Dla Izabeli Łęckiej Wokulski zdobywa majątek, a w końcu traci wiarę w sens życia.
Lalka
Bolesław Prus
- Pozytywizm · 1890
- Liceum
- Matura 2026
Streszczenie16 części, krótkie lub szczegółoweQuiz · 59 pytańsprawdź, co pamiętaszSprawdzian jutrościeżka 15 minutTest do drukuz odpowiedziami na końcu
„co nas obchodzi wojna, w której nie przyjmie udziału Bonaparte.”
- 16części w streszczeniu
- 12postaci w opracowaniu
- 59pytań w quizie
- 2zadania CKE do rozwiązania
- 1rok w arkuszach CKE
- 8 minczytania streszczenia
12 postaci
Bohaterowie
Kto jest kim i jakie łączą ich relacje.
Na wypracowanie
Motywy i kontekst
Gotowe argumenty: do jakiego tematu pasuje ta lektura i jak jej użyć.
Epoka
Pozytywizm · 1864–1890Praca u podstaw, nauka i realizm codziennego życia.
Gatunek
Powieść realistyczna i społeczno-obyczajowa z epoki pozytywizmu, ułożona z narracji trzecioosobowej i fragmentów Pamiętnika starego subiekta pisanego w pierwszej osobie. W wydaniu Wolnych Lektur dzieli się na dwa tomy: pierwszy ma 20 rozdziałów, drugi 18, a po nich następuje fragment „Uzupełnienie”.
Geneza
Bolesław Prus drukował „Lalkę” w odcinkach w „Kurierze Codziennym” od 29 września 1887 do 24 maja 1889 roku; wydanie książkowe wyszło w Warszawie w 1890 roku nakładem Gebethnera i Wolffa. W liście z 1897 roku Prus wyjaśnił, że tytuł zawdzięcza wątkowi procesu o lalkę, na który pomysł podsunęła mu notatka prasowa z 1887 roku; myślał też o tytule „Trzy pokolenia”.
1 cytat
Cytaty, które warto znać
Każdy sprawdzony znak po znaku z tekstem w Wolnych Lekturach.
„co nas obchodzi wojna, w której nie przyjmie udziału Bonaparte.”
Źródło tekstu: Wolne Lektury (domena publiczna).
Arkusze CKE
Ta lektura na egzaminie
Lata, w których lektura pojawiła się w arkuszu CKE (termin główny).
Karta lektury
„Lalka”: najważniejsze fakty
Lektura „Lalka” w pigułce: autor, czas powstania, rodzaj i gatunek, podział, etap szkolny i obecność na egzaminach w jednym miejscu.
| Tytuł | Lalka |
|---|---|
| Autor | Bolesław Prus |
| Czas powstania | 1890 |
| Epoka | Pozytywizm (1864–1890) |
| Rodzaj i gatunek | epika, powieść realistyczna |
| Podział | 16 części, od Tom I, rozdziały I–III: plotki o Wokulskim, rządy Rzeckiego w sklepie i początek Pamiętnika starego subiekta (rozdz. III) do Tom II, rozdziały XVI–XVIII: letarg, Wąsowska, wyjazd i śmierć Rzeckiego; Pamiętnik starego subiekta (rozdz. XVII) |
| Etap szkolny | Liceum |
| Matura | rok 2026 |
16 części
„Lalka” po kolei: o czym jest każda część
Jedno zdanie o każdej części. Wybierz część, żeby przejść do jej pełnego streszczenia.
- Tom I, rozdziały I–III: plotki o Wokulskim, rządy Rzeckiego w sklepie i początek Pamiętnika starego subiekta (rozdz. III)W 1878 roku w warszawskiej jadłodajni kupcy i radca plotkują o Stanisławie Wokulskim, który pojechał robić majątek na wojnie rosyjsko-tureckiej.
- Tom I, rozdziały IV–VI: powrót Wokulskiego, Łęccy i sprzedaż serwisuW marcowy dzień Wokulski niespodziewanie wraca do Warszawy i wyznaje Rzeckiemu, że zarobił na wojnie około 250 tysięcy rubli.
- Tom I, rozdziały VII–VIII: Izabela w sklepie i rozmyślania WokulskiegoW Wielką Środę Izabela z kuzynką Florentyną przychodzi do sklepu Wokulskiego; Mraczewski się przed nią popisuje, a Wokulski przy kantorku liczy rachunki i myli się z wrażenia.
