Reduta Ordona – quiz i test

Nie dostał rozkazu strzelania. Wiersz zaczyna się od słów „Nam strzelać nie kazano”. Dzięki temu narrator może patrzeć na pole i opowiadać, co widzi.

Wszedł na działo. Narrator mówi „Wstąpiłem na działo / I spojrzałem na pole”. Z tego miejsca widzi zarówno wojska rosyjskie, jak i redutę.

sześć. Reduta „Sześć tylko miała harmat”, a przeciw niej grzmiało dwieście armat rosyjskich. Ten kontrast pokazuje, jak nierówna była walka.

Mieczem daje znak do ataku piechoty. Wódz „przybiegł, mieczem skinął” i zwinął skrzydło wojska, a spod skrzydła wylała się piechota. To początek szturmu.

biała, wąska, zaostrzona. Reduta „sterczy biała, wąska, zaostrzona” naprzeciw czarnej kolumny wroga. Biel reduty i czerń wojsk rosyjskich to ważny kontrast w całym wierszu.

Pustym miejscem po wybuchu granatu. Granat z reduty wpada w środek kolumny i pęka, a szyk „pod niebo leci”. Zostaje puste miejsce po zabitych żołnierzach.

Żołnierzom zabrakło ładunków. Adiutant wyobraża sobie żołnierza, którego ręka szuka w ładownicy i nie znajduje ładunku. Wycieńczony upuszcza rozgrzaną strzelbę i pada.

Przez lunetę opartą na ramieniu adiutanta. Generał patrzy „przez lunetę, wspartą na mojém ramieniu” i długo milczy. Narrator stoi więc tuż przy dowódcy.

Bo młody wzrok widzi lepiej niż szkła. Generał mówi: „Wzrok młody od szkieł lepszy”. Adiutant zna Ordona i wie, przy którym dziale zawsze stał.

Rękę Ordona, który dawał rozkazy. Adiutant mówi, że nawet wśród najgęstszego dymu widział rękę Ordona dającą rozkazy. Po tej ręce rozpoznaje go także w ostatniej chwili.

Skacze z palną świecą do lochów. Adiutant widzi, jak wrogowie chwytają Ordona, i myśli, że on zginął, a potem woła: „skoczył w dół, do lochów”. To ostatnie, co widzi przed wybuchem.

Że Ordon nie odda wrogom prochów. Generał mówi „Dobrze”, bo rozumie, że Ordon wysadzi prochy, zamiast oddać je Rosjanom. Zaraz potem następuje wybuch.

Obrońcy i wrogowie leżą tam razem w pokoju. Z reduty zostaje tylko czarna bryła ziemi. Ci, co bronili, i ci, co się wdarli, „Pierwszy raz pokój szczery i wieczny zawarli”.

Daleko, w swojej stolicy. Narrator pyta, czy król dzieli odwagę żołnierzy, i odpowiada: „on siedzi o pięćset mil na swéj stolicy”. Car wysyła ludzi na śmierć, sam nie ryzykując.

wódz kaukaski. „Posłany wódz kaukaski z siłami pół-świata” to według przypisu Wolnych Lektur i materiałów ZPE Iwan Paskiewicz, który wcześniej odnosił zwycięstwa za Kaukazem. W tekście nie pada jego nazwisko.

Z knutem w ręku kata. Wódz jest „Wierny, czynny i sprawny — jak knut w ręku kata”. To tylko posłuszne narzędzie okrutnej władzy cara.

Ich bogiem i wiarą. Narrator mówi o wojskach, „których Bóg i wiara / Jest car”. Żołnierze giną bez namysłu, żeby rozweselić władcę.

Wymyka mu się kilka łez. Generał długo patrzy na szturm w milczeniu, a potem wymyka mu się „łez kilka”. Wcześniej łzy ociera też sam adiutant.

generał. Po długim milczeniu ta postać jednym słowem ocenia los reduty. Mówi to do adiutanta, który stoi obok.

Ordona. Narrator nie wie, gdzie są dusze wszystkich, którzy zginęli w reducie, ale jest pewien losu jednej z nich. To zapowiedź uczczenia bohatera w kolejnym wersie.

6 września 1831 roku. Reduta nr 54 broniła Warszawy podczas szturmu wojsk rosyjskich 6 września 1831 roku. Mickiewicz napisał wiersz rok później, po upadku powstania listopadowego.

listopadowym. Szturm Rosjan na Warszawę był jednym z ostatnich wielkich starć powstania listopadowego. Po upadku stolicy powstanie wkrótce się zakończyło.

Od Stefana Garczyńskiego. Mickiewicz nie brał udziału w walkach. Źródłem była relacja jego przyjaciela, poety Stefana Garczyńskiego, uczestnika powstania; historycy literatury utożsamiają go z adiutantem z wiersza.

Przeżył i wyjechał na emigrację. W wierszu Ordon skacze do lochów i znika w wybuchu, ale prawdziwy Ordon przeżył i po powstaniu wyemigrował; zmarł w 1887 roku we Florencji. Historycy spierają się też, kto i jak wysadził redutę.

opowiadanie. Podtytuł „Opowiadanie adiutanta” wskazuje opowiadanie: jest narrator i przebieg zdarzeń. Materiały ZPE dodają, że przez liryczne wyznania narratora to gatunek synkretyczny, a Wolne Lektury zaliczają utwór do liryki.

szumi, wyje, ryczy. Kula „grozi, szumi, wyje, / Ryczy, jak byk przed bitwą”. Te onomatopeje pozwalają usłyszeć bitwę.

Do cara. W tej apostrofie narrator mówi wprost do cara i wyrzuca mu, że ukradł i skrwawił polską koronę. Car jest silny, ale zły.

hiperbola. Narrator wyolbrzymia liczbę pocisków z reduty, porównując ją do słów i uczuć człowieka w rozpaczy. To hiperbola, która pokazuje zaciekłość obrony.

Bóg zniszczy ziemię, którą opanuje despotyzm. Narrator mówi, że dzieło zniszczenia w dobrej sprawie jest święte. Gdy ziemię opanują despotyzm i pycha, Bóg ją zniszczy tak jak redutę.