Latarnik – quiz i test

poprzedni latarnik przepadł bez wieści w czasie burzy. Na początku noweli narrator mówi, że latarnik zaginął podczas burzy i pewnie spłukała go fala. Latarnia prowadzi statki przez trudną zatokę, więc nie może stać ciemna.

dwanaście godzin. Narrator podkreśla, że następcę trzeba było znaleźć w ciągu dwunastu godzin. Ten szczegół wraca później: Skawiński dostaje upragnioną posadę niemal od razu.

krzyże zawinięte w stary jedwabny szmat. Zamiast dokumentów z urzędu Skawiński wyjmuje z zanadrza szmat podobny do strzępu chorągwi, a w nim krzyże z kolejnych wojen. Za walkę w Stanach ma tylko papier.

przeciw południowcom. Mówi konsulowi, że bił się w Stanach przeciw południowcom, ale tam nie dają krzyżów, więc ma tylko papier. Chodzi o wojnę secesyjną.

do statku, który zatonie, jeśli nie wejdzie do portu. W gorącej prośbie mówi: „jestem jak statek, który jeśli nie wejdzie do portu, to zatonie”. Latarnia ma być jego portem po latach tułaczki.

za każde uchybienie w służbie dostanie dymisję. Falconbridge mówi: „Jeszcze słowo: za każde uchybienie w służbie dostaniecie dymisję.” To zapowiedź zakończenia, bo jedno zaniedbanie kosztuje Skawińskiego posadę.

w dzień wywieszać flagi, a wieczorem zapalać światło. Narrator wylicza: latarnik utrzymuje wieżę w porządku, w dzień daje znaki flagami wedle barometru, a wieczorem zapala światło. Musi przy tym wchodzić po krętych schodach na szczyt.

spłonął w pożarze całego miasta. To jedno z wielu niepowodzeń, które Skawiński wspomina pierwszej nocy na balkonie latarni. Narrator mówi, że warsztat w Helenie spłonął w wielkim pożarze całego miasta.

okradł go wspólnik, gdy on sam chorował. Narrator mówi, że Skawiński miał fabrykę cygar w Hawanie i został okradziony przez wspólnika, gdy leżał chory na „vomito”. To kolejny przykład pecha, który go ściga.

czasami w niedzielę rano, by pójść na mszę. Wieżę opuszczał tylko czasem w niedzielę rano: wkładał granatową kapotę strażniczą, przypinał krzyże i szedł do kościoła, a po mszy od razu wracał. Żywność przywoziła mu codziennie łódź z Aspinwall.

z mewami. Mewy odprawiały wieczorem wiece na dachu latarni, a Skawiński rzucał im resztki jedzenia i chodził wśród nich jak pastuch między owcami. Papugi oglądał tylko przez lunetę nad lasem.

polskie Towarzystwo w New Yorku. Skawiński przeczytał w »Heraldzie« o polskim Towarzystwie w New Yorku i wysłał mu połowę miesięcznej pensji. Towarzystwo w podzięce przysłało książki.

około czterdziestu. Po przeczytaniu inwokacji narrator mówi: „Oto czterdzieści lat dobiegało, jak nie widział kraju”. Dlatego polska mowa tak nim wstrząsa.

ptaki, które dziobały go i furkotały skrzydłami. Była pora, w której Skawiński karmił ptaki z wysepki, więc zleciały do leżącego starca i zaczęły go lekko dziobać. Potem oddał im całą swoją żywność i czytał dalej.

że jako młody ułan stoi na warcie w rodzinnej wsi. W widzeniu wraca do rodzinnej wsi: widzi groblę, młyn i stawy, a potem jest młodym ułanem na widecie, czyli na warcie, przed bitwą. Sen przerywa dopiero czyjś głos.

łódź z San–Geromo rozbiła się na mieliźnie. Gdy starzec się budzi, słyszy, że łódź z San–Geromo rozbiła się na mieliźnie i szczęściem nikt nie utonął. Gdyby ktoś zginął, Skawiński poszedłby pod sąd.

