Górą »Edek« – quiz i test

o wolne miejsce do zaparkowania. Całe opowiadanie to jedna scena: dwaj kierowcy walczą o lukę, która zwolniła się na zatłoczonej ulicy. Z tej drobnej sytuacji autor robi obraz całego społeczeństwa.

na zatłoczonej ulicy w centrum miasta. Akcja dzieje się na zakorkowanej ulicy w śródmieściu, gdzie auta stoją nawet na chodniku. Ciasnota i hałas od początku zapowiadają konflikt.

wjeżdża za daleko i odsłania część luki. Fiat był pierwszy przy zwolnionym miejscu, ale przejechał za daleko. Ten drobny błąd od razu wykorzystuje kierowca forda.

wciska się tuż za nim i nie ustępuje. Ford natychmiast napiera na odsłoniętą część luki i staje kilka centymetrów od fiata. Od tej chwili żaden z nich nie może zaparkować, a ulica staje.

trąbi, a potem krzyczy i gestykuluje. Młodzieniec najpierw raz po raz używa klaksonu, a potem wychyla się z okna i głosem oraz gestami domaga się pierwszeństwa.

niecierpliwią się i trąbią. Spór zatrzymuje ruch, więc kolejni kierowcy włączają się klaksonami. Hałas rośnie, ale nikt nie staje realnie po stronie fiata.

siedzi nieruchomo i nie reaguje. Kierowca forda czeka bez ruchu, jakby hałas go nie dotyczył. Narrator widzi za kierownicą nieruchomą postać o kamiennej twarzy.

fiat ustępuje, a ford zajmuje miejsce. Kierowca fiata w końcu się poddaje i przejeżdża kilka metrów dalej, a ford zgrabnie wjeżdża w lukę. Tak kończy się długa wojna nerwów.

w bramie z tabliczkami firm. Kierowca forda odchodzi do bramy, przy której wiszą tabliczki firm i przedstawicielstw handlowych. Ten szczegół łączy jego zachowanie ze światem nowego biznesu.

kulturalnego inteligenta. Kierowca malucha to drobny, młody człowiek w okularach, w którym narrator od razu widzi inteligenta.

wysoki, potężny mężczyzna w skórzanej kurtce. Kierowca forda jest bardzo wysoki i tęgi, nosi skórzaną kurtkę. Jego postura pasuje do dużego auta.

kierowcę forda. Edek to przezwisko, które narrator nadaje kierowcy forda w ostatniej scenie. Imię pochodzi z literatury i od razu ocenia postać.

świadkiem, który obserwuje zdarzenie z bliska. Narrator mówi w pierwszej osobie, ale nie bierze udziału w sporze. Relacjonuje go jak świadek, trochę na sposób reportażu.

żal i bezsilność. Młodzieniec ma żal, że ktoś tak bezczelnie odebrał mu miejsce, i nic nie może zrobić. Jego skarga bez odpowiedzi to jedyny protest, na jaki go stać.

Prawo prerii. Opowiadanie należy do tomu Prawo prerii, zbioru krótkich tekstów obyczajowych. Tak podaje też lista lektur w podstawie programowej.

przemiany ustrojowe lat 90.. Według opracowań scena na ulicy jest krytyczną diagnozą transformacji po 1989 roku. Bohaterowie żyją już w Polsce wolnego rynku.

Tanga Sławomira Mrożka. Edek to postać z Tanga Mrożka. Nowakowski pożycza to imię, żeby ocenić bohatera swojego opowiadania.

jako prostaka, który najpierw się podporządkowuje, a potem rządzi. Na wstępie narrator przypomina typ Edka: z pozoru uległego, a w gruncie rzeczy agresywnego i szybko zdobywającego przewagę. Ten wstęp podpowiada, jak ocenić bohatera tytułowego.

na kontraście małego fiata i potężnego forda. Wszystko jest zbudowane na przeciwieństwach: małe auto i duże, drobny i potężny kierowca. Według opracowań kontrast uwydatnia bezsilność jednego i arogancję drugiego.

rządzi w nim prawo silniejszego. To interpretacja: drobna scena uliczna pokazuje świat, w którym liczą się siła, tupet i pieniądze, a nie kultura i racja. Stąd ironia tytułu.

pokazują status i zamożność kierowców. To interpretacja: lśniący zachodni ford oznacza zamożność i pewność siebie, a maluch skromność i słabszą pozycję. Auto staje się znakiem miejsca człowieka w nowym społeczeństwie.

krótkie opowiadanie, scenka z życia ulicy. To bardzo krótkie opowiadanie, które zamyka się w jednej scence rodzajowej. Mimo małej formy mówi wiele o ludziach i czasach.

warszawskim prozaikiem, autorem opowiadań. Nowakowski (1935–2014) urodził się i zmarł w Warszawie, pisał opowiadania, powieści i scenariusze. Bohaterami jego prozy byli zwykli mieszkańcy miasta.