego bratanicę Klarę. Podstolina poznaje w Wacławie dawnego ukochanego, a Cześnik zaręcza się z nią i wyzywa Rejenta na pojedynek. Rejent namawia Podstolinę na ślub z Wacławem, a ona podpisuje intercyzę i porzuca Cześnika. Wściekły Cześnik zmusza Wacława do ślubu z Klarą, żeby zemścić się na Rejencie, ale młodzi właśnie tego chcieli, więc Rejent i Cześnik się godzą.
Wersja krótka ma 5 punktów i zajmuje około 30 sekund czytania. Wersja szczegółowa omawia 16 części po kilka zdań każda i zajmuje około 5 minut.
Plan wydarzeń ma 18 punktów, a każdy jest przypisany do części, w której się dzieje. Zaczyna się od: Cześnik Raptusiewicz postanawia ożenić się z bogatą wdową, Podstoliną. Kończy się na: Podstolina wyjawia, że majątek należy do Klary; Rejent i Cześnik zawierają zgodę.
Najważniejsze sceny to: Bójka o mur, Podstolina poznaje Wacława, Warunki Klary, Papkin u Rejenta oraz 3 kolejne sceny. Przy każdej wyjaśniamy, co się dzieje i po co ta scena jest w utworze.
Częsty mit: Cześnik od początku sprzeciwia się związkowi Klary i Wacława, aż do końca. Fakt: Sam doprowadza do ich ślubu: żeby zemścić się na Rejencie, każe Wacławowi ożenić się z Klarą (IV.8–9), co spełnia pragnienie młodych. W streszczeniu jest 7 takich pułapek.
Słowniczek ma 10 haseł: cześnik, rejent, podstoli, podstolina, intercyza, synowica, stryj oraz 4 kolejne hasła.
Do tematu „Czy Fredro krytykuje w Zemście wady szlachty?” pasuje teza: Fredro ośmiesza porywczość, upór i chciwość szlachty, ale robi to z humorem. Przy tezie są argumenty z numerem części, w której znajdziesz potwierdzenie.
Rozwiąż quiz: 77 pytań z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. W wersji szczegółowej możesz też zaznaczać przeczytane części, a postęp zapamiętuje przeglądarka na tym urządzeniu.
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
Lektury według etapu
Odkrywaj