- Tom I, rozdziały IX–X: Wielki Piątek, przyjęcie u hrabiny i Pamiętnik starego subiekta (rozdz. X)W Wielki Piątek Wokulski się waha, a w Wielką Sobotę zanosi do kościoła złote półimperiały na kwestę hrabiny Karolowej, przy której siedzi Izabela; słyszy, jak Izabela mówi o nim po angielsku, i postanawia nauczyć się tego języka.
- Tom I, rozdziały XI–XII: spółka księcia, Ochocki i zakup klaczySwatka pani Meliton obiecuje Wokulskiemu pomoc u Izabeli, a książę zwołuje sesję, na której powstaje spółka do handlu z Rosją.
- Tom I, rozdziały XIII–XIV: wyścigi, pojedynek i zmiana IzabeliKlacz Wokulskiego wygrywa wyścig, a Wokulski oddaje nagrodę na ręce Izabeli na ochronkę.
- Tom I, rozdziały XV–XVII: obiad u Łęckich i pomoc dla ludziWokulski mocno przeżywa zaproszenie, rozważa swoją sytuację i ubiera się we frak.
- Tom I, rozdziały XVIII–XX: Rossi, licytacja, ostrzeżenie i Pamiętnik starego subiekta (rozdz. XX)Wokulski zmusza Rzeckiego do pójścia na Makbeta z Rossim; Rzecki patrzy, jak Wokulski wpatruje się w lożę Izabeli.
- Tom II, rozdziały I–II: Pamiętnik starego subiekta (rozdz. I), kamienica i pierwsze dni Wokulskiego w ParyżuW Pamiętniku (rozdz. I) Rzecki odwiedza kamienicę Wokulskiego, poznaje rządcę Wirskiego, studentów oraz baronową Krzeszowską, która mieszka w tym domu.
- Tom II, rozdziały III–IV: Geist i droga do ZasławkaW Paryżu Wokulski poznaje chemika Geista, który pokazuje mu metale i mówi o odkryciu metalu lżejszego od powietrza.
- Tom II, rozdziały V–VII: Zasławek, ruiny Zasławia i legenda o śpiącej pannieW Zasławku Wokulski poznaje towarzystwo prezesowej: Wąsowską, Ochockiego, Starskiego i pannę Felicję; jeździ konno z piękną wdówką Wąsowską, która z nim flirtuje.
- Tom II, rozdziały VIII–IX: Pamiętnik starego subiekta, plotki i proces o lalkęW Pamiętniku (rozdz. VIII) Rzecki notuje plotki, że Wokulski jest złym patriotą, i opisuje, jak Wokulski po powrocie z Moskwy odwiedza Stawską, a Helunia go całuje.
- Tom II, rozdziały X–XI: Pamiętnik starego subiekta (rozdz. X) i salony IzabeliRzecki słyszy, że Wokulski sprzedaje sklep Szlangbaumowi; Szuman zdradza mu, że Wokulski zapisał mu 20 tysięcy rubli, i mówi, że Wokulski dla Izabeli narazi się na klęskę.
- Tom II, rozdziały XII–XIII: Molinari, zaręczyny i pogodzeni małżonkowieSzuman głosi Rzeckiemu swoje poglądy na Żydów i na Wokulskiego, a wszyscy zachwycają się skrzypkiem Molinarim.
- Tom II, rozdziały XIV–XV: jazda do Krakowa, Skierniewice i Pamiętnik starego subiekta (rozdz. XV)Jako narzeczony Wokulski rozdaje pieniądze subiektom i ubogim, nie jedzie na pogrzeb prezesowej, a w maju rusza z Izabelą i Łęckim pociągiem do Krakowa; dołącza Starski.
- Tom II, rozdziały XVI–XVIII: letarg, Wąsowska, wyjazd i śmierć Rzeckiego; Pamiętnik starego subiekta (rozdz. XVII)Wokulski tygodniami leży w apatii, czyta i rozmawia z Szumanem, wycofuje się ze spółki, którą przejmuje Szlangbaum, i dostaje dowody, że mąż Stawskiej nie żyje.
Czytaj pełne streszczenie „Lalka”: krótkie albo szczegółowe, z zaznaczaniem przeczytanych części.
Mit czy fakt
„Lalka”: najczęstsze pomyłki
Rzeczy, które łatwo pomylić przy powtórce. Przy każdej podajemy, w której części szukać potwierdzenia.
