Potop – quiz i test

miała poślubić Kmicica albo wstąpić do klasztoru. We Wstępie testament przeznacza Oleńkę na żonę Kmicicowi, ale pozwala jej też przywdziać zakonny habit. Do tego zapisu bohaterowie wracają przez całą powieść.

Butrymowie w bójce w karczmie Doły. Kompania zaczepiała dziewczęta w karczmie Doły i Butrymowie wycięli ją w bójce. Ciała towarzyszy Kmicic znalazł potem w Lubiczu i od tej chwili zaczyna się jego wojna z Laudą.

spalił Wołmontowicze. Kmicic napadł nocą na zaścianek Butrymów i go spalił. Oleńka ukryła go przed pogonią, ale potem nazwała go Kainem i kazała mu odejść.

porwał ją z Wodoktów do Lubicza. Kmicic uprowadził Oleńkę do Lubicza. Szlachta laudańska ruszyła za nim, a na jej czele stanął Wołodyjowski.

Wołodyjowski ciężko ranił Kmicica, ale go oszczędził. Mały rycerz walczył prawie od niechcenia i pokonał Kmicica. Potem nie pozwolił Butrymom dobić rannego, bo tak każe rycerski obyczaj.

że go nie opuści do śmierci. Hetman zerwał z klęcznika krucyfiks i kazał Kmicicowi na niego przysiąc. Ta przysięga wiąże Kmicica z Radziwiłłem nawet po odkryciu zdrady.

ugodę z królem szwedzkim. Komorowski odczytał ugodę oddającą Litwę pod protekcję Szwecji. Pułkownicy rzucali buławy pod nogi hetmana i wołali „zdrajca”.

upił dowódcę i odjechał w jego hełmie na jego koniu. Zagłoba ogłosił się wujem Rocha Kowalskiego, napoił go, a gdy ten zasnął, zabrał mu hełm i opończę. Dragoni wzięli go za komendanta.

przy Kmicicu znaleziono list, z którego wynikało, że ich ocalił. Zagłoba kazał przeszukać Kmicica i znalazł pismo hetmana. Wynikało z niego, że to Kmicic uchronił więźniów przed rozstrzelaniem w Kiejdanach.

książę wyrwał mu pistolet, strzelił mu w twarz i uciekł. W czasie postoju Bogusław porwał krócicę zza pasa Kmicica i wystrzelił. Ogłuszonego i rannego Kmicica wywiózł z lasu wierny Soroka.

Babinicz. Kmicic wziął nazwisko od miasteczka Babinicze pod Orszą, należącego do jego rodu. Własne nazwisko kojarzyło się wszystkim ze zdradą.

że Szwedzi chcą zająć klasztor i jego skarby. W karczmie w Kruszynie Kmicic podsłuchał po niemiecku rozmowę Wrzeszczowicza z posłem Lisolą o zajęciu klasztoru. Z początku mu nie uwierzono, ale gdy Wrzeszczowicz stanął pod murami, ojcowie postanowili się bronić.

wsunął w jej lufę kiszkę z prochem i podpalił sznurek. Nocą wszedł na szaniec, wsunął w paszczę działa kiszkę z prochem i podpalił sznurek. Wybuch go ogłuszył i Szwedzi wzięli go do niewoli.

Kiemliczowie. Stary Kiemlicz z synami Kosmą i Damianem zabili strażników i zdjęli Kmicica z belki. Potem kazał on powiesić na niej Kuklinowskiego, przypiekł mu bok i zostawił go związanego na mrozie.

z garstką ludzi rzucił się na szwedzki podjazd. W górskim wąwozie Kmicic z Kiemliczami uderzył na szwedzki podjazd i zatrzymał go, a potem górale zasypali Szwedów kamieniami. Później, ciężko ranny, wyznał królowi swoje prawdziwe nazwisko.

rozgłosił, że Kmicic chciał porwać króla dla Szwedów. Bogusław napisał i opowiadał, że Kmicic ofiarował się porwać króla żywego albo umarłego. Usłyszała to także Oleńka i przestała się za niego modlić.

w oblężonym Tykocinie. Hetman umierał w zamku oblężonym przez wojska Sapiehy. Konał w lęku, wzywając na koniec Jezusa i Maryi, choć był kalwinem.

