Iliada – quiz i test

Agamemnon znieważył jego kapłana Chryzesa. Chryzes przyszedł z okupem po córkę, a Agamemnon przegnał go z obelgami. Kapłan modlił się o zemstę i Apollo przez dziewięć dni razi obóz strzałami.

brankę Bryzeidę. Agamemnon oddaje córkę Chryzesa, ale każe heroldom przyprowadzić z namiotu Achillesa Bryzeidę. To zniewaga, od której zaczyna się gniew Achillesa.

Atena, która chwyta go za włosy. Atena, wysłana przez Herę, pociąga Achillesa z tyłu za włosy i widzi ją tylko on. Radzi mu walczyć słowami, nie mieczem, a on jej słucha.

by Trojanie wygrywali, aż Grecy uczczą Achillesa. Tetyda obejmuje kolana Zeusa i prosi o zwycięstwa Trojan, dopóki Grecy nie oddadzą czci Achillesowi. Zeus potwierdza to skinieniem głowy, od którego trzęsie się Olimp.

odrzuca dary i grozi, że odpłynie do domu. Odyseusz, Feniks i Ajas proszą go o pomoc, ale Achilles mówi, że nie ukoi gniewu, i zapowiada, że rano zepchnie okręty na morze. Gniew trwa mimo klęsk Greków.

boi się lśniącego hełmu z kitą. Dziecko tuli się do mamki, przerażone miedzią i piórami na hełmie. Hektor zdejmuje hełm, całuje syna i modli się, by był sławniejszy od ojca.

o zbroję i zgodę na wyjście do walki. Patroklos chce, by Trojanie wzięli go za Achillesa i cofnęli się od okrętów. Narrator od razu dodaje, że prosząc o to, prosił o własną zgubę.

odeprzeć Trojan od okrętów i nie iść pod mury. Achilles każe mu wrócić, gdy tylko ocali flotę, i ostrzega, by nie prowadził wojska pod Troję. Patroklos nie słucha i to go gubi.

Sarpedona. Sarpedon, syn Zeusa i wódz Licjan, ginie od włóczni Patroklosa. Zeus chce go ocalić, ale Hera przekonuje go, by nie łamał wyroku losu.

Patroklosa, który był dla niej dobry. Po pogodzeniu wodzów Bryzeida widzi zwłoki Patroklosa i rzuca się na nie. Mówi, że ocierał jej łzy i obiecywał ślub z Achillesem.

ucieka i trzy razy obiega mury miasta. Hektor czekał przy bramie, ale na widok Achillesa zadrżał i zaczął uciekać. Trzy razy okrążają Troję, a bogowie patrzą na ten bieg z Olimpu.

przybiera postać jego brata Deifobosa. Atena udaje Deifobosa i obiecuje Hektorowi pomoc. Gdy Hektor chce wziąć od brata drugą włócznię, nikogo przy nim nie ma i rozumie, że bogowie go opuścili.

o wydanie ciała rodzinie za okup. Hektor zaklina Achillesa, by przyjął złoto i oddał ciało Trojanom na stos. Achilles odmawia i grozi, że rzuci je psom i sępom.

przywiązuje je do wozu i wlecze po ziemi. Achilles przebija Hektorowi nogi, przywiązuje go do wozu i wlecze w pyle na oczach Trojan. Potem codziennie ciągnie zwłoki wokół grobu Patroklosa.

o szybki pogrzeb i wspólny grób dla ich kości. Dusza niepogrzebanego nie może wejść do Hadesu, dlatego Patroklos prosi o pogrzeb. Chce też, by kości przyjaciół spoczęły razem.