Skawiński płynie do New Yorku z książką na piersi. Kilka dni później widać go na statku idącym do New Yorku. Stracił posadę, ale przyciska do piersi swoją książkę, jakby bał się, że i ona zginie.

że mają porządnego latarnika. W części II Kreole mówią między sobą: „Porządnego mamy latarnika”, i dodają, że nie jest heretykiem, choć to Yankee. Skawiński słucha tego z dumą.

wzruszyła go prośba starca, bo miał dobre serce. Konsul uważał, że kandydat jest za stary, ale niebieskie oczy starca wyrażały tak gorącą prośbę, że Falconbridge, człowiek o dobrym, prostym sercu, poczuł się wzruszony.

spokoju i końca tułaczki. Mówi konsulowi: „Jestem stary, potrzebuję spokoju!”. Narrator dodaje, że opanowała go jedna myśl: myśl spoczynku, bo największym szczęściem wydawało mu się nie tułać się.

na Gwiazdę Polarną. Wierzył, że ściga go potężna, mściwa ręka, i pytany, czyja to ręka, pokazywał tajemniczo Gwiazdę Polarną. Często odczytuje się to jako aluzję do północy, czyli do Rosji, która zabrała Polsce wolność.

oddał chorym całą swoją chininę. Narrator mówi, że ten zahartowany żołnierz miał serce dziecka: oddał chorym cały zapas chininy, nie zostawiając sobie ani grama, i sam zapadł na chorobę.

nie chciał chwycić za strzemię i krzyczeć „pardon”. Wróg pokazywał mu strzemię jako ratunek, ale on nie chciał się poddać. Narrator dodaje, że tak samo nie poddawał się nieszczęściu i jak mrówka zaczynał wszystko od nowa.

zdziczał i zlewał się myślami z otaczającym światem. Przestał bywać w mieście, czytać gazety i słuchać Johnsa. Stał się mistykiem, tracił poczucie odrębności i znalazł spokój „prawie podobny do półśmierci”.

strażnikiem portowym w Aspinwall. Johns to strażnik portowy. Gdy łódź przywoziła żywność, Skawiński schodził czasem z wieży na gawędę z nim i na jego polityczne rozprawy, ale z czasem przestał.

do Litwy i do Matki Boskiej. Skawiński czyta na głos początek „Pana Tadeusza”: „Litwo, ojczyzno moja…” i „Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy”. Poeta zwraca się do ojczyzny i prosi Matkę Boską o powrót do kraju.

nowelą. To krótki utwór prozatorski z jednym wątkiem, niewielką liczbą postaci, wyraźnym punktem kulminacyjnym i zaskakującym zakończeniem. Takie cechy ma nowela.

na prawdziwym wypadku opisanym przez J. Horaina. Pierwsze zdanie utworu mówi, że opowiadanie osnute jest na wypadku rzeczywistym, o którym pisał J. Horain w korespondencji z Ameryki.

noc, w której Skawiński zaczytuje się i nie zapala latarni. Zwykle za punkt kulminacyjny uważa się noc po lekturze: Skawiński czyta, śni o kraju i zapomina zapalić latarnię. To przesądza o jego losie, bo zaraz potem traci posadę.

tom polskich wierszy. Teoria sokoła (Paul Heyse) mówi o motywie, który odwraca losy bohatera noweli. W szkolnych omówieniach „Latarnika” tę rolę przypisuje się książce z „Panem Tadeuszem”: daje szczęście, ale przez nią Skawiński traci posadę.

w powstaniu listopadowym. W tekście pada tylko „w roku trzydziestym”. Zwykle odczytuje się to jako rok 1830 i powstanie listopadowe; pozostałe krzyże są z wojny karlistowskiej w Hiszpanii, z legii francuskiej i z Węgier.

liścia porywanego przez wiatr. Na końcu czytamy, że wiatr porywał znowu ten liść, by nim rzucać po lądach i morzach. Ta przenośnia pokazuje, że tułaczka zaczyna się od nowa. Okręt w porcie i szczuty zwierz pojawiają się w części I.