Kmicic powalił księcia, ale darował mu życie dla Oleńki. Kmicic ciął księcia w czoło i stanął mu na piersi. Oszczędził go, bo Bogusław zagroził, że bez niego Oleńka zginie.

ksiądz odczytał w kościele w Upicie list króla. List przywiózł Wołodyjowski, a ksiądz odczytał go po mszy. Oleńka klęczała obok Kmicica w ławce i ucałowała jego rękę przy wszystkich.

zastrzelił go Bogusław, gdy dopadł króla szwedzkiego. Roch starł się z Karolem Gustawem tak, że król runął z koniem na ziemię, a gdy Roch wznosił nad nim miecz, Bogusław strzelił mu w samo ucho. Opowiada o tym Wołodyjowski w noc przed bitwą pod Prostkami.

starostwo upickie. Król obiecał Kmicicowi wolne starostwo upickie. Lauda wiwatowała potem na cześć swojego starosty.

chorążym orszańskim i zawadiaką. Testament Herakliusza Billewicza zapisuje Lubicz „panu Kmicicowi, młodemu chorążemu orszańskiemu”. Na Laudę przybywa on z własnym oddziałem i hulaszczą kompanią, która szybko budzi gniew szlachty.

w wojnach kozackich kula armatnia urwała mu stopę. Józwa to surowy, silny Butrym, który prowadzi Laudę przeciw Kmicicowi. Narrator przedstawia go w rozdziale IV, gdy starsi laudańscy przyjeżdżają na zwiady do Wodoktów.

jej stryjem, miecznikiem rosieńskim. Miecznik rosieński to krewny Oleńki, który nazywa ją synowicą. W Taurogach Bogusław uderzył go obuchem w piersi, gdy przekazał mu odmowę Oleńki i oburzył się na obelgę.

przeor, ksiądz Kordecki. Ksiądz Kordecki zwodził Millera rozmowami, modlił się na murach i krzepił załogę. Dla Kmicica stał się spowiednikiem i duchowym ojcem.

pułkownikiem zgrai warchołów służącej Szwedom. Kuklinowski prowadził chorągiew wolentarzy żądnych łupów. Kmicic nazwał go w oczy zdrajcą i łotrem, za co ten chciał się zemścić.

wiernym starym żołnierzem Kmicica. Wachmistrz Soroka pomagał porwać Bogusława i uratował rannego pana. Na końcu powieści czuwa przy Kmicicu w Lubiczu.

Zagłobę. Roch Kowalski krzyknął, że najstarszy jest „wuj”, i wojsko wybrało Zagłobę. Ten zmieszał się, bo o godność nie zabiegał, ale ją przyjął i przemówił do wojska.

był wytwornym kawalerem i słynnym pojedynkowiczem. Bogusław słynął z pojedynków i wojen za granicą, nosił perukę i zachwycał strojem. Pod ogładą krył cynizm i okrucieństwo.

gdy Kmicic został przy hetmanie podczas uczty w Kiejdanach. W Kiejdanach Kmicic nie rzucił buławy jak inni pułkownicy i został przy Radziwille. Oleńka odepchnęła go wtedy ze wstrętem.

wybiera walkę za ojczyznę zamiast wyprawy do Taurogów. Hetman Sapieha pyta, czy Kmicic ruszy z nim na pomoc królowi, czy pójdzie z Tatarami do Taurogów, gdzie Bogusław więzi Oleńkę. Kmicic wybiera ojczyznę, co pokazuje jego przemianę.

druga, po „Ogniem i mieczem”. Trylogię tworzą „Ogniem i mieczem”, „Potop” i „Pan Wołodyjowski”. Dlatego w „Potopie” wracają Skrzetuski, Zagłoba i Wołodyjowski.

powieści historycznej. Fikcyjni bohaterowie, jak Kmicic i Oleńka, działają obok postaci prawdziwych, jak Jan Kazimierz, Radziwiłłowie i Kordecki, na tle prawdziwej wojny.

najazd szwedzki na Rzeczpospolitą 1655–1660. Akcja zaczyna się w styczniu 1655 roku. Tłem jest wojna ze Szwecją, którą zakończył pokój w Oliwie w 1660 roku.

poddała się bez walki pod opiekę króla szwedzkiego. Wojewoda poznański ogłosił, że szlachta przechodzi pod protekcję Karola Gustawa. Jego błazen napisał wtedy na ścianie „Mane-Tekel-Fares”.

Najświętszą Pannę Maryję. Po obronie Jasnej Góry król złożył we Lwowie śluby i ogłosił Maryję Królową. Powieść pokazuje, jak wiara jednoczy naród przeciw najeźdźcy.

pisał „dla pokrzepienia serc”. Ostatnie zdanie „Pana Wołodyjowskiego” mówi, że cały szereg książek powstał „dla pokrzepienia serc”, dziś zwykle mówimy „ku pokrzepieniu serc”. „Potop” jest drugą częścią Trylogii, pisaną dla Polaków pod zaborami.