Hermes. Zeus wysyła Hermesa, który udaje młodego towarzysza Achillesa, usypia straże i doprowadza wóz z okupem pod namiot Achillesa. Dopiero na miejscu wyjawia, kim jest.

każe mu wspomnieć jego starego ojca. Priam mówi, że Peleus jest w tym samym wieku i czeka na syna. Achilles płacze nad ojcem i nad Patroklosem, a Priam nad Hektorem.

pogrzebem Hektora w Troi. Ostatnie wersy opisują stos, złotą puszkę z kośćmi i grobowiec Hektora. Epos kończy się żałobą po obrońcy Troi, a nie zwycięstwem.

morską boginią, matką Achillesa. Tetyda mieszka w głębi morza u starego ojca i wychodzi na brzeg, gdy syn płacze po utracie Bryzeidy. Wstawia się za nim u Zeusa i u Hefajstosa.

Achilles zabił jej ojca i siedmiu braci. Andromacha opowiada, że Achilles zdobył jej rodzinne Teby, zabił ojca i braci, a matka zmarła później. Hektor jest dla niej całą rodziną.

wstydziłby się przed Trojanami, gdyby unikał walki. Hektor odpowiada, że nie może chronić się z dala od boju jak tchórz. Wie, że Troja upadnie, ale obowiązek i honor są dla niego ważniejsze.

najbliższym przyjacielem i towarzyszem. Achilles mówi, że kochał go jak własną duszę. Śmierć Patroklosa zmienia jego gniew na Agamemnona w gniew na Hektora.

stary król Pylos próbuje ich pogodzić. Nestor, najstarszy z wodzów, mówi słodko jak miód i radzi obu ustąpić. Agamemnon i Achilles nie słuchają jego rady.

że zginie wkrótce po śmierci Hektora. Tetyda ostrzega, że po śmierci Hektora szybko przyjdzie jego śmierć, a później zapowiada mu to także koń Ksantos. Achilles wybiera zemstę i sławę zamiast życia.

zawsze był dla niej łagodny i jej bronił. Helena mówi, że przez prawie dwadzieścia lat nigdy nie usłyszała od Hektora przykrego słowa i że zasłaniał ją przed wyrzutami rodziny. Teraz nie ma już obrońcy.

od prośby do bogini, by opiewała gniew Achillesa. Pierwszy wers to inwokacja: „Gniew Achilla, bogini, głoś, obfity w szkody”. Od razu podaje temat całego eposu, czyli gniew i jego skutki.

około 50 dni pod koniec wojny. Akcja trwa około 50 dni, gdy Grecy oblegają Troję już dziewięć lat (w szkole mówi się zwykle o dziesiątym roku wojny). Wcześniejsze i późniejsze zdarzenia są tylko wspominane albo zapowiadane.

heksametrem. Grecki oryginał to heksametr, wiersz z sześciu stóp. Dmochowski przełożył go rymowanym trzynastozgłoskowcem, dlatego polski tekst brzmi inaczej.

rozbudowanym porównaniem, które rozwija się w osobną scenkę. Homer porównuje np. walkę Hektora i Patroklosa do dwóch lwów walczących o zabitą łanię i maluje cały obraz z natury. Taki obraz zatrzymuje akcję i ją uplastycznia.

epitetem stałym. Epitet stały to przymiotnik powtarzany przy tej samej postaci, np. prędkonogi Achilles czy modrooka Pallada. Ułatwiał zapamiętanie i recytację eposu.

retardacja. Opis tarczy w księdze XVIII wstrzymuje akcję tuż przed powrotem Achillesa do boju. Retardacja buduje napięcie przed ważnym wydarzeniem.

cały świat: niebo, miasto w pokoju i na wojnie, pracę ludzi. Na tarczy są ziemia, niebo i gwiazdy, wesele, sąd, oblężenie, orka, żniwa, winobranie i taniec, a dookoła ocean. To obraz całego ludzkiego życia.

waży ich losy na złotej szali. Po trzech okrążeniach, gdy po raz czwarty dobiegają do źródeł, Zeus kładzie na szalę dwa wyroki i los Hektora opada do Hadesu. Wtedy opuszcza go Apollo, a Atena idzie pomóc Achillesowi.

Zeus czerpie ludziom dolę z dwóch naczyń, dobra i zła. Achilles mówi o dwóch naczyniach pod tronem Zeusa i pokazuje, że cierpią i Peleus, i Priam. To chwila, w której wrogowie widzą w sobie ludzi.