MitTytuł „Lalka” to po prostu przezwisko pięknej i chłodnej Izabeli.
FaktPrus pisał, że tytuł zawdzięcza wątkowi procesu o lalkę Heluni (II.4). Lalkami nazywa się też innych: prezesowa mówi tak o Ewelinie Janockiej, która wychodzi za starego barona (II.3), a Rzecki widzi w sklepowych zabawkach ludzi-marionetki (I.1). Odnoszenie tytułu do Izabeli to interpretacja.
Gdzie: Tom I, rozdziały I–III: plotki o Wokulskim, rządy Rzeckiego w sklepie i początek Pamiętnika starego subiekta (rozdz. III), Tom II, rozdziały V–VII: Zasławek, ruiny Zasławia i legenda o śpiącej pannie, Tom II, rozdziały VIII–IX: Pamiętnik starego subiekta, plotki i proces o lalkęMitWokulski kupił kamienicę Łęckich otwarcie jako swoją.
FaktKamienicę na licytacji w sądzie kupuje stary Szlangbaum za 90 tysięcy rubli jako podstawiony kupiec Wokulskiego, co ustalili u adwokata (I.7); Izabela dowiaduje się o tym później z listu baronowej (I.8).
Gdzie: Tom I, rozdziały XI–XII: spółka księcia, Ochocki i zakup klaczy, Tom I, rozdziały XV–XVII: obiad u Łęckich i pomoc dla ludzi, Tom I, rozdziały XVIII–XX: Rossi, licytacja, ostrzeżenie i Pamiętnik starego subiekta (rozdz. XX)MitPamiętnik starego subiekta pisze Wokulski albo narrator.
FaktPamiętnik prowadzi Ignacy Rzecki, w pierwszej osobie. Pojawia się w rozdziałach III, X i XX tomu I oraz I, VIII, IX, X, XV i XVII tomu II.
Gdzie: Tom I, rozdziały I–III: plotki o Wokulskim, rządy Rzeckiego w sklepie i początek Pamiętnika starego subiekta (rozdz. III), Tom I, rozdziały IX–X: Wielki Piątek, przyjęcie u hrabiny i Pamiętnik starego subiekta (rozdz. X), Tom I, rozdziały XVIII–XX: Rossi, licytacja, ostrzeżenie i Pamiętnik starego subiekta (rozdz. XX), Tom II, rozdziały I–II: Pamiętnik starego subiekta (rozdz. I), kamienica i pierwsze dni Wokulskiego w Paryżu, Tom II, rozdziały VIII–IX: Pamiętnik starego subiekta, plotki i proces o lalkę, Tom II, rozdziały X–XI: Pamiętnik starego subiekta (rozdz. X) i salony Izabeli, Tom II, rozdziały XIV–XV: jazda do Krakowa, Skierniewice i Pamiętnik starego subiekta (rozdz. XV), Tom II, rozdziały XVI–XVIII: letarg, Wąsowska, wyjazd i śmierć Rzeckiego; Pamiętnik starego subiekta (rozdz. XVII)Na wypracowanie
„Lalka”: tezy do rozprawki
Gotowe tezy dla 4 tematów. Argumenty z cytatami są w streszczeniu.
- Czy Wokulski jest romantykiem, czy pozytywistą?Wokulski łączy pozytywistyczną pracę z romantyczną miłością i dlatego przegrywa.
- Miłość jako zniewolenieMiłość do Izabeli odbiera Wokulskiemu wolę i niemal go zabija.
- Obraz społeczeństwa polskiego w „Lalce”Prus pokazuje świat podzielony na pogardzającą arystokrację, nieufnych kupców i prześladowanych Żydów.
- Rzecki jako romantyk i świadek epokiRzecki, wierny Napoleonowi i Wokulskiemu, jest ostatnim romantykiem w świecie handlu.
Plan nauki
„Lalka”: jak się nauczyć w jeden wieczór
Kroki w kolejności, z orientacyjnym czasem. Czas czytania liczymy ze streszczenia, czas quizu z liczby pytań.
- 2 minPrzeczytaj 5 punktów z „O czym to jest” na górze strony i zapamiętaj zdanie główne.
- 8 minPrzejdź streszczenie część po części (16 części).
- 3 minSprawdź, kto jest kim: 12 postaci, a przycisk „zakryj opisy” pozwala się przepytać.
- 20 minRozwiąż quiz (59 pytań), po każdej odpowiedzi wyjaśnienie.
- 10 minSpróbuj 2 prawdziwych zadań z arkuszy CKE.
Cytaty
Ćwicz cytaty z lektury „Lalka”
Osobne gry z cytatami: rozpoznaj mówiącego albo wskaż, skąd pochodzi cytat. Wyniki zostają tylko w Twojej przeglądarce.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania o lekturę „Lalka”
Kto napisał lekturę „Lalka” i kiedy powstała?
Autorem lektury „Lalka” jest Bolesław Prus. Czas powstania: 1890. Lektura należy do epoki: pozytywizm (1864–1890). Bolesław Prus drukował „Lalkę” w odcinkach w „Kurierze Codziennym” od 29 września 1887 do 24 maja 1889 roku; wydanie książkowe wyszło w Warszawie w 1890 roku nakładem Gebethnera i Wolffa.
O czym jest lektura „Lalka” w jednym zdaniu?
Zamożny kupiec Wokulski, zakochany w zubożałej arystokratce Izabeli, przegrywa walkę o jej serce i znika, a świat patrzy oczami starego subiekta Rzeckiego.
Z ilu części składa się lektura „Lalka”?
W naszym opracowaniu lektura „Lalka” ma 16 części: Tom I, rozdziały I–III: plotki o Wokulskim, rządy Rzeckiego w sklepie i początek Pamiętnika starego subiekta (rozdz. III), Tom I, rozdziały IV–VI: powrót Wokulskiego, Łęccy i sprzedaż serwisu, Tom I, rozdziały VII–VIII: Izabela w sklepie i rozmyślania Wokulskiego, Tom I, rozdziały IX–X: Wielki Piątek, przyjęcie u hrabiny i Pamiętnik starego subiekta (rozdz. X) oraz 12 kolejnych części. Każdą omawiamy w streszczeniu osobno.
Kim są najważniejsi bohaterowie lektury „Lalka”?
Stanisław Wokulski (kupiec, główny bohater). Dawny subiekt, student i zesłaniec, który zbił majątek na dostawach dla wojska. Izabela Łęcka (arystokratka, ukochana Wokulskiego). Piękna, wykształcona panna z zubożałej arystokracji. Tomasz Łęcki (ojciec Izabeli). Zadłużony arystokrata, który stracił majątek, ale nie umie żyć skromnie.
Do jakiego gatunku należy lektura „Lalka”?
Powieść realistyczna i społeczno-obyczajowa z epoki pozytywizmu, ułożona z narracji trzecioosobowej i fragmentów Pamiętnika starego subiekta pisanego w pierwszej osobie. W wydaniu Wolnych Lektur dzieli się na dwa tomy: pierwszy ma 20 rozdziałów, drugi 18, a po nich następuje fragment „Uzupełnienie”.
Czy lektura „Lalka” jest na egzaminie?
Tak. Lektura „Lalka” pojawiła się w arkuszach CKE (termin główny): matura w roku 2026. Na stronie quizu są 2 prawdziwe zadania z arkuszy.
Jaki temat wypracowania pasuje do lektury „Lalka”?
Do lektury „Lalka” pasują m.in. tematy: „Czy Wokulski jest romantykiem, czy pozytywistą?”, „Miłość jako zniewolenie”, „Obraz społeczeństwa polskiego w ‚Lalce’” i „Rzecki jako romantyk i świadek epoki”. Tezę i argumenty z cytatami znajdziesz w streszczeniu.
Ile pytań ma quiz z lektury „Lalka” i czy da się wydrukować test?
Quiz z lektury „Lalka” ma 59 pytań, a po każdej odpowiedzi pokazujemy wyjaśnienie. Test do druku w formacie A4 ma klucz odpowiedzi i progi ocen.
Motywy tej lektury mają osobne strony z innymi lekturami i planem wypracowania: Miłość.
Epoka: Pozytywizm.
Sprawdź, co zostało Ci w głowie po lekturze „Lalka”
Quiz z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi, a potem test do druku.
Ta lektura była w arkuszach CKE: matura (2026). Zobacz zestawienie wszystkich lektur rok po roku.
Treści QuizyBingo przygotowuje redakcja, przy niewielkiej pomocy AI. Jak powstają pytania
